iWell Guard

Λεβιάθαν, θεός της χριστιανικής παράδοσης

Ο Λεβιάθαν είναι θεός της χριστιανικής παράδοσης.

Αρχέγονο φίδι της θάλασσας, μορφή χάους της εβραϊκής και χριστιανικής παράδοσης.

Ο Λεβιάθαν εμφανίζεται στη Βίβλο ως δράκος του χάους και αντίπαλος της δημιουργίας.

Πίνακας περιεχομένων

Leviathan - Θεοί της παράδοσης Χριστιανισμός, ιστορικά επεξηγηματικό
Λεβιάθαν

Λεβιάθαν (εβρ. Liwjatan) είναι μια από τις αρχαιότερες μορφές χάους της Αρχαίας Ανατολής, που εμφανίζεται σε εξέχουσες θέσεις της Παλαιάς Διαθήκης (Ιώβ 40, 41, Ψλμ 74, Ησ 27) ταυτόχρονα ως απειλητικό αρχέγονο πλάσμα και ως θεϊκό παιχνίδι.

Στην αποκαλυπτική γραμματεία καθίσταται εσχατολογικός εχθρός των έσχατων καιρών· στη χριστιανική δαιμονολογία ανεβαίνει στην ιεραρχία των ανώτατων δαιμόνων, συχνά ως δαίμονας του φθόνου ή ως κυρίαρχος του βυθού.

Δομικά, ο Λεβιάθαν ανήκει στην οικογένεια των φιδιών του χάους της Αρχαίας Ανατολής: Τιαμάτ, Γιαμ (Ουγκαρίτ), Άποφις, Βρτρα, το γερμανικό φίδι του Μίντγκαρντ. Το βασικό μοτίβο – η τάξη μέσω της υποτακτής του αρχέγονου τέρατος – είναι ευρύτατα διαδεδομένο στον ινδοευρωπαϊκό και σημιτικό κόσμο. Ο Thomas Hobbes χρησιμοποιεί τον Λεβιάθαν ως σύμβολο κρατικής εξουσίας (1651)· η σύγχρονη εικονογραφία τον καθιστά το αρχέτυπο του υπέρτατα ισχυρού.

Το ουγκαριτικό Λοτάν ως πρόδρομος

Ο Λεβιάθαν είναι θρησκειολογικά ένα από τα καλύτερα τεκμηριωμένα παραδείγματα αρχαιοανατολικής παράδοσης φιδιού του χάους. Η αρχαιότερη μαρτυρία είναι η ουγκαριτική λέξη Λοτάν (στα κείμενα KTU 1.5 και 1.83, χρονολογούμενα περί το 1400 π.Χ.), όπου το επτακέφαλο θαλάσσιο τέρας Λοτάν νικιέται από τον θεό της καταιγίδας Μπαάλ.

Αυτό το υπόδειγμα συνδέεται στενά με τον μεσοποτάμιο μύθο της Τιαμάτ (μύθος Enuma Elisch)· και τα δύο ανήκουν στην αρχαιοανατολική παράδοση του Combat-μύθου (Χαοσκαμπφ), η οποία χρησίμευσε ως πρότυπο για την εβραϊκή παράδοση του Liwjatan.

Η έρευνα (John Day, God’s Conflict with the Dragon and the Sea, 1985· Mark S. Smith, The Origins of Biblical Monotheism, 2001) έχει αναλύσει λεπτομερώς τις διαχυτικές συνδέσεις.

Σύντομη επισκόπηση: Λεβιάθαν

Τύπος: Αρχέγονο θαλάσσιο ον, μορφή χάους, ανώτατος δαίμονας της Κολάσεως
Προέλευση: Ουγκαριτικό Λοτάν, εβραϊκό Liwjatan
Κείμενα: Ιώβ 40, 41, Ψλμ 74, Ησ 27, Αποκ 13, Ενώχ, Grimoires
Χρονική περίοδος: από την Ύστερη Εποχή του Χαλκού έως τη σύγχρονη εποχή
Λειτουργία: Ενσάρκωση χάους, εσχατολογικό μοτίβο

Διαχωρισμός από τον Σατανά: Σε αντίθεση με τον Σατανά, τον προσωποποιημένο αντίπαλο της ιουδαιο-χριστιανικής παράδοσης, ο Λεβιάθαν δεν είναι ενεργό πρόσωπο, αλλά μια κοσμική συμβολική τερατομορφία, το θαλάσσιο τέρας των κειμένων του Ιώβ, που χρησιμοποιείται αργότερα ως εικόνα του αχαλίνωτου χάους στη θεολογία και στην πολιτική φιλοσοφία (Hobbes 1651).

