کرامپوس، هاوڕێی شاخداری نیکولاوس
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
کرامپوس دیوی نەریتی ئەلپاینە.
دیوی زستانی شاخدار بە قامچی، زنجیر و سەبەتەی پشت. کرامپوس هاوڕێی شاخداری نیکولاوسە.
کرامپوس شێوازی تاریکی هاوڕێی نیکولاوسی پیرۆزە لە ناوچەی ئەلپی خۆرهەڵات: شاخدار، پرچدار و بە زنجیر و قامچی، لە کاتێکدا نیکولاوس منداڵانی چاک خەڵات دەدات. بەڵگەیەکی زوو بۆ ڕاپێچانی لەم جۆرە ڕاوی پێرشتنێکە لە ساڵی ١٥٨٢ لە دیێسن لە کەناری زیاوی ئامرزی؛ وەک شێوازێکی سەربەخۆی کارت کرامپوس تەنها لە نیوەی سەدەی ١٩ەوە بەڵگە کراوە.
لە ڕاپێچانەکانی کرامپوس لە زاڵتسبورگ تا کارینتیا، ئەو تا ئەمڕۆ وەک دیوێکی هاژارووی ترسناکی زستان دەردەکەوێت، بە ماسکێکی داری تاشراو، زنجیرێکی خرچاندنکار و قامچییەک لە چڵی دار بی. شەوی ٥ی دیسەمبەر، پێش ڕۆژی نیکولاوس، تا ئێستا کاتی دیارکراوی دەرکەوتنیەتی.
جۆر: دیوی زستان و هاوڕێی نیکولاوس
ڕەچەڵەک: ناوچەی ئەلپی خۆرهەڵات، بەڵگەیەکی زووی ڕاوی پێرشتنێک لە ساڵی ١٥٨٢ لە دیێسن لە کەناری زیاوی ئامرزی
دەقەکان: بەڵگەنامەی قەدەغەکردنی کڵێسا لە سەدەی ١٧ەوە، کارتی کرامپوس لە نزیکەی ساڵی ١٨٥٠ەوە
ماوە: وەک شێوازی کارت لە نیوەی سەدەی ١٩ەوە، نەریتەکە تا ئەمڕۆ زیندووە
دەرکەوتن: شێوازێکی شاخدار و پرچدار بە ماسکی داری، زنجیر، قامچی و سەبەتەی پشت
پاشخانی مێژووی
سەردەمی دەقەکان
بەڵگەیەکی زوو بۆ ڕاپێچانی لەم جۆرە: ڕاوی پێرشتنێک لە ساڵی ١٥٨٢ لە دیێسن لە کەناری زیاوی ئامرزی؛ وەک شێوازێکی سەربەخۆی کارت تەنها لە نیوەی سەدەی ١٩ەوە. بەڵگەنامەی قەدەغەکردنی کڵێسا دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٧.
بواری باڵاوبوونەوە
زاڵتسبورگ، تیرۆل، کارینتیا، شتایەرمارک، باوارییا و تیرۆلی باشوور: کرامپوس لە هەموو ناوچەی ئەلپی خۆرهەڵات و ناوچەکانی باواریایی دراوسێی بڵاو بووەتەوە.
دۆخی سەرچاوەکان
بەباشی بەڵگەکراوە لەلایەن بەڵگەنامەی قەدەغەکردنی کڵێسا لە سەدەی ١٧ەوە، کارتی کرامپوس لە نزیکەی ساڵی ١٨٥٠ەوە و وەسفی ئەتنۆگرافی ڕاپێچانەکانی کرامپوس و پێرشتن.
ناو و شێوازەکان
باواری-ئوستریی: ناوەکە زۆربەی کات دەگەڕێتەوە بۆ Krampen، وشەیەک بۆ وشکبوو یا شتێکی چنگۆیی، خوشک لەگەڵ mittelniederdeutsch krampe، بە واتای چنگۆ. ڕەچەڵەکی دیاری وا بە تەواوی جێگیر نییە.
دیمەن و سیمبولیزم
دیمەن
شاخدار، زمانی درێژ و پێچرا بە پێست، ماسکەکە بە شێوەی نەریتی لە داری زیربان یا دار لیندن تاشراوە؛ هەر گروپێک شێوازی ماسکی خۆی هەیە. تایبەتمەندی سەرەکی زنجیرە خرچاندنکارەکە، قامچی لە چڵی دار بی و سەبەتەی پشتییە.
