وتار، سەرچاوەکانی زانستی ئایین

Burkert, Walter: Griechische Religion der archaischen und klassischen Epoche. Stuttgart: Kohlhammer, 2. überarbeitete Auflage 2011. کارە بنەڕەتییەکە دەربارەی ئایینی یۆنانی کۆن؛ بەشێوەیەکی سیستەماتیک کولت، میتۆس، ژماردنی جەژنەکان، نهێنییەکان و کولتی پاڵەوان دەگرێتەوە. بۆ بابەتەکانی وەبووەرەکانی یۆنانی گرنگترین سەرچاوەی تاکەکەسییە.

Eliade, Mircea: Geschichte der religiösen Ideen, 3 Bände. Freiburg: Herder 1978, 1985 (چاپی سەرەتایی پاریس 1976, 1983). مێژووی بەراوردکاری ئایین لە پالیۆلیتیک تا سەدەی بیستەم. لە ڕووی مێتودییەوە لە فینۆمینۆلۆژیای ئایین جێگیر کراوە، لەگەڵ ئەم تێبینییەوە کە کۆکردنەوەکانی ئیلیادە ئێستا هەندێک جار وا دەبینرێن کە زۆر ڕوونکراوەتەوە، بەڵام وەک دەستپێک و کارێکی سەرچاوەی ڕفەرەنسی گرنگ دەمێننەوە.

Frazer, James George: The Golden Bough, A Study in Magic and Religion. London: Macmillan 1922 (چاپی ستاندارد؛ چاپی سەرەتایی 1890). کلاسیکی زانستی ئایینی بەراوردکاری، لە زۆر خاڵی مێتودییەوە کۆن بووەتەوە، بەڵام وەک کۆکردنەوەی مادە هێشتا گرنگی خۆی هەیە. ئێمە فرەیزەر مانگدەکەینەوە کاتێک باس لە دۆزینەوەی بەراوردی دەکرێت؛ دۆزینەوە مێتودییەکانی فرەیزەر بەبێ پشکنین وەرنەگیراوە.

Smith, Jonathan Z.: Map Is Not Territory. Studies in the History of Religions. Leiden: Brill 1978. ڕەخنەی خودی مێتودی زانستی ئایینی بەراوردکاری؛ گرنگ بۆ تێگەیشتن لەوەی کارێکی بەراوردی مێژووی ئایین چی دەتوانێت بگەیەنێت و چی نا.

Bremmer, Jan N.: Greek Religion. Oxford 1994. پێشەکییەکی کوێر و قورس بۆ ئایینی یۆنانی؛ لە ڕووی مێتودییەوە لەگەڵ توێژینەوەی نوێ هاوتا.

Burkert, Walter: Homo Necans. Interpretationen altgriechischer Opferriten und Mythen. Berlin: de Gruyter 1997 (چاپی سەرەتایی 1972). لێکۆڵینەوە دەربارەی ئانتروپۆلۆژیای قوربانی، گرنگ بۆ تێگەیشتن لە ئایینی توندوتیژی ئایینی لە نەریتی یۆنانیدا.

Russell, Jeffrey Burton: The Devil. Perceptions of Evil from Antiquity to Primitive Christianity. Ithaca: Cornell University Press 1977. یەکەم بەرگی مێژووی چوار بەرگی لە چەمکی شەیتان؛ ڕەگەزەکانی سەردەمی کۆن و پەرەسەندنی سەرەتای مەسیحیەت دەگرێتەوە.

Russell, Jeffrey Burton: Lucifer. The Devil in the Middle Ages. Ithaca 1984. دووەم بەرگ؛ شەیتاننانی سەردەمی ناوەڕاست، باوەڕی جادووگەری، هەڵکێشراوی سکۆلاستیک.

Walde, Christine (Hg.): Der Neue Pauly. Enzyklopädie der کۆنینە. Stuttgart: Metzler 1996ff. سەرچاوەیەکی بنەڕەتی لەبارەی جیهانی کۆن لەگەڵ بابەتی درێژ لەبارەی خودا، پاڵەوانان، ئاژاوەیی و پیرۆزکراوان و کارە ئایینیەکان؛ گرنگترین سەرچاوەی تاکەکەسی بۆ هەموو بابەتەکانی سەبارەت بە بوونەوەرانی یۆنانی-ڕۆمانی.

West, Martin L.: Indo-European Poetry and Myth. Oxford 2007. میتۆلۆژیای بەراوردکارانە لە خێزانی زمانی هیندو-ئەوروپی؛ پەیوەندی نێوان تراسیۆنی ویدی، یۆنانی-ڕۆمانی، جێرمانی و کێلتی بە شێوەیەکی سیستەماتیک دەگرێتەوە.

Lurker, Manfred: Lexikon der Götter und Dämonen. Stuttgart: Kröner 2. erw. Auflage 1989. سەرچاوەیەکی کۆتای پوخت لەگەڵ بابەتی وشە سەرەکی لەبارەی خودا و ئاژاوەیی هەموو کولتوورەکان؛ گرنگترین ئامرازە بۆ دەستڕاگەیشتنی خێرا بە شێوازی فەرهەنگنامەیی.