Ταξινόμηση

Χρονική περίοδος κειμένων

Πρώτες μαρτυρίες σε ουγκαριτικά κείμενα (2η χιλιετία π.Χ.) ως Λοτάν. Στην Παλαιά Διαθήκη περιγράφεται αναλυτικά στον Ιώβ 40, 41. Αποκαλυπτική επεξεργασία κατά την Περίοδο του Δεύτερου Ναού (Ενώχ). Χριστιανική πρόσληψη στην Αποκάλυψη και στην Πατρολογία. Grimoires και Hobbes στη νεότερη εποχή.

Γεωγραφική διάδοση

Από τον παλαιοσυριακό-χαναανιτικό χώρο (Ουγκαρίτ) στο βιβλικό Ισραήλ· από εκεί σε ολόκληρο τον χριστιανικό κόσμο, με ισχυρή παρουσία στην εικονογραφία (Höllenrachen – το άνοιγμα της Κόλασης) και στη λογοτεχνία (Hobbes, Moby Dick).

Κατάσταση πηγών

Ουγκαριτικά κείμενα (KTU 1.5)· Ιώβ 40, 41· Ψλμ 74, Ψλμ 104· Ησ 27,1· 1. Ενώχ 60· Αποκ 12, 13· Grimoires (Dictionnaire Infernal)· Hobbes· σύγχρονη πρόσληψη.

Όνομα

Εβραϊκά: Liwjatan, «αυτός που συστρέφεται», «ο συνεστραμμένος».
Ουγκαριτικά: Λοτάν, με άμεση ετυμολογική και μοτιβική συνέχεια.
Ελληνικά (LXX): drakōn.
Λατινικά (Vulgata): Leviathan.

Η μοτιβική συγγένεια με Τιαμάτ, Άποφι και Βρτρα είναι αναμφισβήτητη· γλωσσολογικά, ο Λεβιάθαν βρίσκεται σε άμεση γενεαλογική σχέση με το ουγκαριτικό Λοτάν. Στην καμπαλιστική παράδοση νοείται ενίοτε ως θηλυκό (ως σύζυγος ενός «Κακού Λεβιάθαν») ή διπλό (δύο Λεβιάθαν).

Χαρακτηριστικά

Εμφάνιση

Γιγαντιαίο θαλάσσιο φίδι ή δρακόμορφο θαλάσσιο τέρας. Ο Ιώβ 40, 41 το περιγράφει με φωτιά-πνέον στόμα, θώρακα λεπίδων και ανυπόταχτη δύναμη. Μεσαιωνική εικονογραφία: δράκος, Λεβιάθαν ως στόμιο Κολάσεως που καταπίνει τους κολασμένους.

Συμπεριφορά

Στον Ιώβ αποτελεί παιχνίδι του Θεού, απόδειξη της θεϊκής υπεροχής. Στον Ησ 27,1 είναι ο εχθρός τον οποίο ο Θεός θα κατατροπώσει με το ξίφος κατά τη Συντέλεια. Στην Αποκάλυψη είναι ο αποκαλυπτικός δράκος που αναδύεται από τη θάλασσα.

Πεδίο δράσης

Η θάλασσα, ο βυθός, το χαοτικό στοιχείο. Στην εσχατολογική ερμηνεία η Συντέλεια, στη μεσαιωνική εικονογραφία της Κολάσεως η ίδια η Κόλαση.

Μυθολογική προέλευση

Ουγκαριτική ρίζα στο μοτίβο του Λοτάν, ενταγμένη στον Χαοσκαμπφ του θεού Μπαάλ εναντίον της θαλάσσιας δύναμης Γιαμ. Βιβλικά αποτελεί ταυτόχρονα στιγμή δημιουργίας (εξημέρωση) και εσχάτων (εξόντωση).

Ο Ιώβ 40, 41 ως η εκτενέστερη πηγή

Η εκτενέστερη βιβλική περιγραφή του Λεβιάθαν βρίσκεται στον Ιώβ 41 (σε ορισμένες αριθμήσεις 40,25 – 41,26): ένα λεπτομερές πορτρέτο 34 στίχων του όντος, με λέπια, πνοή φωτιάς, γιγαντιαίο στόμα και ανικησία.