کاریگەری
تێکەڵبوونی هاژار، پێست و زنجیر وای لێدەکات هەم بوونەوەرێکی زاڵکراو بێت و هەم زاڵکاری: دیوێکی زستان لە خزمەتی نیکولاوس کە ترسناکی ڕەسەنی خۆی بە دیدەوەری هەڵگرتووە. لە هەندێک شوێن قوتوی زەنگ زیاتر هاژاری دەرکەوتنی بەرز دەکاتەوە.
کارتی ناسنامە: کرامپوس
گرنگترین لایەنەکانی شێوازی قامچیدار بە یەک نیگاش.
هاوڕێی زستانی نیکولاوس لە ناوچەی ئەلپی خۆرهەڵات، لە دوای ڕفۆرمی دژی جیاواز وەک جووتێکی جێگیر لە خەلات و سزا دامەزراوە.
منداڵانی نالوطف وەک ئامانجی ڕوونکراوی هەڕەشە، لەگەڵ تەماشاکارانی کۆکراوەی ڕاپێچانەکانی کرامپوس.
ماسکی داری تاشراو، پێست، زنجیر، قامچی لە چڵی دار بی و سەبەتەی پشت؛ شێوازی قۆچ و درێژایی زمان لە گروپێک بۆ گروپێکی تر جیاوازە.
شێوازێکی سزادەری بەرامبەر نیکولاوسی خەلاتدەر، بە ڕۆڵێکی کۆنتر وەک ڕۆحی زستانی گەڕۆک کە لە Rauhnächte دەترسرا.
دووکەلدان بە بخوور، هاژاری زەنگ و زنجیر، بەرکەتی کڵێسا و ئاوی پیرۆز لە دەوروبەری ڕۆژی نیکولاوس.
ئۆنیی ژاپۆنی وەک نموونەیەکی بەراوردی دوور بۆ دەرکردنی ڕیتووالی دیو، لەگەڵ خزمانی ناوچەیی وەک کلاوباو و بوتنمانڵ.
شەوی کرامپوس لە ٥ی دیسەمبەر
شەوی کرامپوس دەکەوتە ٥ی دیسەمبەر، شەوی پێش ڕۆژی نیکولاوس. لەم شەوەدا کرامپوسەکان بە گوندان و شارەکاندا دەگەڕێن، بە تاکی، بە گروپی بچووک یا وەک ڕاپێچانەیەکی گەورە. لە زۆر شوێن ڕۆژی ٦ی دیسەمبەر سەردانی نیکولاوس لەگەڵ هاوڕێکەی بۆ ماڵەکان دێت.
نەریتی سەردانکردن یاسای جێگیری هەیە. خێزانەکە جووتەکە پێشوازی لێدەکات، منداڵان هۆنراوە دەخوێننەوە، نیکولاوس لە پەرتووکەکەی دەخوێنێتەوە. کرامپوس لە بەردەرگا یا لە پشتەوە دەمێنێتەوە. ترسناکییەکەی تەنها بەهۆی ئەوەوە کار دەکات کە بە شێوەیەکی زاڵکراو دەردەکەوێت.
کرامپوس و نیکولاوس: جووتێکی هاوچەرخ
بەبێ نیکولاوس هیچ کرامپوسێک نییە. ئەم شێوازە وەک ڕکابەر و خزمەتکاری پیاوی پیرۆز پەیدا بووە و بۆ جەژنەکەی گیراوە دەمێنێتەوە. ئەمە نەریتەکە لە نمایشی ماسکی سادە جیا دەکاتەوە.
لە جووتبووندا ڕێکخستنێکی سادە هەیە: پیاوی پیرۆز چاکە و پێوانە دەبینێت، شێوازی ترسناک ئەنجامی پشتگوێخستنی دەبینێت. لە ڕوانگەی ئەتنۆگرافیاوە، ئەمە شێوازێکی پەروەردەیییە کە زۆر کولتور دەیناسن. شێوازی هەڕەشەداری بەراورد لە پێر فوێتار فەرەنسییەوە تا بودێلفراوی ناوچەی ئەلپ دەبینرێن.
