خواکانی چینی، جادە کایسەر، دراگۆنەکان و پانتیۆنی ئایینی گەلیری

لە چین چەند خوداوەند هەن؟

پانتیۆنی چینی زۆر گەورەیە؛ خەمڵاندنەکان لە ٢٠٠ خوداوەندی سەرەکی تا سەدان ملیۆن نومینی و ڕۆحی خۆجێیی جیاوازن. لە داوئیزمدا سێ پاکەکە (سان چینگ) و شاهانشای یەشمی لە سەرووی هەموواندان.

هەروەها خوداوەندە گەلییەکانی وەک کایشن (سامان)، گوان یو (دڵسۆزی، جەنەرالێکی بووە بە خودا)، مازو (دەریا) و توودی (خوداوەندی گوند). هەروەها بۆدهیساتوایانی بۆدایی وەک گوان یین و میلە (مایتریا) لەناو پانتیۆنەکەدا تێکەلاون.

گەورەترین خودای چینی کێیە؟

لە داوئیزمدا، یو هوانگ شانگدی (شاهانشای یەشمی) سەرۆکی هەموو خوداوەند، ڕۆح و مرۆڤەکانە؛ ئەو کۆشکی ئاسمانی لە چیای کونلون بەڕێوە دەبات.

لە سەرووی ئەودا سێ خوداوەندی بەرزی داوئیزم دەوەستن، سان چینگ (سێ پاکەکە): یوانشی تیانزون، لینگباو تیانزون و داودی تیانزون. لە کولتی فەرمی کۆنفۆسیۆسیدا، تیان (ئاسمان) هێزی بەرزی بێ شێوەی مرۆیی بوو.

هەشت بێمرووچی چیین؟

هەشت بێمرووچی (با شیان) هەشت پیرۆزی داوئیزمن، هەریەکەیان ڕەهەندێک نوێنەرایەتی دەکەن: لۆ دۆنگبین (شمشێر، زانا)، هان شیانگزی (فلوت، گەنجی)، چاو گووئیجیو (شکۆمەندی)، تیگووای لی (گۆچان، هەژاری)، لان چایهی (سەپەت، هونەرمەند)، هی شیانگگو (نیلوفەر، ژن)، جۆنگلی چوان (پەلوپاش، پێگەیشتوویی) و جانگ گووئولاو (دهۆل، پیاوی بەساڵاچوو).

ئەوان پێکەوە گەشت دەکەن و بێمرووچی دەبەخشن. بەناوبانگترین مۆتیفی «هەشت بێمرووچەکە دەریا تێدەپەڕن» ـە.

سێ پاکەکە چیین؟

سێ پاکەکە (سان چینگ) بەرزترین خوداوەندەکانی داوئیزمن: یوانشی تیانزون (پاکی سەرەتایی، خودی داو)، لینگباو تیانزون (پاکی نومینی، وزە) و داودی تیانزون (پاکی داو و ڕەوشتی چاک، دەرکەوتنەکە، هەندێک جار لەگەڵ لاوزی یەکسان دەکرێت).

ئەوان لە سێ ئاسمانی بەرزتردا نیشتەجێن و سەرچاوەی هەموو بەدیهێنانن. لە پراکتیکدا کەمتر لە یو هوانگ دەپەرستران، چونکە بەرزتر و ئەبستراکترن.

ئەژدیهای چینی چییە؟

ئەژدیهای چینی (لۆنگ) تەواو جیاوازن لە ئەژدیهای ئاگرینی ئەوروپی: ئەوان بوونەوەری چاکخوازن، پاسەوانی ئاو، باران و گەشەکردن. جەستەیەکی ماننداشیان هەیە، چوار پێ لەگەڵ چنگ، سەرێکی ئاسک و پرچینی درەوشاوە.

چوار پاشای ئەژدیها (لۆنگ وانگ) بۆ چوار دەریاکە هەن؛ ئەژدیهای شاهانشایی بە پێنج چنگ تەنها سیمبولی شاهانشایی بوو. لەگەڵ فینیکس، کیرین و کیسەڵ، ئەژدیها چوار ئاژەڵی خودایی (سی لینگ) پێک دەهێنن.

جیاوازی نێوان داوئیزم، کۆنفۆسیۆسیزم و بوداییزم لە چین چییە؟

سێ فێرکردنەکە (سان جیاو) پێکەوە شێوازی ئایینی چینی دیاری دەکەن: داوئیزم جەخت لەسەر ئاهەنگی لەگەڵ سروشت، بێمرووچی، سیحر و پانتیۆنێکی دەوڵەمەندی خوداوەندی دەکات. کۆنفۆسیۆسیزم زیاتر فەلسەفەیەکی ئەخلاقییە لەگەڵ دڵسۆزی خێزانی، کولتی باپیران و ڕێکخستنی کۆمەڵایەتی و پانتیۆنێکی کەم. بوداییزم چەمکی کارما، نیرڤانا و بۆدهیساتوایانی هێنایە پێش.

لە پراکتیکدا، زۆرێک لە چینییان هەموو سێیانیان پێکەوە دەپەرستن، جۆرێک لە فێرگیری ئایینی تایبەت.