Το θεολογικό πλαίσιο είναι η απάντηση του Θεού στον Ιώβ εκ της θύελλας (Ιώβ 38–41), στην οποία ο Θεός επιδεικνύει την κοσμική κυριαρχία του ακόμη και επί των δυνάμεων του χάους. Ο Λεβιάθαν παρατίθεται εδώ μαζί με τον Βεεμώθ ως διπλή απόδειξη ότι η δημιουργία περιέχει δυνάμεις που διαφεύγουν από τον ανθρώπινο έλεγχο, υπόκεινται όμως στον θεϊκό.

Ο Ψαλμός 74,14 αναφέρεται στην κοσμολογική προϊστορία («Συ συνέτριψας τας κεφαλάς του Λεβιάθαν»)· ο Ψαλμός 104,26 δίνει μια μεταγενέστερη, σχεδόν παιγνιώδη τόνο («Λεβιάθαν, ον έπλασας παίζειν εν αυτή»). Η ιουδαϊκή ραββινική παράδοση (Ταλμούδ Bavli Bava Batra 75a) αφηγείται εσχατολογικό συμπόσιο των δικαίων κατά το οποίο κατατρώγεται η σάρκα του Λεβιάθαν.

Προφίλ: Λεβιάθαν

Τα σημαντικότερα στοιχεία για τον Λεβιάθαν με μια ματιά.

Προέλευση του Λεβιάθαν

Ουγκαριτικό Λοτάν, εβραϊκό Liwjatan. Στην Παλαιά Διαθήκη ταυτόχρονα κατακτημένο πλάσμα της δημιουργίας και εσχατολογικός εχθρός.

Αντικείμενο δράσης

Κοσμική απειλή· στη μεσαιωνική πρόσληψη απειλή για τους κολασμένους (στόμιο Κολάσεως). Θεματικά: άνθρωποι στα όρια του ελέγξιμου.

Εμφάνιση

Γιγαντιαίο θαλάσσιο φίδι, φωτιά-πνέον στόμα, θώρακας λεπίδων. Μεσαιωνικά ως στόμιο Κολάσεως που καταπίνει ψυχές.

Πεδίο δράσης

Ενσάρκωση του χάους, απειλεί την τάξη, νικιέται στο τέλος. Στην παράδοση των Grimoire: δαίμονας του φθόνου.

Αντιμετώπιση του Λεβιάθαν

Καμία καθημερινή αντιμετώπιση. Θεολογικά: εμπιστοσύνη στον Θεό ως αυτόν που το κατατροπώνει. Στην καμπαλιστική και στη γραμματεία Grimoire: ειδικοί τύποι δέσμευσης.

Παράλληλα του Λεβιάθαν

Τιαμάτ (Μεσοποταμία), Άποφις (Αίγυπτος), Βρτρα (βεδικό), φίδι του Μίντγκαρντ, δράκος της Αποκάλυψης.

Λειτουργία στη λατρεία

Λειτουργικά

Στην ιουδαϊκή αφήγηση του εσχατολογικού συμποσίου ο Λεβιάθαν χρησιμεύει ως τροφή των δικαίων (Ταλμούδ, Baba Batra 74b, 75a). Στη χριστιανική λειτουργία δεν υπάρχει άμεση αναφορά· ωστόσο η εικονογραφία του δράκου στη λειτουργία του Πάσχα απηχεί τη σχέση.εικονογραφία της Πασχαλινής λειτουργίας απηχεί τη σχέση.

Επικλήσεις

Τα Grimoires (Pseudomonarchia Daemonum, Dictionnaire Infernal) καταγράφουν τον Λεβιάθαν ως έναν από τους ανώτατους δαίμονες με σφραγίδα και βαθμίδα. Στην καμπαλιστική παράδοση είναι μέρος της Sitra Achra.

Συμβολικά

Ως μορφή χάους, αντίτυπο της θεϊκής τάξης· ως στόμιο Κολάσεως, ο εικονογραφικός κεντρικός άξονας των μεσαιωνικών εσχατολογικών παραστάσεων. Στον Hobbes σύμβολο κυρίαρχης κρατικής εξουσίας.