Eliade, Mircea (Ed.): The Encyclopedia of Religion. New York: Macmillan 1987 (16 بەرگ). سەرچاوەیەکی بنەڕەتی بە زمانی ئینگلیزی لەگەڵ بابەتی زانستی درێژ؛ تەواوکردنی تراسیۆنە ناوروپیەکان، لەو شوێنانەی کە Der Neue Pauly بێدەنگە.

Stuckrad, Kocku von: Geschichte der Astrologie. München: Beck 2003. هەڵسەنگاندنی زانستی تراسیۆنی ئەستەرەناسی ڕۆژئاوایی؛ گرنگ بۆ نێوانبڕی میتۆلۆژیا و پراکتیکی ئایینی.

Hanegraaff, Wouter J.: New Age Religion and Western Culture. Esotericism in the Mirror of Secular Thought. Leiden: Brill 1996. سەرچاوەیەکی ستانداردە بۆ بزووتنەوەی New Age؛ لە ڕووی میتۆدیکییەوە دەستەبژاردنێکی زانستی زۆر وردە. بۆ هەموو بابەتەکانی سەبارەت بە بوونەوەرە ڕووناکییەکان و نەریتە ئیزۆتیریکییە هاوچەرخەکان، گرنگترین سەرچاوەی تاکە.

Faivre, Antoine: ئیزۆتیریزم بە کورتی. مێژووی نهێنی بیرکردنەوەی ڕۆژئاوا. Freiburg 2001 (وەشانی سەرەکی پاریس 1992). سەرمژووی کورت و لە ڕووی میتۆدیکییەوە ڕوون سەبارەت بە ئیزۆتیریزمی ڕۆژئاوا لە هێلینیزمەوە هەتا سەردەمی نوێ.

Levi, Eliphas (Alphonse-Louis Constant): Dogme et Rituel de la Haute جادو. پاریس 1855, 1856 (وەشانی ئەڵمانی: Geschichte und Praxis der hohen Magie. München 1979). دەقی سەرەکی جادووی بەرزی هاوچەرخ؛ بنەمای سەرچاوەیی بۆ نەریتە جادووی ئایینییەکانی سەدەی 19 و 20.

Mathers, S. Liddell MacGregor (دەرهێنەر/وەرگێڕ): The Goetia. The Lesser Key of Solomon the King. لەندەن 1904. وەرگێڕانی ئینگلیزی گۆئیتیای سەردەمی نوێی سەرەتایی؛ زۆرترین وەشانی ستاندارد بۆ پراکتیکی گۆئیتیای هاوچەرخ.

Crowley, Aleister: Magick in Theory and Practice. لەندەن 1929. کارە سەرەکییەکەی Crowley سەبارەت بە جادووی بەرز؛ لە ڕووی مێژووی وەرگرتنەوە بۆ سەدەی 20 نابێت بچووک بکرێتەوە، بەڵام لە ڕووی میتۆدیکییەوە تایبەتمەندە و پێویستە بە دوورەیی لێکدانەوەیی بخوێنرێتەوە.

Hanegraaff, Wouter J. (دەرهێنەر): Dictionary of گنۆسیس and Western Esotericism. Leiden: Brill 2005 (2 بەرگ). فەرهەنگی زاراوە سەبارەت بە ئیزۆتیریزمی ڕۆژئاوا؛ تەواوکەری کارە سەرەکییەکەی Hanegraaff سەبارەت بە New Age لەگەڵ زیادکردنی بابەتی ئیزۆتیریکی کۆنتر.

Blavatsky, Helena Petrovna: The Secret Doctrine. The Synthesis of Science, Religion, and Philosophy. لەندەن 1888. کارە سەرەکییەکەی تیۆسۆفی؛ بنەمای سەرچاوەیی بۆ فێرکردنی مامۆستایانی سەرکەوتن و بۆ زۆربەی بیرۆکە هاوچەرخەکانی New Age. لە کاتی خوێندنەوەدا دووری مێژوویی ئایینی پێویستە؛ ئەم کارە سەرچاوەیەکە، نەک زامنی ڕاستی.

Goodrick-Clarke, Nicholas: The Western Esoteric Traditions. A Historical Introduction. Oxford 2008. باسکردنی گشتی زانستی سەبارەت بە ئیزۆتیریزمی ڕۆژئاوا؛ گونجاوە وەک دووەمین دەروازە دوای Faivre.

Yates, Frances A.: Giordano Bruno and the Hermetic Tradition. لەندەن 1964. کلاسیکێکی توێژینەوەی ئیزۆتیریزم؛ نەریتی هێرمێسی وەک هێڵێکی سەربەخۆی مێژووی بیری ڕۆژئاوا دووبارە بنیاد دەنێت. لە توێژینەوەی نوێدا لە ڕووی میتۆدیکییەوە بەشێک لێی گۆڕدراوەتەوە، بەڵام وەک باسکردنی گشتی هێشتا شایانی خوێندنەوەیە.