کرامپوس، پێرشتن، کنێخت روپرێخت: جیاوازییەکان
کرامپوس و پێرشتن زۆر جار تێکەڵ دەکرێن، بەڵام هی دوو نەریتی جیاوازن. کرامپوس بە ڕۆژی نیکولاوس گیراوەتەوە. پێرشتن لە دەوروبەری Rauhnächte دەردەکەوێت، واتە لە کۆتایی ساڵ و کۆتایی زستان، و دەگەڕێتەوە بۆ شێوازی ئەفسانەیی پێرشت. بۆنەکانی ئێستا هەردوو شێوازە تێکەڵ دەکەن، بەڵام مێژوویی جیان.
کنێخت روپرێخت جا هاوڕێی نیکولاوسە لە ناوچەی ناوەڕاست و باکووری ئەلمانیا. ئەو کراسی درێژ لەبەردایە نەک پێست، لە نەریتی یاری کریسمس دێت و بە شێوەیەکی زۆر ئارامتر دەردەکەوێت. لەو شوێنەی ڕوپرێخت ئاگادار دەکاتەوە، کرامپوس هاژار دەکات.
فۆرمولێکی کورت بۆ ژیانی ڕۆژانە: ئێوارەی نیکولاوس زیادکردنی پێست و قۆچ دەبێتە کرامپوس. کۆتایی ساڵ زیادکردنی ڕاپێچانەی ماسکدار دەبێتە پێرشتن. کراس زیادکردنی جانتا دەبێتە کنێخت روپرێخت.
بڵاوبوونەوە: ئوستریا، باوارییا، تیرۆلی باشوور و دراوسێکان
خاکی سەرەکی ئەم نەریتە ئوستریایە، بە تیبینی تایبەت لە سالتسبورگ، تیرۆل، تیرۆلی ڕۆژهەڵات، کارینتیا و شتایەرمارک. لەوێ کرامپوس بەشێکی چەسپاوی سەردەمی چاوەڕوانییە، لە ئاهەنگی قوتابخانەوە هەتا بۆنەیەکی گەورە.
لە باڤاریا، ئەم نەریتە بەتایبەتی لە ناوچەی ئاڵپ زیندووە. خاکی بێرشتەسگادن جۆرێکی تایبەتی خۆی هەیە بە ناوی بوتنماندل، هاوڕێی نیکولاس کە بە کا پێچراوەتەوە. تیرۆلی باشوور ئەم نەریتە لە زۆر شیوی چیایی پاراستووە، زۆرجار بە پارادەی بەرچاو.
ئەم کەسایەتییە لە دەرەوەی ناوچەی زمانی ئەڵمانی گەیشتووەتە سلۆڤینیا، کە تێیدا بە پارکێلج ناسراوە، و بۆ ڕۆژاوای هەنگاریا وەک کرامپوس. بەم شێوەیە ناوچەی نەریتەکە شوێن ناوچە کولتوورییەکانی کۆنی کۆڵانی ئاڵپی ڕۆژهەڵات دەکەوێت، نەک سنووری وڵاتانی ئێستا.
کرامپوسلاوف: نەریتەکە وەک بۆنەیەکی گەورە
لە کرامپوسلاوف، دەیان تا سەدان کەس بە ماسک لە شەقامان دەڕۆن. گروپەکان، کە پاسه ناودەبردرێن، بە ماسک و جامەی هاوشێوە دەردەکەون. بینەران لە دەوری چوارچێوەکان کۆدەبنەوە و دەنگی زەنگ سەرتاسەری شار دادەگرێت.
لاوفی گەورە لە سالتسبورگ و دەوروبەری، لە کارینتیا و لە تیرۆلی ڕۆژهەڵات دیت دەکرێن. زۆر شارۆچکە هەروەها ئاهەنگی بچووکی خۆیان بە مێژووی خۆماڵی درێژ بەڕێوە دەبن. بەرواری بۆنەکان تەقریبان هەمیشە لە نێوان کۆتایی مانگی تشرینی دووەم و ٦ی کانونی یەکەمدایە.
