E-Gui là Linh hồn trong truyền thống Trung Hoa.
Ngạ quỷ trong lịch pháp và tín ngưỡng dân gian Trung Hoa.
E-Gui (餓鬼, Ngạ quỷ) là một khái niệm phân loại của Phật giáo Trung Hoa có nguồn gốc từ học thuyết Preta của Ấn Độ. Chúng xuất hiện với cổ gầy, bụng to và cơn đói không thể dập tắt như một hình thức trừng phạt cho tội tham lam và keo kiệt ở kiếp trước.
Lễ Trung Nguyên (Tháng Cô Hồn, tháng 7 âm lịch) được dành để tưởng nhớ chúng, các Ngôi chùa Phật giáo trong thời gian này tổ chức các nghi lễ cúng dường nhằm giảm bớt nỗi đau khổ của những chúng sinh này.
E-Gui (餓鬼, “ngạ quỷ“) là một cảnh giới đặc biệt trong sơ đồ Lục đạo của Phật giáo (liu dao). Ai trong tiền kiếp bị nghiệp chướng do keo kiệt, tham lam hoặc trộm cắp thức ăn thì đầu thai vào Pretaloka, cõi giới của ngạ quỷ. Đặc điểm: bụng phình to, cổ nhỏ như kim, không có thực quản để thức ăn có thể đi qua, chịu đựng cơn đói khát vĩnh cửu.
Câu chuyện cứu độ điển hình là Mục Liên cứu mẹ (Kinh Yulanpen, khoảng năm 270 sau Công nguyên): đệ tử của Đức Phật là Mục Liên nhìn thấy người mẹ đã mất của mình trong Pretaloka nhưng không thể trực tiếp giúp đỡ bà, Đức Phật khuyên ông vào ngày 15 tháng 7 âm lịch hãy cúng dường Tăng đoàn bằng thức ăn; việc hồi hướng công đức đã giải thoát cho người mẹ.
Từ đó hình thành lễ hội thường niên Yulanpen (tiếng Nhật là Obon, tiếng Hàn là Baekjung) với các lễ cúng thức ăn và nghi lễ thả đèn cho ngạ quỷ.
E-Gui (餓鬼), “những hồn ma đói”, là tương đương trong tiếng Trung của khái niệm Preta trong Phật giáo. Xuất phát từ Ấn Độ, đến Trung Quốc qua công cuộc truyền giáo Phật giáo, chúng đã phát triển một truyền thống riêng tại đây, hòa quyện với tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của Đạo giáo và Nho giáo.
Trong lịch năm của người Trung Quốc, một tháng trọn vẹn được dành riêng cho chúng: tháng bảy âm lịch, tháng “Hungry Ghost Month” (Yulan Yue).
Trong tháng này, đặc biệt vào ngày thứ 15 (Lễ Yulanpen), theo truyền thuyết cánh cổng âm phủ sẽ mở ra. E-Gui đến thế giới của người sống và tìm kiếm thức ăn. Những người có đức tin dựng bàn thờ cúng trước nhà và tại các nơi công cộng, đốt tiền giấy và các đồ vật bằng giấy, tụng kinh.
Lễ hội này ở Hồng Kông, Singapore, Malaysia và các thành phố Đài Loan là một trong những sự kiện tôn giáo lớn và dễ nhận thấy nhất trong năm. Hình tượng mối quan hệ cứu rỗi giữa con trai và người mẹ (Truyền thuyết Mulian) là trung tâm và kết nối giáo lý Phật giáo với đạo lý hiếu thảo của Nho giáo.
Loại: Ngạ quỷ, chuỗi tái sinh do tham lam nghiệp chướng
Nguồn gốc: Khái niệm Preta Phật giáo từ Ấn Độ, được tích hợp vào văn hóa Trung Quốc
Văn bản: Kinh Vu Lan, các văn bản Biến văn Mục Liên, văn học Ngục Lê
Thời kỳ: Hình thành đầy đủ từ thời Đường, đến hiện nay
Lễ hội trung tâm: Lễ hội Cô hồn, ngày 15 tháng 7 âm lịch
Phân biệt với Gui: Khác với Gui, thuật ngữ tổng quát của người Trung Hoa chỉ các vong linh, E-Gui là phân lớp cụ thể của ngạ quỷ, những thực thể mà nghiệp chướng của chúng kết án chúng phải chịu đói khát vô tận; chúng có chức năng nghi lễ riêng trong Lễ Vu Lan Bồn của Phật giáo Trung Hoa.