Stuckrad, Kocku von: Was ist ئیزۆتیریزم؟ Kleine Geschichte des geheimen Wissens. München: Beck 2004. سەرمژووی کورت و لە ڕووی میتۆدیکییەوە ڕوون، دەروازەیەکی باش بۆ خوێنەرانێک کە بە شێوەیەکی سیستەماتیک لەگەڵ چەمکی “ئیزۆتیریزم” ئاشنا نین.

Kilcher, Andreas B. (دەرهێنەر): Constructing Tradition. Means and Myths of Transmission in Western Esotericism. Leiden: Brill 2010. لێکۆڵینەوەیەکی میتۆدیکی سەبارەت بەوەی چۆن نەریتە ئیزۆتیریکییەکان خۆیان دووبارە بنیاد دەنێن و دەگوازرێنەوە؛ گرنگ بۆ ڕوونکردنەوەی فێرکردنە هاوچەرخەکانی مامۆستایانی سەرکەوتن و ڕەچەڵەکی تیۆسۆفی.

Bogdan, Henrik: Western Esotericism and Rituals of دەستپێکردن. نیویۆرک: SUNY Press 2007. توێژینەوە سەبارەت بە پێکهاتەکانی دەستپێکردن لە نەریتە ئیزۆتیریکییە ڕۆژئاواییەکاندا؛ پەیوەندیدارە بۆ تێگەیشتن لە پراکتیکی جادووی ئایینی لە گۆئیتیاوە هەتا قوتابخانەکانی جادووی هاوچەرخ.

تێبینی سەبارەت بە کاری سەرچاوە

کارە ناوبراوەکان لەم لیستەدا وەک سەرچاوەی ستاندارد هەڵبژێردراون؛ زۆر جیاوازن لە ڕووی ئاراستەی میتۆدیکییەوە.

کارە زانستی-مێژووییەکان (Burkert, Bremmer, Russell) بە شێوازی کلاسیکی ڕەخنەی سەرچاوە کار دەکەن و لە نەریتی زانستی ئایینی بەراوردکاری دەنووسرێن. کارە مێژووی-ئیزۆتیریکییەکان (Hanegraaff, Faivre, Stuckrad) ئیزۆتیریزمی ڕۆژئاوا بە ئامرازەکانی توێژینەوەی ئایین دەکۆڵنەوە، لێکدانەوەی خۆیانی نەریتەکان بە جدی وەردەگرن بەبێ ئەوەی ڕەزامەندی پێبدەن.

کارە پراکتیکییەکان (Levi, Crowley, Mathers, Blavatsky) خۆیان سەرچاوەن، نەک ئەدەبیاتی دووەم؛ وەک دەقی مێژوویی دەخوێنرێنەوە، نەک وەک سەرچاوەی ڕاستەقینەیی بۆ نەریتەکەیان. ئەم جیاوازییە لە کاتی سەرچاوەدانا گرنگە، و ئێمە لە بابەتە تاکەکاندا جیایان دەکەینەوە کاتێک باس لە نەریتێکی دیاریکراو دەکرێت.

ئەوانەی دەروازەیەک بۆ کولتوورێکی دیاریکراو دەگەڕێن، باشترە دەستپێبکەن بەو کتێبە باسکردنی گشتی ستانداردەی کە لە پەڕەی سەرەکی ئەو کولتوورەدا هاتووە و لەوێوە بۆ ئەدەبیاتی تایبەت بچنە پێش.

کارە ستاندارد مێژووییەکان هەموویان لە کتێبخانە زانکۆییە گەورەکاندا بەردەستن؛ هەندێکیان وەک وەشانی Open-Access یان وەشانی خوێندنی هەرزان بەردەستن. لە کاتی پرسیارە تایبەتەکانی سەرچاوەدا، وەک ئەدەبیاتی نەفرەت-کردنی ئەکادی یان نەریتی بوونەوەری پارێزەری بودایی-تیبەتی، پێشنیار دەکەین لەگەڵ ئەدەبیاتی تایبەتی ناوبراو لە باسکردنی تاکەکەسی بوونەوەرەکەدا دەست پێبکرێت.

کارە ستاندارد ترەکان

ئەم کارانە لە زۆر پەڕەی وردەکاریدا وەک بنەما بەکاردێن و لێرەدا بە شێوەیەکی ناوەندی کۆکراونەتەوە.