گۆڕانی ئەم نەریتە لە بۆنی خانوویی بۆ بۆنەی گشتی لە ناوچەی ئاڵپ بە دیدێکی ڕەخنەگرانە دەبیندرێت. باس لەبارەی خواردنەوەی مەشروبات، توندوتیژی لە کەناری لاوفەکان و ئەم پرسیارە دەکرێت کە نەریتێک تا چەند دەبێت شانازی و نمایشی زیاده‌رۆ بگرێتەخۆ. زۆربەی پاسەکان بەم شتانە بە یاسای چەسپاو، ژمارەگذاری ماسکەکان و بەداشتگرتنی دووری لەگەڵ بینەران کۆتایی دەدەن.
ماسک و جامە: پیشەگەری لە پشتی ترسناکییەکە
لاڤه، کە بەم ناوەوە ماسکی داری تاشراو ناودەبردرێت، بە دەستی چاکدەکرێت. داری چیرکبان و لیندن باش بەکاردێن، لەگەڵ قۆچی ڕاستەقینەی بزن یا بەران. لاڤەی باش لە کارگەکانی خاوەن ئەزموونی درێژ دروستدەکرێت و وەک کۆکراوەکانی کۆکەرەوان بایەخی زۆر دەگرێت.
لە جامەکەدا پۆشاک، بەلی بە زەنگی قورس، تۆپ و زنجیر بەکاردێت. کەسێک کە پاسه‌یەک شوێن دەکەوێت، هونەری تاک تاکی نەقاشەکان لە شێوە و ڕەنگاندنی ماسکەکان دەناسێتەوە. ئەم پیشەگەرییە بەشێکی تایبەتی نەریتەکەیە و وایدەکات هەمیشە زیندوو بمێنێتەوە.
لە ڕاوی پێرختن بۆ کارتی کرامپوس
کۆنترین بەڵگەی ناسراو بۆ ئاهەنگێکی لەم جۆرە لە ساڵی ١٥٨٢ لە دیئسن ئام ئامرزی هاتووە، کە بەشداربووانی ڕاوی پێرختن بۆ دەرکردنی ڕۆحی خراپی زستان کرێیان پێدرا. پەیوەندی نیکولاس و کرامپوس وەک هاوتاکی جیاواز لە خەڵات و سزادان لە سەردەمی دژە ڕیفۆرم، کاتێک کڵێسای کاسۆلیک دەیویست کولتی نیکولاس بەهێز بکات، بەرچاوتر بووەوە. لە سەدەی ١٧ و ١٨، ئاهەنگی پێرختن و کرامپوس لە باڤاریا، سالتسبورگ و تیرۆل چەند جار وەک ئاژاوەیەکی دژە پۆلیس و دژە ئایین قەدەغە کرا، چونکە دەگۆڕا بۆ کۆبوونەوەی خواردنەوەی زیادەڕۆ.
لە نیوەی سەدەی ١٩، ئەوەی بەناوی کارتی کرامپوس ناسراو دەبووە، لەوانەیدا کەسێک بە گاڵتەوگەپ خواستی لێدانی کرامپوس بۆ ناسیارەکانی دەکرد. لە ناوچەکاندا کەسایەتییەکانی پەیوەندیدار بە ناوی جیاواز دەردەکەون، وەک کلاوباوف یا بوتنماندل؛ لە سەدەی ٢٠ و ٢١، کرامپوس لە دەرەوەی ناوچەی ئاڵپیش بڵاوبووەوە و لە ئاستی نێودەوڵەتیشدا سەرنجی ڕاکێشا.
لە دیزاینی کارت بۆ نەریتی زستانی ئێستا
کارتی کرامپوسی کۆتایی سەدەی ١٩، کرامپوسی بەخێرایی خستە ناو نامەنووسینی کەسیی خەڵک. لە سەدەی ٢١، کرامپوسلاوف بووە نەریتێکی زستانی کە زۆر گرنگی گەشتیاری پێدراوە، بە جامەی بەرچاو کە هەندێکجار چەند کیلۆگرام کێشیان هەیە و ماسکی بە شارەزایی تاشراو. لە ئاستی نێودەوڵەتی، ئەم کەسایەتییە بەتایبەتی بەهۆی فیلمی ئەمریکایی کرامپوس (٢٠١٥) ناسراو بووەوە، کە بە شێوەیەکی زۆر گۆڕدراو وەک دیمۆنێکی تەنها ترسناک پیشانی دەدات؛ لە خودی ئوستریادا بەڵام، بەشێوەیەکی سەرەکی وەک نەریتێکی کۆمەڵگای خۆماڵی دەمێنێتەوە.
