مازو، خواژنی نه‌ریتی چینی

خواژنی ده‌ریاوانان، پاراستنی گه‌شتیاران، فه‌نه‌رێکی هیوا. مازو یەکێکە لە بەناوبانگترین خواوه‌ندانی چینی له باشووری چین، به‌تایبه‌تی له ناوچه‌ کاناره‌کان و لای ده‌ریاوانان. ئه‌و هاوتای باشووری گوانیینه (بودیساتوای بووداییی به‌زه‌یی)، به‌ڵام تایبه‌ت به ده‌ریا و که‌شتییه.

به کراسی سوور، ڕوخساری نه‌رم و هاڵه‌یه‌کی نووریی نیشان ده‌درێت که سه‌رچاوی شه‌پۆله‌ توفانییه‌کان ده‌که‌ بۆ ڕزگارکردنی که‌شتی وه‌رچه‌رخاو. ئه‌فسانه‌ی ده‌ڵێت: ئه‌و پیرۆزێکی زه‌ویی بووه که به مه‌دیتاسیۆن خۆی ئاشکرا کرد، پێداویستی ده‌ریاییه‌کانی ته‌واو کرد و به گه‌رمه‌که‌یه‌کی بادار به ئاسمان سه‌رکه‌وت. له‌و کاته‌وه ملیۆنان ماسیگیر و بازرگان پیرۆزگای مازویان له که‌شتییه‌کانیانه.

مازو خواژنی پارێزه‌ری ده‌ریاوانان و ده‌ریای چینه.

مازو خواژنی نه‌ریتی چینی و پارێزه‌ری ده‌ریاوانانه.

خواژنچین خوای پارێزه‌ر

مازو

به کۆی گشتی: مازو

جۆر: خودایەکی گەلی چینی، پارێزەری کەشتیوان و کەنارییەکان
پانتیۆن: داویزم، ئایینی گەلی چینی، سینکریتیزمی تایوانی
ئەرک: پاراستن لەسەر دەریا، ئاسایشی ماسیگر و گەشتیاران، دایکایەتی
تایبەتمەندییە سەرەکییەکان: کەوای سووری بروکادی، تاجی ژنانی کۆشک، چرا یان نەخشە
شوێنە پیرۆزە سەرەکییەکان: دورگەی مێیژۆو (فوجیان، شوێنی لەدایکبوون)، زیاتر لە ١٥٠٠ پەرستگای مازوو لە سەرانسەری جیهاندا
سینکریتیزمی بوداییانە: تیانشانگ شێنگمو (دایکی پیرۆزی ئاسمانی)

جێگیرکردن

سەردەمی دەقەکان

مازو (به چینی Māzǔ، به وشه‌ «دایکی باپیرانی») به مێژووی ده‌گه‌ڕێته‌وه بۆ لین مۆنیانگ، کچێکی گه‌نج که له سه‌ده‌ی 10 (سه‌رده‌می سۆنگ) له دوورگه‌ی مه‌یجۆ نزیک فوجیان لەدایک بوو، به ڕزگارکردنه سه‌رسوڕهێنه‌رانه‌کانی که‌شتیوانان ناوبانگی بۆ کرد و دوای مردنی زووی (به گومان له ساڵی 987) به کولت پێزانرا.

خواکردنی له سه‌ده‌ی 12-13 له کاتی ئیمپراتۆرانی سۆنگ و یووان ڕوویدا. ئه‌مڕۆ یەکێکە له باشترین ناسراوترین خواوه‌ندانی گه‌لی چینی، به‌تایبه‌تی له تایوان و کۆچبه‌رانی چینی.

بواری باڵاوبوونەوە

سه‌ره‌کی شوێنی کولت: دوورگه‌ی مه‌یجۆ (فوجیان)، شوێنی لەدایکبوون و گه‌وره‌ترین کۆمپلێکسی پیرۆزگای مازو له سه‌ر جیهان. تایوان: وڵاتی که زۆرترین پیرۆزگای مازوی تیایدایه (چه‌ندین سه‌د). گه‌شه‌ی نێودەوڵه‌تی: هۆنگ کۆنگ، ماکاو، سینگاپور، مالیزیا، ڤیه‌تنام، ئیندۆنیزیا، چاینا-تاونه‌کانی ئه‌مریکا، فیلیپین. یونسکۆ له ساڵی 2009 پێزانینی مازوی خستووه‌ته لیستی میراتی ناماددی جیهانی.