• Aldhouse-Green, Miranda: The Gods of the Celts. Sutton, Stroud 1986. باسکردنی گشتی جیهانی خوداکانی کێلتەکان بەپێی سەرچاوە شوێنەواری و وێنۆگرافییەکان.
• Andrew George, «The Babylonian Gilgamesh Epic», Oxford 2003. وەشانی ڕەخنەیی و وەرگێڕانی حماسەی گلگامیشی بابلی، وەشانی سەرچاوەیی توێژینەوەی خەتی بزماری.
• Assmann, Jan: Ägyptische Religion. Theologie und Frömmigkeit einer frühen Hochkultur. Kohlhammer, Stuttgart 1984. باسکردنی ئایینناسی و پارێزکاری لە میسری کۆندا، کتێبی خوێندنی بڵاوی میسرناسی.
• Aston, William G.: Shinto. The Way of the Gods. لەندەن 1905. باسکردنی گشتی ڕۆژئاوایی سەرەتایی شینتۆ، بۆ ماوەیەکی درێژ وەک دەروازەی ئینگلیزیزمان بەکارهاتووە.
• Axel Michaels «Der Hinduismus» (وەشانی 2، 2006). باسکردنی گشتی زانستی ئایین سەبارەت بە هیندویزم، کارە ستاندارد ئەڵمانیزمان بۆ خوێندن و فێرکردن.
• Beard, Mary / North, John / Price, Simon: Religions of Rome. Cambridge University Press, Cambridge 1998. مێژووی دوو بەرگیی ئایینی ڕۆمی لەگەڵ بەرگی سەرچاوە، کارە ستاندارد زانستی کۆنینەکان.
• Bhattacharji, Sukumari: The Indian Theogony. Cambridge 1970. لێکۆڵینەوە سەبارەت بە پەرەسەندنی بیرۆکەی خوداکانی هیندی لە ڤیدەکانەوە هەتا پورانەکان.
• Birrell, Anne: Chinese Mythology. An Introduction. Johns Hopkins University Press, Baltimore 1993. دەروازە بۆ زاراوانامەی چینی بەپێی سەرچاوە دەقی کلاسیکییەکان، کارە باسکردنی گشتی ئەکادیمی باو.
• Black, Jeremy / Green, Anthony: Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia. An Illustrated Dictionary. British Museum Press, London 1992. فەرهەنگی وێنەداری خودا، ئافرین و هێماکانی میزۆپۆتامیا، سەرچاوەی ستاندارد ئاشوریناسی.
• Bocking, Brian: A Popular Dictionary of Shinto. لەندەن 1995. فەرهەنگی کۆمپاکت سەبارەت بە زاراوە، پەرستگا و کردەوەکانی شینتۆ.
• Bonnefoy, Yves: Roman and European Mythologies. University of Chicago Press, Chicago 1992. کۆمەڵبەرگی ئینسایکلۆپیدی سەبارەت بە زاراوانامەی ڕۆمی و ئەورووپی لە فەرهەنگی زاراوانامەی فەرەنسی Bonnefoy.
• Bonnet, Hans: Reallexikon der ägyptischen Religionsgeschichte. Berlin 2000. فەرهەنگی گشتگیر مێژووی ئایینی میسری، سەرچاوەی کلاسیکی میسرناسی.
• Bottéro, Jean: La plus vieille religion. En Mésopotamie. Paris 1998. باسکردنی گشتی فەرەنسی ئایینی میزۆپۆتامیا وەک کۆنترین ئایینی بەڵگەنامەکراو.
• Bottéro, Jean: Religion in Ancient Mesopotamia. University of Chicago Press, Chicago 2001. باسکردنی گشتی ئینگلیزی ئایینی میزۆپۆتامیا لە بۆچوونی ئاشوریناسییەوە.
• Breen, John / Teeuwen, Mark: A New History of Shinto. Chichester 2010. باسکردنی نوێی مێژووی-ڕەخنەیی مێژووی شینتۆ، ڕاستکردنەوەی گریمانەی بەردەوامی کۆنتر.
• Bremmer, Jan N.: The Early Greek Concept of the Soul. Princeton University Press, Princeton 1983. لێکۆڵینەوەی بیرۆکەی سەرەتایی گیانی یۆنانی بەپێی سەرچاوە هۆمیری و کۆنەکان.
• Brown, Peter: The Cult of the Saints. Its Rise and Function in Latin Christianity. University of Chicago Press, Chicago 1981. توێژینەوە سەبارەت بە پەیدابوون و کاری پەرستنی پیرۆزان لە مەسیحییەتی لاتینی سەردەمی کۆنی درەنگدا.
• Burkert, Walter: Griechische Religion der archaischen und klassischen Epoche. Kohlhammer, Stuttgart 1977. باسکردنی گشتی ئایینی یۆنانی سەردەمی کۆن و کلاسیک، کارە ستاندارد بواری.