کرامپوس بنەمای کەسایەتی بەرامبەر دەردەبڕێت: تەنها لە بەرامبەری نیکولاسی خەڵاتدەر، کەسایەتییە ترسناکەکە کاریگەرییە پەروەردەییەکەی بەتەواوی دەردەبڕێت. لە ڕوانگەی زانستی ئایینەوە، دەکرێت ئەم نەریتە وەک ئایینی دەرکردنی زستانی بخوێنرێتەوە کە بیرۆکە کۆنترەکانی پێش زایینی سەبارەت بە ڕۆحی زستانی گەڕۆک بە ئەفسانەی پیاوی ئایینی میرا پەیوەست دەکات. قەدەغەکانی سەرەتای سەردەمی نوێ هەروەها پیشاندەدەن کە دەسەڵات لەم ئاهەنگە دەترسا، وەک هۆکارێک بۆ کۆتاییلێهاتن و بەزاندنی سنوور، تایبەتمەندییەک کە هێشتا لە پیوەندی نێوان ترس و ئاهەنگی گشتیدا بەردەوامە.
کرامپوس لە سینەما و کولتوری پۆپولار
ئەم کەسایەتییە لە ئاستی نێودەوڵەتیدا هەروەها بەهۆی سینەماوە ناسراو بووەوە. فیلمی ئەمریکایی «کرامپوس» بەرهەمی مایکڵ داوهێرتی لە ساڵی ٢٠١٥، ئەم کەسایەتییە بۆ بینەرانی جیهانی وەک کەسایەتییەکی ترسناک ناساند. لەو کاتەوە، کرامپوس لە سیریاڵ، کۆمیک و یاری کۆمپیوتەریش دەردەکەوێت.
لە ئامریکا، شێوازی خۆیان لەمەوە پەرەیان سەندووە، لە پارتی کرامپوسەوە هەتا ئاهەنگی لاسایکردنەوەی ناوچەی ئاڵپ. کرامپوسی کولتوری پۆپولار زۆر زیاتر مۆنستەرانەیە لە کەسایەتییە ڕەسەنەکەی. لەگەڵ نەریتی خانووگەڕی ناوچەی ئاڵپ، ناو و سیمای هاوشێوەیان هەیە، بەڵام کارکردی هاوشێوەیان هەیە.
پاراستنی Rauhnächte و بلۆخسەگن
لە باوباوانەوە، کرامپوس زیاتر وەک دوژمنێک نیشان نادرا کە پاراستنی لێ ئارەزوو بکرێت، بەڵکوو وەک بەشێکی بانگهێشتکراو، هەرچەندە بترسنۆک، لە ماوەی Rauhnächteدا. پاراستن لە سەرەتاوە بۆ خانووکە بەگشتی بوو: ژوور و لانەکان بە بخووری تودۆر دووکەڵیان لێدەکرا بۆ دوورگرتنی ڕۆحی زستانی گەڕۆک، و زەنگ و دەنگی قامچی بۆ دوورخستنەوەی گشتی خراپە بەکاردەهات. بلۆخسەگنی کڵێسایی و پرژاندنی ئاوی پیرۆز لە دەوروبەری ڕۆژی نیکولاس ئەم پاراستنە تەواودەکرد. منداڵانیش بەتایبەتی بۆ ڕەفتاری باش لە درێژایی ساڵ ئامۆژگاری دەکران، چونکە بەگوێرەی ئەفسانە تۆپی کرامپوس تەنها ئەو کەسانەی دەگرت کە درێژایی ساڵ ڕەفتاری خراپیان هەبووە.
لێکدانەوە: ترس بە ئەرک
زانستی ئایین کرامپوس وەک کەسایەتییەکی ترسناکی ڕێکخراو دەخوێنێتەوە. نەریتەکە ترس بە شێوەیەکی کۆنترۆلکراو نیشاندەدات، بۆ یاسا دەیبەستێتەوە و لە کۆتاییدا دەیشکێنێت. منداڵ لە ترسدان تێدەپەڕێت، بەڵام هەروەها دەبینێت کە ترسەکە تێدەپەڕێت و پیرۆزەکە وشەی کۆتایی دەبێت.