دۆخی سەرچاوەکان

سه‌رچاوه‌ سه‌ره‌کییه‌کان: کرونیکی خۆجێیی مه‌یجۆ (له سه‌ده‌ی 12 به دواوه)، فه‌رمانه‌ ئیمپراتۆرییه‌کانی پێشکه‌ش (سه‌رده‌می سۆنگ و یووان)، Tianhou Shengmu Shengji (به‌ڵگه‌نامه‌ پیرۆزه‌کانی دایکی ئاسمانی، سه‌ده‌ی 16). سه‌رچاوه‌ لاوه‌کی: Boltz, In Hommage to Tianfei; Watson, Standardizing the Gods; Sangren, History and Magical Power in a Chinese Community.

ناو

مازو وه‌ک ئافره‌تێکی گه‌نج تا ته‌مه‌نی ناوه‌ڕاست نیشان ده‌درێت، به کراسی سوور یان زه‌ردی له ئاوریشم، زۆربه‌ی کات به ڕوخساری نه‌رم و به‌زه‌یی. هاڵه‌یه‌کی نووریی سه‌ری ده‌گرێته‌وه، بێ توڕه‌یی وه‌ک زۆنگ کویی، به‌ڵکو چاکه‌. زۆربه‌ی کات نیشان ده‌درێت که سه‌رچاوی شه‌پۆله‌کان ده‌که‌، به فه‌نه‌ر یان نیشانه‌ی فه‌نه‌ری ده‌ریایی له ده‌ست.

هه‌ندێک جار دوو کەسایه‌تی سوور له تەنیشتیدا هەن (Er Ma، دوو گیانی یاریده‌ده‌ری دایکانه)، یان مانگ له سه‌ریدا ده‌درا‌وشێته‌وه. له هونه‌رده‌وه زۆرجار له ناوه‌ڕاستی قوربانگای پیرۆزگایه، له‌گه‌ڵ نوێژکه‌ران له به‌رده‌می، زۆرجار ماسیگیره‌ سالمه‌نده‌کان و خێزانه‌کانیان.

ته‌مای سووری سه‌رنجڕاکێشه، فه‌نه‌ری سوور بۆ ئاسایشی که‌شتی، کراسی سوور بۆ به‌ره‌که‌تی ژیان. که‌شتییه‌کان نیشانه‌ی مازو ده‌گرن بۆ دڵنیابوون له ئاسایش.

تایبەتمەندییەکان

مازو خواژنێکی ڕاستەوخۆتر و کەسیترە بەرانبەر بە خواژنانی بەڕێوەبردنی وەک یانلوۆ یا ئیمپراتۆری وەک یوهۆئانگ. کۆنترچییان نویژ بۆ ئەو دەکەن بۆ گەشتی سەلامەت، تۆڕی پڕ لە ماسی، پاراستن لە تایفون. بازرگانانی کە دەریا دەبڕن سوێند بە مازو دەخۆن. لە میژۆو (شوێنی لەدایکبوونی)، پیرۆزگای مازو بووەتە کێشکارییەکی حاجییان، ملیۆنان کەس سەردانی دەکەن، بەتایبەت لە جەژنی لەدایکبوونی مانگی سێیەم.

لە تایوان و دیاسپورا، پرۆسیشنەکانی مازو ئەفسانەیین، هەڵگرانی قوربانگا قوماشی سەنگین و ڕازاوە بەناو شەقامەکاندا دەبردرێن، لە کاتێکدا باوەڕدارەکان مۆسیقا لێدەدەن و تەقەمەنی دەبڵێننەوە. بەپێچەوانەی خوداکانی جەنگی نێری (گوان یو) یا بەڕێوەبەران (یوهۆئانگ)، مازو نزیک و بەزەیدار و نزیکەی دایکانەیە. ئەو ئامۆژگاری نییە، بەڵکوو دڵنیایی و ئارامیدانەوەیە.

دیمەن و هێما

مازو وەک ژنێکی جوان بە کراسی سوور یا زێڕین وێنا دەکرێت، زۆرجار بە تاج یا تیارایەکەوە. هەندێک جار عەصایەک یا مۆرێک بەدەستدایە. هاوڕێیانی دوو ڕوحی هاوڕێن: یەکێک بە گۆنەی سوور (بینینی دوورودرێژ) و ئەوی دیکە کاڵتر (بیستنی تیز). ئەو لەسەر هەوردایە یا شەپۆلی دەریای گەمارۆیداوە.

پرۆفایل: مازو

سەرەکیترین لایەنەکانی مازو بە یەک نەزەر. خشتەی خوارەوە سەرچاوە، فرمان، دیمەن، پەرستن، هێما و هاوتاکان کۆدەکاتەوە.