• Bächtold-Stäubli, Hanns: Handwörterbuch des deutschen Aberglaubens. Berlin 1927, 42. فەرهەنگی چەند بەرگیی خورافاتی گەلی ئەڵمانی، سەرچاوەی ناوەندی فۆلکلۆرناسی.
• Conze, Edward: Buddhist Thought in India. George Allen & Unwin, London 1962. باسکردنی فەلسەفەی بودایی هیندستان لە سێ قۆناغی پەرەسەندندا، دەروازەیەکی کلاسیک.
• de Vries, Jan: Altgermanische Religionsgeschichte. 2 بەرگ، Walter de Gruyter, Berlin 1956, 1957. مێژووی ئایینی جێرمانییەکانی دوو بەرگی، کارە ستاندارد ئەڵمانیزمان بۆ کۆنینەناسی جێرمانی.
• Deren, Maya: Divine Horsemen. The Living Gods of Haiti. نیویۆرک 1953. باسکردنی ئیتنۆگرافی ڤۆدۆی هایتی و خوداکانی لە چاودێری بەشداربوودا.
• Donald Cosentino (دەرهێنەر), «Sacred Arts of Haitian Vodou» (Los Angeles 1995). کتێبی پێشانگای هونەری پیرۆزی ڤۆدۆی هایتی لەگەڵ بەشدارییە زانستییەکان.
• Doniger, Wendy: The Hindus. An Alternative History. Penguin, New York 2009. مێژوویەکی جیاواز بۆ هیندویزم لەگەڵ سەرنج لەسەر ژنان، کاست و گروپە لاوازەکان.
• El-Zein, Amira: Islam, Arabs, and the Intelligent World of the Jinn. Syracuse 2009. توێژینەوە سەبارەت بە ڕۆڵی جن لە ئایینناسی ئیسلامی و بیری عەرەبیدا.
• Eliade, Mircea: Die Religionen und das Heilige. Otto Müller, Salzburg 1954. باسکردنی گشتی دیاردەناسی ئایین سەبارەت بە پیرۆزی، وەشانی ئەڵمانی Traité ی Eliade.
• Fahd, Toufic: La divination arabe. Brill, Leiden 1966. لێکۆڵینەوەیەکی گشتگیر سەبارەت بە کردەوەکانی فاڵگرتنی عەرەبی، سەرچاوەی ئیسلامناسی.
• Faulkner, Raymond O.: The Ancient Egyptian Book of the Dead. لەندەن 1972. وەرگێڕانی ئینگلیزی کتێبی مردووانی میسری، وەرگێڕانی سەرچاوەیی زۆر بەکارهاتوو.
• Frazer, James George: Der goldene Zweig. Das Geheimnis von Glauben und Sitten der Völker. Rowohlt, Reinbek 1989. لێکۆڵینەوەیەکی بەراوردکاری کلاسیکی سەبارەت بە جادوو و ئایین، کاریگەر بۆ زانستی ئایینی سەرەتایی.
• Gieysztor, Aleksander: Mitologia Słowian. Warszawa 1982. باسکردنی گشتی پۆڵەندی زاراوانامەی سلاڤی، کارە ستاندارد سلاڤناسی.
• Grayson, J. H.: Korea, A Religious History. Routledge, 2002. مێژووی ئایینی کۆریا لە سەرەتای شامانیزمەوە هەتا ئێستا لە یەک بەرگدا.
• Hansen, Valerie: The Open Empire. A History of China to 1600. Norton, New York 2000. باسکردنی گشتی مێژووی چین هەتا ساڵی 1600 لەگەڵ گرنگیدان بە ئایین و کولتووری ڕۆژانە.
• Heinrich Zimmer «Myths and Symbols in Indian Art and Civilization» (1946). لێکدانەوەی زاراوانامە و هێمای هیندی لە هونەر و کولتووردا، کارێکی زۆر خوێندراوەی هیندناسی.
• Helmut Rix: Etruscan Texts: Editio Minor (1991) وەشانی ڕەخنەیی گواستنەوەی دەقی ئیتروسکی، کۆرپۆسی سەرچاوەیی ئیتروسکناسی.
• Hornung, Erik: Der Eine und die Vielen. Ägyptische Gottesvorstellungen. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1971. توێژینەوەیەکی بنەڕەتی سەبارەت بە بیرۆکەی خودای میسری لە نێوان یەکێتی و فرەیی.
• Hurbon, Laennec: Voodoo. Search for the Spirit. نیویۆرک 1995. دەروازە بۆ مێژوو و کردەوەی ڤۆدۆی هایتی لەگەڵ زۆر وێنە.
• Ivanits, Linda: Russian Folk Belief. Armonk 1989. باسکردنی باوەڕی گەلی ڕووسی لەگەڵ ڕۆح، ئافرینی ماڵ و کردەوە ئایین-گەلییەکان.
• Jakobson, Roman: Slavic Mythology. In: Funk and Wagnall’s Standard Dictionary of Folklore. New York 1950. باسکردنی کورتی فەرهەنگی زاراوانامەی سلاڤی لە بۆچوونی زمانناسییەوە.