لەگەڵ ئەمەشدا لێکدانەوەیەکی ئاپۆترۆپایک هەیە، واتا لێکدانەوەی دەنگ و ماسک وەک ئامرازێک دژی خراپە. زەنگ، هاوار و ڕووی ترسناک بەگوێرەی ئەم لێکدانەوەیە دەبووایە تاریکایی زستان دووربخرێتەوە. ئەم لێکدانەوەیە بڵاوە، بەڵام وەک ڕوونکردنەوەیەکی مێژووی نەریتەکە هێشتا تیۆرێکە.
ئەوەی سەرنجڕاکێشە دووکاری کەسایەتییەکەیە: کرامپوس هەم مەترسیدار دەردەکەوێت و هەمان کات دەیبنبڕێت. ئەوەی ماسکەکە لەبەردەکات، ترسەکە دەخاتەوە دەست. ئەم لۆجیکە بە ورددی نەریتی ناوچەی ئاڵپ لەگەڵ کارگۆزارییەکانی پاراستن لە زۆر کولتوردا بەسترایەوە، کە خراپەیان ڕووی دەدەن بۆ کۆنترۆلکردنی.
دەرکردنی دیمۆن لە بەراوردی کولتوورییدا
هاوتایەکی ڕاستەوخۆی کرامپوس (Krampus) لە دەرەوەی ناوچەی ئه‌لپ بەڵگەدار نییە، بەڵام نموونەیەکی هاوشێوەی ئایینی دەربدەری ڕۆحی خراپ هەیە. لە جەژنی ژاپۆنی سێتسوبون (Setsubun) لە سەرەتای بەهار لۆبیای سۆیای برژاو فڕێدەدرێت بۆ دەرکردنی ئۆنیی شاخدار، کە ئەویش شێوەیەکی تۆقێنەرە و دەرکەوتنی ساڵانەی ئەو دیارە بۆ گەڕاندنەوەی ڕێکوپێکییە. جیاواز لە کرامپوس، ئۆنی وەک دوژمنێکی ڕەها دەردەکەوێت، نەک وەک هاوڕێیەکی ڕامهێنراوی کەسایەتییەکی چاکسازانە. لەناو ناوچەی ئه‌لپیش پیاوە کێوییەکە (Wilder Mann) و ڕوبێتسال (Rübezahl) وەک دیارە تۆقێنەر و سرووشتییەکانی نزیک لێی هەن.
پرسیارە باوەکان دەربارەی کرامپوس
ئایا کرامپوس شەیتانێکە یان ڕۆحێکی سرووشتی؟
هەردوو لێکدانەوە لە توێژینەوەکاندا هەن. زنجیرەی کە پێوە بۆنیشانی بۆچوونێکی کۆنترە دەربارەی ڕۆحێکی زستانی ئەسپییتر کە بۆ ژیر کراوەتەوە، لە کاتێکدا شاخ و پۆلێنکردنی کڵێسایی لە سەردەمی دواکۆنترەفۆرماسیۆنەوە زیاتر نزیکی لە شەیتان کردووەتەوە. لە بنەمای نەریتدا ئەو شەیتان نییە بە واتای کڵێسایی: لە ژێر فەرمانی نیکۆلاس (Nikolaus) کار دەکات و لە ژێر دەسەڵاتی ئەودا دەمێنێتەوە.
بۆچی کرامپوس لەگەڵ نیکۆلاس بەیەکەوە دەردەکەوێت؟
ئەم هاوپشتییە بەتایبەتی بۆ ئەوە دروستبووە تاکو زۆرێکی ڕوونی خەڵات و سزا بۆ منداڵان دابین بکرێت. بەڵام مێژووییانە کرامپوس لە پێش ئەم هاوپشتییە جێگیرەی بەلگە هەیە و بەشێوەیەکی سەربەخۆ لە نەریتەکانی نیکۆلاسیش دەردەکەوت.