Παράλληλα και μεταγενέστερη επίδραση

Εγγύς Ανατολή: Ουγκαριτικό Λοτάν, βαβυλωνιακή Τιαμάτ, η ίδια οικογένεια μοτίβων. Το βασικό σχήμα: δημιουργία μέσω της υποτακτής της δύναμης της αρχέγονης θάλασσας.

Ινδοευρωπαϊκές παραδόσεις: Βρτρα στη Rig-Veda, το φίδι του Μίντγκαρντ, ο δράκος της ελληνικής ηρωικής μυθολογίας. Όλοι αντιπροσωπεύουν το αρχέγονο, που πρέπει να υποταχθεί από τον ηρωικό θεό.

Σύγχρονη πρόσληψη

Το Leviathan του Hobbes ως πολιτική μεταφορά κρατικής εξουσίας. Ο Melville αναφέρεται στον Λεβιάθαν στο Moby-Dick. Στη σύγχρονη εποχή: κινηματογράφος, λογοτεχνία, πολιτικό λεξιλόγιο (κράτος παρακολούθησης = «Λεβιάθαν»).

Πολιτική και νεότερη πρόσληψη

Ο Thomas Hobbes το 1651, με το πολιτικό του αριστούργημα Leviathan, or The Matter, Forme and Power of a Common-wealth Ecclesiasticall and Civill, μετέτρεψε τη μορφή σε αλληγορία του απόλυτου κράτους: ο «θνητός θεός» Λεβιάθαν είναι ο κυρίαρχος που δημιουργείται μέσω συμβολαίου από τη φυσική κατάσταση (bellum omnium contra omnes) και εξουσιάζει τη ζωή και τον θάνατο των πολιτών.

Η επιλογή αυτής ακριβώς της εικόνας από τον Hobbes είναι θρησκειολογικά αξιοσημείωτη: ταυτίζει το κράτος με τη δύναμη του χάους, η βιβλική εξημέρωση της οποίας προσδίδει στο κράτος τη λειτουργία του.

Στη σύγχρονη πρόσληψη (Carl Schmitt, Der Leviathan in der Staatslehre des Thomas Hobbes, 1938) και στις συζητήσεις περί κρατικής κυριαρχίας ο Λεβιάθαν παραμένει κεντρική αναφορά.

Αυτή η πολιτική πρόσληψη εξελίσσεται παράλληλα με τη θεολογικο-δαιμονολογική, στο πλαίσιο της οποίας ο Λεβιάθαν στην ιεραρχία της μεσαιωνικής Κολάσεως (Peter Binsfeld, De confessionibus maleficarum, 1589) αναφέρεται ως ένας από τους επτά άρχοντες της Κολάσεως, αρμόδιος για το θανάσιμο αμάρτημα της αίρεσης.

Ο Λεβιάθαν στο βιβλίο Ιώβ: Ο θεϊκός λόγος εκ της θύελλας

Η εκτενέστερη περιγραφή του Λεβιάθαν στην εβραϊκή Βίβλο βρίσκεται στο βιβλίο Ιώβ, στο κεφάλαιο 41. Ανήκει στους λόγους του Θεού, με τους οποίους ο Θεός απαντά εκ της θύελλας στα παράπονα του Ιώβ.

Ο Θεός περιγράφει το τέρας σε μια μακρά σειρά ερωτημάτων, που όλα καταλήγουν στο ότι κανένας άνθρωπος δεν είναι ικανός να αντιμετωπίσει τον Λεβιάθαν. Κανείς δεν μπορεί να περάσει άγκιστρο από τη μύτη του, να χαλιναγωγήσει το στόμα του ή να διαπεράσει το δέρμα του με λόγχες.

Η περιγραφή είναι συγκεκριμένη και πλούσια σε εικόνες. Ο Λεβιάθαν έχει αδιαπέραστα λέπια που ενώνονται σαν ασπίδες, από το στόμα του εκτοξεύονται δάδες, από τα ρουθούνια του ανεβαίνει καπνός, η πνοή του ανάβει κάρβουνα.

Όταν σηκώνεται, τρέμουν ακόμη και οι ισχυροί. Θεωρεί το σίδηρο σαν άχυρο και τον χαλκό σαν σαπισμένο ξύλο. Κάνει τον βυθό να βράζει σαν καζάνι. Είναι στημένος βασιλιάς επάνω σε κάθε αλαζόνα.