• Jens Peter Schjodt «Initiation between Two Worlds» (2008). توێژینەوە سەبارەت بە شێوازەکانی دەستپێکردن لە ئایینی نۆردیکی کۆن و چیرۆکە زاراوانامەییەکانیان.
• Jeremy Black, Anthony Green: Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia (1992) فەرهەنگی وێنەداری خودا، ئافرین و هێماکانی میزۆپۆتامیا، سەرچاوەی ستاندارد ئاشوریناسی.
• Joan Dayan, «Haiti, History, and the Gods» (Berkeley 1995). توێژینەوەی ئەدەبی-کولتووری سەبارەت بە تێکەڵبوونی مێژووی هایتی و ڤۆدۆ.
• Johnston, Sarah Iles: Restless Dead. Berkeley 1999. لێکۆڵینەوە سەبارەت بە بیرۆکەی مردووە ئارامنەگرتووەکان لە یۆنانی کۆندا.
• Kanda, Christine Guth: Shinto in History. Ways of the Kami. Honolulu 2000. کۆمەڵبەرگ سەبارەت بە مێژووی شینتۆ و پەرەسەندنی چەمکی کامی.
• Kang, Xiaofei: The Cult of the Fox. Power, Gender, and Popular Religion in Late Imperial and Modern China. Columbia University Press, New York 2006. توێژینەوە سەبارەت بە پەرستنی ڕێوی چینی لە نێوان ئایینی گەلی، ڕەگەز و دەسەڵات.
• Karmay, Samten G.: The Arrow and the Spindle. Mandala Book Point, Kathmandu 1998. کۆمەڵبابەت سەبارەت بە ئایینی تیبەتی، نەریتی بۆن و ئایینکردن.
• Kim Tae-gon: Han’guk musok yŏn’gu. Jimmundang, Seoul 1981. توێژینەوەی بنەڕەتی کۆریی سەبارەت بە موسۆک، شامانیزمی کۆریایی.
• Klaus Klostermaier «A Survey of Hinduism» (وەشانی 3، 2007). باسکردنی گشتی گشتگیر هیندویزم لە وەشانێکی نوێکراودا، کتێبی خوێندنی زۆر بەکارهاتوو.
• Klostermaier, Klaus K.: A Survey of Hinduism. State University of New York Press, Albany 1989. باسکردنی گشتی گشتگیر هیندویزم، کتێبی ستاندارد ئینگلیزیزمان لە وەشانی یەکەم.
• Lambert, Wilfred G.: Babylonian Wisdom Literature. Oxford 1960. وەشان و وەرگێڕانی ئەدەبیاتی داناییی بابلی، سەرچاوەی ستاندارد ئاشوریناسی.
• Lebling, Robert: Legends of the Fire Spirits. Jinn and Genies from Arabia to Zanzibar. I.B. Tauris, London 2010. باسکردنی گشتی مێژووی-کولتووری بیرۆکەی جن لە عەرەبستانەوە هەتا ڕۆژهەڵاتی ئەفریقا.
• Lecouteux, Claude: Geschichte der Gespenster und Wiedergänger im Mittelalter. Böhlau, Köln 1987. توێژینەوە سەبارەت بە ڕۆح و مردووە گەڕاوەکان لە سەدە ناوەڕاستی ئەورووپادا لە بۆچوونی سەردەم-ناوەڕاستناسییەوە.
• Leslie G. Desmangles, «The Faces of the Gods» (Chapel Hill 1992). لێکۆڵینەوەی تێکەڵاوی ڤۆدۆ و کاسۆلیکیزم لە هایتی.
• Lihui Yang, Deming An: Handbook of Chinese Mythology (2005) دەستووری زاراوانامەی چینی لەگەڵ باسکردنی گشتی سەرچاوە و بەشی فەرهەنگ.
• Lindow, John: Norse Mythology. A Guide to the Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs. Oxford University Press, Oxford 2002. دەستوور بۆ زاراوانامەی نۆردیکی لەگەڵ بەشی فەرهەنگ سەبارەت بە خودا، پاڵەوان و ئایینەکان.
• Linrothe, Rob: Ruthless Compassion. Wrathful Deities in Early Indo-Tibetan Esoteric Buddhist Art. London 1999. توێژینەوەی مێژووی-هونەری سەبارەت بە خودا توندوتیژەکان لە هونەری بودایی ئیزۆتیریکی هیندی-تیبەتی سەرەتایی.
• Lopez, Donald S.: Religions of Tibet in Practice. Princeton 1997. کۆمەڵسەرچاوە سەبارەت بە ئایینی ژیاوی تیبەت لەگەڵ دەقی ئایینی و ڕۆژانەی وەرگێڕدراو.
• Lurker, Manfred: Lexikon der Götter und Symbole der alten Ägypter. Scherz, Bern 1987. فەرهەنگی خودا و هێمای میسری کۆن، سەرچاوەیەکی سووک بۆ سەرەتاییان.
• Mac Cana, Proinsias: Celtic Mythology. Bedrick, New York 1985. باسکردنی گشتی زاراوانامەی کێلتی لەگەڵ وێنە، دەروازەیەکی زۆر بەکارهاتوو.