ئایا لە کاتی کرامپوسلاوف (Krampuslauf)دا بەڕاستی لێدان دەدرێت؟
بەڵێ، لێدان بە دار نەریتێکی زیندووی جێگیرەی و زۆر لە بینەران بەئارەزوو دەیخوازن. ڕاگرانی ئەم شێوازە بەگشتی پەیڕەوی یاسا و ڕێسای گروپەکانی خۆیان دەکەن، بۆیە ئەمە نەریتێکی ئاماژەیی و لەگەڵ ئەوەشدا هێندێک بەکردەییە.
کرامپوس چی دەکات؟
کرامپوس نیکۆلاس لە ٥ و ٦ی کانونی یەکەم هاوپشتی دەکات. منداڵانی بەڕموو دەترسێنێت بە دار و زنجیر، لە کاتێکدا نیکۆلاس منداڵانی چاک خەڵات دەکات. لە کرامپوس‌لاوف‌ەکاندا کەسانی ماسکپۆش بە پۆستی ئاژەل و ماسکی داری داتاشراو بە کۆڵانەکاندا دەگەڕێن. لە سەردانی ماڵەکاندا تەنها هەڕەشە دەکرێت، بەڵام لە کرامپوس‌لاوف‌دا لە زۆر شوێن لێدانی دار بەشێکی نەریتییە.
کرامپوس کەی دێت؟
شەوی کرامپوس شەوی ٥ی کانونی یەکەمە، شەوی پێش ڕۆژی نیکۆلاس. لە زۆر شوێن کرامپوس لە ٦ی کانونی یەکەمیش نیکۆلاس هاوپشتی دەکات لە کاتی سەردانی ماڵان. کرامپوس‌لاوف‌ەکان زیاتر لە کۆتایی مانگی نۆڤامبر تا ٦ی کانونی یەکەم دەکرێن.
کرامپوس لە ئەلمانیا بە چ ناوێک ناسراوە؟
لە بایێرن (Bayern)یش ئەم دیارە بە ناوی کرامپوس ناسراوە، لە ناوچەی بێرشتێسگادنر لاند (Berchtesgadener Land) هەروەها بوتنماندلن (Buttnmandln) دەردەکەوێت. لە ناوچەی ناوەند و باکووری ئەلمانیا کنێخت روپرێخت (Knecht Ruprecht) ڕۆڵی هاوپشتی نیکۆلاس دەگرێتە دەست، وەک شێوەیەکی سەربەخۆ و ئارامترە.
لینکی زیاتر
هەروەها بخوێنەوە:
- ناوچەی ئه‌لپ – هەموو دیارەکانی ئەفسانەی ناوچەی ئه‌لپ
- فراو پێرختا (Frau Perchta)، هابەرگایس (Habergeiß)، ناختکراپ (Nachtkrapp) – دیارەکانی تری ڕاونهاختە (Rauhnächte)
- بخوور دان، زەنگ، ئاوی پیرۆز، پاسەوانی ماڵ، ئاگری پاسەوانی – شێوازە ئاسایی و کۆنی پاسەوانی
- قوتوپاسی پاسەوانی – کۆکراوەیەک لە کەرەستەکانی پاسەوانی
ئەوانەی دەیانەوێت لۆژیکی ترسی ژیرکراو زیاتر بشکنن، لە فەرهەنگدا دراوسێکانی کرامپوس دەدۆزنەوە: ئه‌لپ (Alp) وەک ڕۆحی شەوانەی پاڵدانی باوەڕی گەلیی ئەلمانی، تاتسڵوورم (Tatzelwurm) وەک دیاردەیەکی تۆقێنەری ناوچەی ئه‌لپ و کلابوترمان (Klabautermann) وەک ڕۆحی ئاگادارکەرەوەی دەریاوانان. لاپەڕەی نەریتی گەرمانی پێداچوونەوەیەک بۆ ئەم نەریتە پێشکەش دەکات.
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
سەرچاوەی تری بنچینەیی لە لیستی سەرچاوەکان.
ئەو دیارەی کە بە ناوی کرامپوس، شێوەی دارلێدانی ناوچەی ئه‌لپ ناسراوە، بەتوندی بەستراوەتەوە بە شەوی ٥ی کانونی یەکەمەوە، و لە کرامپوس‌لاوف‌ی ئەمڕۆیشدا ئەم یاری زستانەیی نێوان ترس و جەژنی گەلی هەتا ئێستا بەردەوامە.