Στην ιστορία της ερμηνείας υπάρχει διαμάχη ως προς το τι εννοείται εδώ. Μια παλαιότερη γραμμή ερμήνευε τον Λεβιάθαν ορθολογιστικά ως κροκόδειλο, μια άλλη ως καθαρό σύμβολο χάους. Σήμερα η έρευνα τονίζει το ρητορικό πλαίσιο: ο Λεβιάθαν στο βιβλίο Ιώβ συμβολίζει τα όρια της ανθρώπινης δύναμης και κατανόησης.

Ο Θεός δείχνει στον Ιώβ ένα πλάσμα που ο άνθρωπος δεν μπορεί ούτε να ελέγξει ούτε να κατανοήσει, που όμως δεν αποτελεί απειλή για τον ίδιο τον Θεό. Ο θεϊκός λόγος μετατρέπει παραδόξως το τέρας του χάους σε μέρος της αχανούς τάξης της δημιουργίας, της οποίας η σημασία δεν αποκαλύπτεται στον άνθρωπο.

Το δυτικοσημιτικό υπόβαθρο: Λοτάν και ο χαοσκαμπφ

Ο Λεβιάθαν δεν είναι αποκλειστικά βιβλική εφεύρεση. Η ανακάλυψη των ουγκαριτικών κειμένων στο Ρας Σάμρα της συριακής ακτής από το 1929 έχει αναδείξει ένα αρχαιότερο υπόβαθρο.

Στα μυθολογικά κείμενα της Ουγκαρίτ, που χρονολογούνται στη δεύτερη π.Χ. χιλιετία, εμφανίζεται ένα φίδι ονόματι Λοτάν, που βρίσκεται σε στενή φωνολογική συγγένεια με το εβραϊκό Liwjatan. Το Λοτάν περιγράφεται εκεί ως συνεστραμμένο, πολυκέφαλο φίδι, που φονεύεται από τον θεό της καταιγίδας Μπαάλ ή από τη θεά Ανάτ.

Έτσι ο Λεβιάθαν εντάσσεται στο ευρέως διαδεδομένο αρχαιοανατολικό μοτίβο του χαοσκαμπφ. Στη Μεσοποταμία ο θεός Μαρντούκ στο Enuma Elisch μάχεται εναντίον της αρχέγονης πλημμύρας Τιαμάτ, στην Ουγκαρίτ ο Μπαάλ νικά τη θάλασσα Γιαμ και τον δράκο Λοτάν.

Το βασικό σχήμα είναι παντού παρόμοιο: μια δύναμη τάξης υποτάσσει μια υδάτινη-χαοτική δύναμη, συχνά σε μορφή φιδιού, θεμελιώνοντας έτσι ή επιβεβαιώνοντας την παγκόσμια τάξη.

Η εβραϊκή Βίβλος γνωρίζει αυτό το μοτίβο και το αξιοποιεί, αν και με ιδιαίτερη επεξεργασία. Αρκετοί ψαλμοί και προφητικά κείμενα αναφέρουν ότι ο Θεός συνέτριψε τις κεφαλές του Λεβιάθαν ή του θαλάσσιου δράκου.

Θρησκειολόγοι όπως ο John Day έχουν δείξει στο God’s Conflict with the Dragon and the Sea (1985) πώς αυτές οι παλαιότερες εικόνες συνεχίζουν να ζουν στα βιβλικά κείμενα, αποδιδόμενες όμως στον ένα Θεό του Ισραήλ.

Ο Λεβιάθαν μεταμορφώνεται έτσι από ανεξάρτητο θεϊκό αντίπαλο σε πλάσμα που υποτάσσει ο Θεός ή, όπως στο βιβλίο Ιώβ, εμφανίζεται ακόμη και απλώς ως το ισχυρό αλλά αβλαβές παιχνίδι του.

Το εσχατολογικό δείπνο: Ο Λεβιάθαν στην ιουδαϊκή παράδοση

Στη μεταβιβλική ιουδαϊκή γραμματεία ο Λεβιάθαν συνεχίζει να αναπτύσσεται με ιδιαίτερο τρόπο. Μια ευρεία παράδοση, εμφανής σε αποκαλυπτικά κείμενα, στο Ταλμούδ και στη γραμματεία Μιντράς, τον συνδέει με τα έσχατα των καιρών.