• MacKillop, J.: Dictionary of Celtic Mythology. Oxford University Press, 2004. فەرهەنگی زاراوانامەی کێلتی لە وەشانی نوێکراوی Oxford.
• MacKillop, James: Dictionary of Celtic Mythology. Oxford 1998. فەرهەنگی سیمای و بابەتی زاراوانامەی کێلتی، فەرهەنگی ستاندارد بواری.
• Mary Beard, John North, Simon Price: Religions of Rome (1998) مێژووی دوو بەرگیی ئایینی ڕۆمی لەگەڵ بەرگی سەرچاوە، کارە ستاندارد زانستی کۆنینەکان.
• Maya Deren, «Divine Horsemen» (New York 1953). باسکردنی ئیتنۆگرافی ڤۆدۆی هایتی و خوداکانی لە چاودێری بەشداربوودا.
• Mańczak, Witold: Slawische Mythologie. In: Encyclopedia of Religion 13, Macmillan 1987. وتاری فەرهەنگی سەبارەت بە زاراوانامەی سلاڤی لە Encyclopedia of Religion.
• McCarthy Brown, Karen: Mama Lola. A Vodou Priestess in Brooklyn. Berkeley 1991. وێنەی ئیتنۆگرافی خزمەتکارێکی ڤۆدۆ لە Brooklyn، توێژینەوەیەکی زۆر باسکراو سەبارەت بە ئایینی دیاسپۆرا.
• Michaels, Axel: Der Hinduismus. Geschichte und Gegenwart. München 1998. باسکردنی گشتی زانستی ئایین سەبارەت بە هیندویزم لە مێژوو و ئێستادا، کارە ستاندارد ئەڵمانیزمان.
• Métraux, Alfred: Le Vaudou haïtien. Paris 1958. باسکردنی گشتی کلاسیکی ئیتنۆگرافی ڤۆدۆی هایتی.
• Nancy Thomson de Grummond: Etruscan Myth, Sacred History, and Legend (2006) توێژینەوە سەبارەت بە زاراوانامە، مێژووی پیرۆز و ئەفسانەی ئیتروسکی بەپێی سەرچاوە وێنەییەکان.
• Nebesky-Wojkowitz, René de: Oracles and Demons of Tibet. Mouton, The Hague 1956. بەڵگەنامەیەکی گشتگیر سەبارەت بە خودا پارێزەرەکان و بوونەوەرە فاڵگرەکانی تیبەت، سەرچاوەی ستاندارد تیبەتناسی.
• Nilsson, Martin P.: Geschichte der griechischen Religion. 1955 مێژووی چەند بەرگیی ئایینی یۆنانی، بۆ ماوەیەکی درێژ کارە ستانداردی بواری.
• Patera, Maria: Figures grecques de l’épouvante. Leiden 2015. توێژینەوە سەبارەت بە سیمای ترسناکی یۆنانی وەک لامیا، مۆرمۆ و گیلۆ.
• Patrick Bellegarde-Smith und Claudine Michel (دەرهێنەران), «Haitian Vodou: Spirit, Myth, and Reality» (Bloomington 2006). کۆمەڵبابەت سەبارەت بە بوونەوەرە ڕۆحییەکان، زاراوانامە و کردەوەی ڤۆدۆی هایتی.
• Pinch, Geraldine: Magic in Ancient Egypt. London 1994. باسکردنی گشتی جادوو لە میسری کۆندا بەپێی دەق و ئوبژە.
• Quirke, Stephen: Ancient Egyptian Religion. London 1992. دەروازەیەکی کۆمپاکت بۆ ئایینی میسری کۆن بۆ خوێندن و خوێنەرانی ئارەزوومەند.
• Ross, Anne: Pagan Celtic Britain. Studies in Iconography and Tradition. Routledge & Kegan Paul, London 1967. توێژینەوە سەبارەت بە ئایینی پاگانی لە بریتانیای کێلتیدا بەپێی وێنۆگرافی و نەریت.
• Rudolf Simek «Lexikon der germanischen Mythologie» (وەشانی 3، 2006). فەرهەنگی سیمای و چەمکی زاراوانامەی جێرمانی، سەرچاوەی ستاندارد ئەڵمانیزمان.
• Samuel, Geoffrey: Civilized Shamans. Smithsonian Institution Press, Washington 1993. توێژینەوە سەبارەت بە پەیوەندی نێوان بودایزمی مینستیری و بزووتنەوە شامانییەکان لە تیبەت.
• Schimmel, Annemarie: Mystische Dimensionen des Islam. Diederichs, Köln 1985. باسکردنی گشتی عیرفانی ئیسلامی، کارە ستاندارد ئەڵمانیزمان سەبارەت بە سۆفیزم.
• Scholem, Gershom: Major Trends in Jewish Mysticism. Schocken, New York 1941. باسکردنی گشتی عیرفانی جوولەکە لە مێرکابایەوە هەتا حەسیدیزم، کارە ستاندارد توێژینەوەی کابالا.