Ullambana-Sutra được dịch sang tiếng Trung vào thế kỷ 3 sau Công nguyên. Các truyền thuyết Mulian dưới dạng văn bản Bianwen từ thời Đường (thế kỷ 7 đến 10). Yuli-Bao-Chao (thời Tống, thế kỷ 12) hệ thống hóa vũ trụ luận về địa ngục và E-Gui-Kosmologie. Các câu chuyện dân gian thời Minh và Thanh. Thực hành Lễ hội Hungry Ghost hiện đại trên toàn Đông Á.
Hồng Kông, Đài Loan, Singapore, Malaysia với các lễ hội đặc biệt sôi động. Lễ Obon của Nhật Bản là lễ hội tương đồng (với quan niệm Gaki). Truyền thống Baekjung của Hàn Quốc. Cộng đồng người Hoa tại Bắc Mỹ và châu Âu tổ chức lễ hội theo điều kiện địa phương.
Ullambana-Sutra, Các bộ sưu tập Mulian-Bianwen (Bản thảo Dunhuang), Yuli-Bao-Chao, Tài liệu Gui-Yuan-Liu-Zhi (Sổ ghi chép thời Đường), Dân tộc học hiện đại về Lễ hội Cô hồn.
Tiếng Trung: 餓鬼 (è guǐ, “ngạ quỷ“).
Sanskrit: preta (thuật ngữ gốc).
Tiếng Nhật: Gaki.
Tiếng Hàn: Agwi.
Phân biệt với Gui nói chung: E-Gui là một phân lớp cụ thể, ngạ quỷ, không đơn giản là bóng ma hay tổ tiên.
Bản dịch Trung Hoa 餓鬼 lấy đặc điểm trung tâm là đói làm tên gọi. Trong khi ở Ấn Độ, “preta” ban đầu chỉ tất cả người đã khuất và chỉ sau này mới được thu hẹp vào phân lớp ngạ quỷ, thì bản dịch Trung Hoa đi thẳng vào nghĩa cụ thể.
Diện mạo
Giống Preta: bụng phình trướng, cổ họng nhỏ như lỗ kim, miệng phun lửa, tay chân gầy guộc. Trong biểu tượng học Trung Hoa đặc biệt sinh động, các tranh địa ngục toàn cảnh vẽ đám E-Gui vây quanh bàn cúng nhưng không thể ăn. Truyền thống biểu tượng học ổn định từ thời Đường qua Tống đến Minh – Thanh.
Hành vi
Đói khát triền miên, liên tục tìm kiếm thức ăn. Đến gần bàn cúng nhưng không thể ăn, chỉ hít được mùi và khói. Vào tháng 7 âm lịch, E-Gui rời địa ngục và lang thang trong thế giới người sống.
Phạm vi ảnh hưởng
Cõi địa ngục (Di Yu) là nơi trú ngụ. Tản ra khắp nơi trên mặt đất trong tháng 7 âm lịch. Đặc biệt tập trung tại các nơi gắn với người đã khuất: nghĩa địa, lò hỏa táng, nhà cũ. Tụ tập tại các bàn thờ cúng trong những ngày lễ hội.
Phân loại thần thoại học
Tái sinh theo nghiệp do bủn xỉn, lạm dụng bố thí, bất trung với đạo. Thời gian ở Ngạ Quỷ Đạo có thể rất dài. Hy vọng duy nhất: lễ vật của người thân còn sống, đặc biệt thông qua Tăng đoàn (theo mô hình Mục Liên).
Các khía cạnh quan trọng nhất của E-Gui tóm tắt nhanh.
Hậu quả tái sinh theo nghiệp từ bủn xỉn, tham lam, lạm dụng bố thí. Trong sự tiếp thu Trung Hoa về khái niệm Preta Phật giáo, hòa nhập với tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên địa phương.
Người đã khuất với nghiệp tương ứng; trong bối cảnh lễ hội, tất cả vong hồn vô chủ trong vùng lân cận. Gián tiếp cũng là người sống, như lời nhắc nhở về lòng hào phóng.
Bụng phình trướng, cổ họng nhỏ như lỗ kim, miệng phun lửa, tay chân gầy guộc. Tranh địa ngục cổ điển của Trung Hoa mô tả hình tượng này rất chi tiết.
Đói khát khổ sở vĩnh cửu. Không thể ăn dù thức ăn dường như nằm trong tầm tay. Lan tỏa đến các bàn thờ cúng trong thời gian lễ hội.