Συχνά εμφανίζεται ως ζεύγος με το χερσαίο τέρας Βεεμώθ· μερικές φορές προστίθεται ο πτηνός Ζιζ ως τρίτο μέλος. Ο Λεβιάθαν κυριαρχεί στη θάλασσα, ο Βεεμώθ στην ξηρά.

Μια διαδεδομένη αντίληψη λέει ότι ο Θεός δημιούργησε αρχικά και τα δύο αρχέγονα τέρατα ως ζεύγος, αλλά απέτρεψε την αναπαραγωγή τους, ώστε να μην κατακλύσουν τον κόσμο.

Κατά τα έσχατα, σύμφωνα με μια αφήγηση που μαρτυρείται σε πολλές πηγές, ο Λεβιάθαν και ο Βεεμώθ θα φονευθούν και η σάρκα τους θα προσφερθεί στους δικαίους ως εορταστικό δείπνο. Από το δέρμα του Λεβιάθαν, σύμφωνα με ταλμουδική επεξεργασία, ο Θεός κατασκευάζει σκηνή ή βαλδαχίνο για τους ευσεβείς.

Αυτές οι εικόνες είναι θρησκειοϊστορικά αποκαλυπτικές. Το τέρας του χάους, που στα αρχαιότερα στρώματα αντιπροσώπευε πραγματική απειλή για τη δημιουργία, εντάσσεται εδώ πλήρως στην ιστορία της σωτηρίας. Βρίσκεται υπό έλεγχο από την αρχή και στο τέλος υπηρετεί ακόμη και την ανταμοιβή των δικαίων.

Η αντίληψη περί του δείπνου του Λεβιάθαν έχει μακρά ιστορία επίδρασης στην ιουδαϊκή λειτουργία και στη λαϊκή ευλάβεια· απαντάται ακόμη σε τραπέζιους ύμνους για τη Σκηνοπηγία. Η έρευνα βλέπει σε αυτό ένα παράδειγμα του πώς ένα παλαιό μυθικό μοτίβο μπορούσε να παραμείνει ζωντανό επί αιώνες μέσω επαναλαμβανόμενης αναερμηνείας, χωρίς ποτέ να χάσει εντελώς την απειλητική του καταγωγή.

Χριστιανική ερμηνεία: Από το στόμιο της Κολάσεως στο πολιτικό σύμβολο

Στην χριστιανική ερμηνευτική παράδοση ο Λεβιάθαν ερμηνεύτηκε κατά κύριο λόγο αρνητικά. Εκκλησιαστικοί Πατέρες όπως ο Γρηγόριος ο Μέγας τον ανέφεραν στα υπομνήματά του στον Ιώβ ως αναφορά στον διάβολο ή τον Αντίχριστο.

Από το φωτοβόλο στόμα του βιβλίου Ιώβ αναπτύχθηκε στη μεσαιωνική τέχνη το εικονιστικό μοτίβο του στόμιου της Κολάσεως (Höllenrachen), ένα γιγαντιαίο ορθάνοιχτο τερατώδες στόμα, στο οποίο οδηγούνται οι κολασμένοι. Αυτή η εικόνα διαμόρφωσε τη μικρογραφία, τις πύλες εκκλησιών και αργότερα το θρησκευτικό θέατρο.

Μια άλλη ερμηνευτική γραμμή χρησιμοποιούσε τον Λεβιάθαν αλληγορικά για τη σωτηριολογική σκέψη. Σε ορισμένα μεσαιωνικά κείμενα ο Λεβιάθαν που πιάστηκε στο αγκίστρι εμφανίζεται ως εικόνα του τρόπου με τον οποίο ο διάβολος παραπλανάται από την ενανθρώπιση του Χριστού· ο σταυρός γίνεται το αγκίστρι στο οποίο αγκιστρώνεται το τέρας.

Αυτή η αντίληψη συνέδεε την παλαιά εικόνα του αδύνατου να συλληφθεί Λεβιάθαν με τη χριστιανική σωτηριολογία.

Η πλέον επιδραστική μεταμόρφωση της νεότερης εποχής προέρχεται από τον Thomas Hobbes. Στο έργο του Leviathan του 1651 επέλεξε το βιβλικό τέρας ως σύμβολο του κράτους, ενός τεχνητού ανθρώπου από πολλούς ανθρώπους, που χάρη στην υπέρτερη δύναμή του τερματίζει τη φυσική κατάσταση του πολέμου όλων εναντίον όλων.