• Schumann, Hans Wolfgang: Mahāyāna-Buddhismus. Diederichs, Düsseldorf 1990. دەروازە بۆ فێرکردن و مێژووی بودایزمی مەهایانا بۆ خوێنەرانی ئەڵمانیزمان.
• Simek, Rudolf: Lexikon der germanischen Mythologie. وەشانی 3. Kröner, Stuttgart 2006. فەرهەنگی سیمای و چەمکی زاراوانامەی جێرمانی، سەرچاوەی ستاندارد ئەڵمانیزمان.
• Sjøestedt, M. L.: Celtic Gods and Heroes. University of California Press, 1949. باسکردنی سترکتوریالیستی جیهانی خودا و پاڵەوانی کێلتی، توێژینەوەیەکی کلاسیکی کێلتناسی.
• Stefan Maul, «Die Wahrsagekunst im Alten Orient», München 2013. باسکردنی گشتی هونەری فاڵگرتنی ڕۆژهەڵاتی کۆن لە ئۆمینا هەتا بینینی قوربانی.
• Stephanie Dalley, «Myths from Mesopotamia», Oxford 1989. وەرگێڕانی ئینگلیزی گرنگترین زاراوانامەی میزۆپۆتامیا، وەشانی خوێندنی زۆر بەکارهاتوو.
• Teiser, Stephen F.: The Ghost Festival in Medieval China. Princeton 1988. توێژینەوە سەبارەت بە جەژنی ڕۆحەکان لە چینی سەدە ناوەڕاستدا لە نێوان بودایزم و ئایینی گەلی.
• Thorkild Jacobsen, «The Treasures of Darkness», New Haven 1976. مێژووی ئایینی میزۆپۆتامیا بەپێی گۆڕانی وێنەی خودا، لێکدانەوەیەکی گشتی زۆر باسکراو.
• Trachtenberg, Joshua: Jewish Magic and Superstition. Behrman, New York 1939. توێژینەوە سەبارەت بە جادوو و باوەڕی گەلی لە جوولەکەیی ئەشکەنازی سەدە ناوەڕاستدا، سەرچاوەی کلاسیکی ستاندارد.
• Tucci, Giuseppe: The Religions of Tibet. University of California Press, Berkeley 1980. باسکردنی گشتی ئایینەکانی تیبەت لەگەڵ بۆن، کارە کلاسیکی تیبەتناسی.
• von Stietencron, Heinrich: Der Hinduismus. Beck, München 2001. دەروازەیەکی کۆمپاکت بۆ هیندویزم لە بۆچوونی زانستی ئایینەوە.
• Walraven, B. C. M.: Shamanism and Syncretism in Korean Religion. Ashgate, 2001. لێکۆڵینەوە سەبارەت بە شامانیزم و تێکەڵبوون لە مێژووی ئایینی کۆریادا.
• Walraven, Boudewijn: Songs of the Shaman. Kegan Paul International, London 1994. توێژینەوە سەبارەت بە گۆرانییەکانی شامانە کۆریاییەکان لەگەڵ وەرگێڕانی دەقی موگا.
• Walther Sallaberger, «Der kultische Kalender der Ur III-Zeit», Berlin 1993. لێکۆڵینەوەی ڕۆژژمێری ئایینی سەردەمی Ur-III بەپێی دەقی بەڕێوەبردن، توێژینەوەیەکی بنەڕەتی ئاشوریناسی.
• Werner, E. T. C.: Myths and Legends of China. London 1922. کۆمەڵەیەکی سەرەتایی ئینگلیزیزمان لە زاراوانامە و ئەفسانەی چینی، کارە باسکردنی گشتی بڵاو.
• Wiggermann, Frans A. M.: Mesopotamian Protective Spirits. The Ritual Texts (Cuneiform Monographs 1). Styx, Groningen 1992. وەشانی دەقی ئایینی سەبارەت بە ڕۆحە پارێزەرەکانی میزۆپۆتامیا، سەرچاوەی ستاندارد بۆ چاودێری بابلی لە دژی ئافرین.
• Wilfred Lambert, «Babylonian Creation Myths», Winona Lake 2013. وەشان و شیکردنەوەی زاراوانامەی بەدیهێنانی بابلی لەگەڵ ئینوما ئێلیش.
• Wilkinson, Richard H.: The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt. London 2003. دەستووری وێنەداری خودا و خودابانووی میسر، سەرچاوەیەکی زۆر بەکارهاتوو.
• Williams, Paul: Mahāyāna Buddhism. The Doctrinal Foundations. Routledge, London 1989. باسکردنی بنەمای فێرکردنی بودایزمی مەهایانا، کتێبی ستاندارد ئینگلیزیزمان بۆ خوێندن.
• Yang, Lihui / An, Deming: Handbook of Chinese Mythology. Santa Barbara 2005. دەستووری زاراوانامەی چینی لەگەڵ باسکردنی گشتی سەرچاوە و بەشی فەرهەنگ.
• Yeats, W. B.: Fairy and Folk Tales of the Irish Peasantry. London 1888. کۆمەڵەیەک لە چیرۆکی پەری و گەلی ئیرلەندی، بڵاوکراوەتەوە لەلایەن شاعیر W. B. Yeats.