Không phải xua đuổi mà là cúng thực và nghi thức: lễ vật cúng tế, đốt tiền giấy, tụng kinh, cúng dường Tăng đoàn. Lễ Vu Lan Bồn là hình thức thể chế hóa quy mô lớn.
Ngày 15 tháng 7 âm lịch. Các gia đình bày bàn cúng với cơm, hoa quả, trà, rượu. Đốt tiền giấy (zhi qian) và vàng mã. Các nơi công cộng dựng sân khấu cho “hát bội cúng cô hồn” (khán đài không có ghế khán giả vì các vong hồn ngồi hàng đầu). Các chùa Phật giáo và Đạo giáo tổ chức các nghi lễ thu hút đông đảo người tham gia.
Thần thoại trung tâm: Maudgalyayana (tiếng Trung: Mục Liên) dùng thần nhãn nhìn thấy mẹ đang ở cõi Ngạ Quỷ. Ông cố đưa thức ăn cho mẹ nhưng thức ăn bị đốt cháy ngay trong miệng bà. Đức Phật dạy ông rằng chỉ có sức mạnh cúng dường tập thể của Tăng đoàn mới có thể cứu mẹ. Từ đó hình thành Lễ Vu Lan Bồn.
Ngoài dịp lễ hội: bàn thờ tổ tiên tại nhà với trà cúng hằng ngày. Bên cạnh mâm cơm gia đình, đặt thêm một đĩa nhỏ cho E-Gui. Không để vàng mã trong nhà riêng (phải đưa ra ngoài trời).
Thực hành lễ hội theo vùng: Hồng Kông với các bàn thờ cúng khổng lồ bên đường phố, diễu hành vàng mã. Singapore với hát bội cúng cô hồn ở khắp các khu phố. Đài Bắc với sự hỗ trợ của nhà nước dành cho lễ hội như di sản văn hóa. Mỗi vùng có những trọng tâm riêng.
Du lịch và biến đổi: Lễ Cô Hồn ngày càng được thương mại hóa phục vụ du lịch, nhưng vẫn giữ vị trí trung tâm về tôn giáo. Các thế hệ trẻ duy trì lễ hội với các hình thức mới (lễ vật trực tuyến, tiền giấy kỹ thuật số thay thế). Tín ngưỡng dân gian trong đối thoại với thời hiện đại.
Văn hóa đại chúng: Các bộ phim kinh dị hiện đại của Đài Loan và Hồng Kông phóng tác các mô-típ E-Gui. Gaki của Nhật Bản xuất hiện trong anime (Hozuki no Reitetsu như một bộ hài hước về địa ngục). Văn học kinh dị quốc tế tiếp thu mô-típ đói khát này.
Người E-Gui, tức “ngạ quỷ“, trong lịch sử tôn giáo Trung Quốc chủ yếu được định hình và hệ thống hóa bởi Phật giáo. Trong thế giới quan Phật giáo, ngạ quỷ chỉ một trong sáu cõi tái sinh mà một chúng sinh có thể đầu thai vào tùy theo nghiệp của mình.
Cõi ngạ quỷ, trong tiếng Sanskrit là preta, nằm dưới cõi người nhưng trên các địa ngục. Tái sinh làm E-Gui được coi là hậu quả của lòng tham lam, keo kiệt và hám lợi trong kiếp trước.
Nỗi khổ của E-Gui là một khát vọng không thể thỏa mãn, không bao giờ được đáp ứng. Biểu tượng học Phật giáo đã tạo ra một hình ảnh ấn tượng cho điều này: một thực thể với cái bụng khổng lồ, phình to và một cái cổ hay miệng nhỏ xíu mảnh như cây kim, gần như không thể để thức ăn đi qua được.
Trong một số mô tả, thức ăn mà E-Gui chạm được liền biến thành lửa, mủ hoặc phân ngay khi nó cố gắng ăn. Ngạ quỷ vì vậy là hiện thân của lòng tham không thể tự no được.
Hệ thống này mang một ý nghĩa đạo đức rõ ràng. E-Gui không phải kẻ bị đày đọa một cách tùy tiện, mà là kết quả của một mối liên hệ nhân quả mang tính đạo đức. Sự tồn tại với tư cách là ngạ quỷ cũng không phải là vĩnh cửu; khi nghiệp tương ứng đã được trả xong, có thể xảy ra một sự tái sinh ở cõi cao hơn.