Ο Hobbes παρέπεμψε ρητά στο χωρίο του Ιώβ περί του βασιλιά επάνω σε όλους τους αλαζόνες.

Ο περίφημος χαλκογραφικός τίτλος, που απεικονίζει έναν γιγαντιαίο κυρίαρχο συντιθέμενο από πολλές μικρές μορφές, ανήκει στις πλέον γνωστές πολιτικές εικόνες παγκοσμίως. Από τον Hobbes και εξής ο Λεβιάθαν είναι στον πολιτικό λόγο ένας όρος για υπέρτατη κρατική εξουσία, μια σημασιολογική ερμηνεία που συνδέεται με τον αρχικό δράκο του χάους μόνο μέσω του μοτίβου της ανίκητης δύναμης.

Περαιτέρω σύνδεσμοι

Προτεινόμενοι εσωτερικοί σύνδεσμοι:

Ερευνητική βιβλιογραφία

Μια επιλογή κεντρικών έργων για τον Λεβιάθαν:

  • Day, John: God’s Conflict with the Dragon and the Sea. Cambridge 1985.
  • Uehlinger, Christoph: «Leviathan.» In: Dictionary of Deities and Demons in the Bible. 2. Aufl. Leiden 1999.
  • Wakeman, Mary K.: God’s Battle with the Monster. Leiden 1973.
  • Batto, Bernard F.: Slaying the Dragon. Louisville 1992.
  • Schmidt, Brian B.: «Sea Monsters.» In: Encyclopedia of the Dead Sea Scrolls. New York 2000.

Βασική βιβλιογραφία (Χριστιανισμός):

  • Markschies, Christoph: Das antike Christentum. Frömmigkeit, Lebensformen, Institutionen. Beck, München 2006.

Περαιτέρω βασικά έργα στη βιβλιογραφία.

Συχνές ερωτήσεις για τον Λεβιάθαν

Τι είναι ο Λεβιάθαν;

Ο Λεβιάθαν είναι ένα γιγαντιαίο θαλάσσιο τέρας της ιουδαιο-χριστιανικής παράδοσης. Στην Εβραϊκή Βίβλο (Ησαΐας, Ψαλμοί, Ιώβ) εμφανίζεται ως χαοτική αρχέγονη δύναμη της θάλασσας, που ο Θεός χαλιναγωγεί στην αρχή της δημιουργίας. Στην ύστερη ιουδαϊκή αποκαλυπτική και στη χριστιανική δαιμονολογία ο Λεβιάθαν κατέστη προσωποποίηση του Κακού. Στον Thomas Hobbes το όνομα έγινε σύμβολο του παντοδύναμου κράτους.

Είναι ο Λεβιάθαν δαίμονας ή ζώο;

Στην αρχική βιβλική παράδοση ο Λεβιάθαν είναι ένα γιγαντιαίο, κοσμικό ζώο, σε στενή συγγένεια με το ουγκαριτικό Λοτάν και τη μεσοποτάμια Τιαμάτ. Στην ύστερη ιουδαϊκή αποκαλυπτική (βιβλίο Ενώχ) και στη χριστιανική δαιμονολογία της πρώιμης νεότερης εποχής κατέστη δαίμονας: σύμφωνα με τον Peter Binsfeld, ένας από τους επτά αρχιδαίμονες, αρμόδιος για το θανάσιμο αμάρτημα του φθόνου.

Ταξινόμηση & προστασία

VΕΠΙΠΕΔΟ
Η Πυξίδα προστασίας κατατάσσει αυτό το ον στο επίπεδο επίδρασης V – Βαθιά επίδραση.

Ενάντια στην επίδρασή του, η διαπολιτισμική παράδοση αναφέρει αυτά τα μέσα προστασίας:

Σύγκριση στην Πυξίδα προστασίας →

Συνιστώμενα μέσα προστασίας

iWell Guard

Το απλούστερο μέσο προστασίας αυτής της συλλογής: 41 στρώσεις από καθαρό χρυσό 999, πλατίνα, ασήμι και πυρίτιο, κατασκευασμένο στη Ρούλα της Θουριγγίας. Δεν χρειάζεται ενεργοποίηση, δεν είναι δεσμευμένο σε κανένα πρόσωπο και δρα σε ακτίνα περίπου 50 μέτρων, ακόμη και χωρίς να φοριέται.

Όλα τα μέσα προστασίας →