E-Gui vì vậy nằm trong một mạch giáo lý nhằm khuyến khích người nghe sống điều độ và rộng lượng. Các quan niệm tương tự cũng được Phật giáo biết đến trong truyền thống Tây Tạng và Đông Nam Á.
Câu chuyện quan trọng nhất tại Trung Hoa về ngạ quỷ là câu chuyện về Mục Liên, một đệ tử của Đức Phật, người đã giải thoát mẹ mình – kẻ đã tái sinh làm ngạ quỷ – khỏi cảnh khổ đau.
Câu chuyện bắt nguồn từ Kinh Vu Lan Bồn và trở nên vô cùng phổ biến tại Trung Hoa; vào thời Đường, nhiều bản chuyển thể dân gian công phu đã ra đời, gọi là bianwen (biến văn), thuộc số những văn bản tự sự bằng ngôn ngữ dân gian sớm nhất trong văn học Trung Hoa.
Nội dung: Mục Liên, được ban phép thần thông, đi tìm mẹ đã khuất và thấy bà đang trong cõi ngạ quỷ, chịu đựng cơn đói nặng nề vì khi còn sống bà đã bủn xỉn và thiếu lòng nhân. Mục Liên cố đưa thức ăn cho mẹ nhưng thức ăn bị đốt cháy ngay trong miệng bà.
Ông đến cầu hỏi Đức Phật, và Đức Phật giải thích rằng ông không thể một mình cứu mẹ. Thay vào đó, vào ngày 15 tháng 7, ông phải dâng cúng phẩm lên Tăng đoàn; thông qua sự hồi hướng công đức tập thể, người mẹ được giải thoát khỏi cõi ngạ quỷ.
Câu chuyện này mang ý nghĩa kép. Về mặt tôn giáo, nó đặt nền tảng cho khái niệm hồi hướng công đức: người sống có thể ảnh hưởng đến số phận của người thân đã khuất thông qua các việc lành. Về mặt văn hóa, câu chuyện kết nối tư tưởng Phật giáo với đức hạnh trung tâm của Nho giáo là lòng hiếu thảo (xiao). Mục Liên là người con mẫu mực, làm tất cả để cứu mẹ đang chịu khổ ở cõi bên kia.
Chính sự kết hợp giữa giáo lý giải thoát Phật giáo và đạo đức gia đình Nho giáo đã làm cho câu chuyện thành công lâu bền ở Trung Hoa và gắn chặt E-Gui vào ý thức tôn giáo của người Trung Hoa.
Từ phức hệ Mục Liên và các quan niệm liên quan, Trung Hoa đã phát triển lễ Trung Nguyên, lễ hội Cô Hồn, được tổ chức vào ngày 15 tháng 7 âm lịch; cả tháng này được gọi là “Tháng Cô Hồn”.
Trong thời gian này, theo quan niệm phổ biến, cánh cửa địa ngục mở ra và người chết, đặc biệt là các ngạ quỷ, được phép trở về thế giới người sống.
Trọng tâm của lễ hội là việc cung cấp thức ăn cho những vong hồn này. Các gia đình bày thực phẩm, hoa quả và đồ uống, đốt nhang và tiền mã. Sự chú ý đặc biệt dành cho các ngạ quỷ không có con cháu, những người chết “vô chủ” mà không có gia đình nào chăm sóc và vì vậy được coi là đặc biệt nguy hiểm.
Để phục vụ họ, các bàn thờ cúng công cộng được dựng lên, đôi khi với lượng lớn thức ăn. Ở một số vùng, còn có nghi lễ cúng thực, trong đó các nhà sư qua tụng kinh và ấn quyết biến thức ăn để nó có thể đi qua cổ họng hẹp của E-Gui; các nghi lễ này dựa vào các văn bản Phật giáo về việc giải thoát ngạ quỷ.
Lễ hội mang ý nghĩa cân bằng. Các ngạ quỷ được coi là bất hạnh và có khả năng gây hại vì sự thiếu thốn khiến chúng xâm phạm.
Bằng cách cung cấp dồi dào cho chúng trong một khoảng thời gian giới hạn, người sống vừa giảm bớt nỗi đau khổ của chúng vừa tránh được tai họa cho bản thân. Đây là một cuộc gặp gỡ có quy tắc giữa hai thế giới: người chết được mời vào, tiếp đãi và sau khi hết tháng được tiễn đưa.
E-Gui vì vậy không chỉ là nhân vật giáo lý trong các văn bản mà còn là đối tượng của một thực hành nghi lễ rộng rãi, hằng năm tái diễn, vẫn còn sống động đến ngày nay ở Trung Quốc đại lục và trong các cộng đồng người Hoa tại Đông Nam Á.
E-Gui là một ví dụ điển hình cho thấy cách các truyền thống tôn giáo khác nhau tại Trung Quốc chồng lớp lên nhau mà không khiến những người tin tưởng thấy có mâu thuẫn.
Linh hồn đói khát vốn là một khái niệm Phật giáo, du nhập vào Trung Quốc cùng với thuật ngữ Sanskrit preta và được dịch bằng từ Hán gui. Tuy nhiên, gui là một từ Hán cổ hơn và rộng hơn, dùng để chỉ các hồn người chết và ma quỷ nói chung, bắt nguồn sâu xa từ tín ngưỡng bản địa.
Qua sự chuyển dịch này, preta Phật giáo đã hòa nhập với quan niệm của người Hán về người chết không được siêu thoát. Theo logic tín ngưỡng bản địa, một con người trở thành linh hồn nguy hiểm khi không được mai táng đúng lễ, không có con cháu thờ cúng, hoặc đã chết trong hoàn cảnh bạo lực.
Linh hồn đói khát được hiểu theo nghĩa này ít phải chịu đựng tình trạng đó vì nghiệp chướng của bản thân mà chủ yếu do sự thất bại của người còn sống. Đạo giáo về phần mình đã phát triển các nghi lễ riêng để giải thoát cho những người chết đang chịu khổ và tổ chức các nghi lễ riêng vào lễ hội ma quỷ, khiến các nghi thức Phật giáo và Đạo giáo được thực hành song song hoặc đan xen vào nhau.
Vì vậy, để phân loại chính xác, điều quan trọng là phải phân biệt các lớp ý nghĩa. Có E-Gui Phật giáo được định nghĩa rõ ràng trong các văn bản giáo lý, với logic luân hồi và lý giải đạo đức dựa trên lòng tham. Bên cạnh đó là linh hồn đói khát trong tín ngưỡng dân gian, vốn chủ yếu là một người chết bị bỏ bê, không có chủ.
Cả hai đều mang cùng một tên gọi và được cúng dường trong cùng các lễ hội, nhưng lại thuộc về các hệ thống tư tưởng khác nhau. Giới nghiên cứu mô tả sự hỗn hợp này là điển hình cho tín ngưỡng Trung Hoa, nơi các yếu tố Phật giáo, Đạo giáo và dân gian không được tách biệt mà được trải nghiệm như một thể thống nhất trong thực hành.
E-Gui như vậy đứng ở giao điểm của ba truyền thống, và chính sự đa tầng này khiến nó trở nên có giá trị soi chiếu trong lịch sử tôn giáo.
Các tài liệu tham khảo chuẩn mực khác được liệt kê trong danh mục tài liệu.
Thực hành bảo hộ được mô tả ở đây là sự phân loại khoa học tôn giáo học về các truyền thống lịch sử. iWell Guard kế thừa dòng lịch sử văn hóa của các vật phẩm bảo hộ có thể đeo mang và là hình thức đương đại của truyền thống đó. Tìm hiểu thêm về iWell Guard →
Against its influence, cross-cultural tradition names these protective means:
Compare in the Protection Compass →Recommended protective means
The simplest protective means in this collection: 41 layers of fine gold 999, platinum, silver and silicon, manufactured in Ruhla, Thuringia. It requires no activation, is bound to no person, and is effective within a radius of around 50 meters, even without being worn.
Related Beings

Boitatá, con rắn lửa Brazil và vị thần hộ mệnh của rừng. Nguồn gốc, hình phạt dành cho kẻ đốt rừn...

Tahquitz, ác linh cướp hồn của người Cahuilla tại núi San Jacinto. Nguồn gốc, thiên thạch và phân...

Boto Encantado, cá heo sông hồng bị mê hoặc ở Amazon. Nguồn gốc, người đàn ông trong bộ vest trắn...

Sedna được coi là nữ chúa tể các sinh vật biển trong điện thần Inuit. Phân loại khoa học tôn giáo...

Tài liệu thành văn về Gabriel có niên đại kéo dài nhiều thế kỷ trong quá khứ

Keres, quỷ chiến trường - sứ giả cái chết trong thần thoại Hy Lạp. Hesiod và Homer, vị trí bên cạ...