سەرچاوە

مازو مێژووییانە بۆ لین مۆنیانگ دەگەڕێتەوە: کچی کارمەندێکی حکومەت کە لە ساڵی ٩٦٠ (سەردەمی سۆنگ) لە میژۆو لەدایک بووە، کە چەند کەشتیوانی خۆشی خۆیانی لە گەردەلوول ڕزگار کردووە.

لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا وەک مەلەوانێک و پیشبینکارێک ناسراو بووە؛ لە تەمەنی ٢٨ ساڵیدا وا دەگوترێت سەرکەوتووە بۆ چیای پیرۆزی دوورگەکەیان و ئیتر نەگەڕاوەتەوە. دواتر کەشتیوان و ڕاوچی ماسی ڕووی ئەویان لە نێو گەردەلوولدا بینیوە، کە پێش ڕزگاربوونەکان بووە.

پەیوەست بە

پاراستنی کەشتیوان، ڕاوچی ماسی و گەشتیارانی دەریایی. لە کاتی گیرۆدەیی گەردەلوولدا بانگ دەکرێت و وەک شێوەیەکی کراسسوور لە ئاسۆ یا لەسەر داری کەشتی دەردەکەوێت. لە کولتی فراوانتردا هەروەها پاراستنی دایکان، ژنانی دووگیان و خێزان بەگشتی. لە تایوان خواژنێکی سەرەکی ناسنامەیی: زۆر حاجی ساڵانە ڕێگای حاجی ٣٥٠ کیلۆمەتری داجیا مازو یوانجینگ دەبڕن.

دەرکەوتن

ژنێکی گەنج بە کراسی بروکادی سوور یا سوور-زێڕین، بە تاجی ژنانی کۆشکی ژنانی کۆشکی سۆنگ (بە زنجیرەی مرواری هەڵکراوە). لە دەستدا چرایەک یا نەخشەیەک (ڕیگاپیشاندەر). زۆرجار دانیشتووە لەسەر تەختی دراگۆن یا ڕاوەستاوە بە دەستی کراوە. لەگەڵ دوو شێوەی چاودێردا: چیانلیان («چاوی هەزار میل») و شونفەنگئێر («گوێی بیستراوی با»)، کە لە دووریدا هەواڵی گیرۆدەیی پێی دەگەیەنن.

کاردانەوەی مازو

بۆشایی کاردانەوە: پێش هەر گەشتێکی کەشتی و پێش هەر چوونی ڕاوچی ماسی، لە پیرۆزگای مازوی بەندەردا بخووری دەسووتێنرێت. لە تایوان، جەژنی حاجیی ساڵانەی داجیا مازو (مارس/ئاپریل) بە زیاتر لە دوو ملیۆن بەشدار بەجێدەگیرێت. سەردانکارانی پیرۆزگا بخوور، خواردن و قوربانی کاغەزی زێڕین دەهێننە. لە کولتی کەسیدا بانگکردن بۆ پاراستنی خێزان، چاکبوونەوە و گەشتی خۆشەویستی.

پاراستن

کراسی بروکادی سوور، تاجی ژنانی کۆشکی (بە زنجیرەی مرواری)، چرا، نەخشە، تەختی دراگۆن، نیلۆفەر. هاوڕێیان: چیانلیان و شونفەنگئێر (دوو هاوڕێی چاودێر). ئاژەڵی پیرۆز: دراگۆن، فینیکس. ڕوەکی پیرۆز: نیلۆفەر، یاسمین. ڕەنگی پیرۆز: سوور و زێڕین. ژماری پیرۆز: ٢٨ (تەمەنی مردنی ئەو).

هاوتاکانی مازو

تیانهۆ (نازناوی ئیمپراتۆری: «شاژنی ئاسمان»)، گوانیین (بودیزم، خواژنی بەزەیی خزمی)، ئەڤالۆکیتێشڤارا (بودیزم). هاوتاکانی جیهانی پاراستنی کەشتیوانان: ستێلا ماریس/مەریەم (مەسیحیەت)، ئافرۆدیتی پیلاگیا (یۆنان، ئافرۆدیتی دەریایی)، یەمایا (یۆروبا/سانتیریا)، ڕان (گەرمانی، خواژنی دەریا بە تۆڕ). لە بارودۆخی فرمانیشدا: ئاناهیتا (فارسی)، سێدنا (ئینویت).

بەرگری لە ژیانی ڕۆژانە

ڕیتوالەکانی پەرستن

پەرستنی مازو لە کولتووری دەریاوانەکانی دەریاکانی باشووری چین (فوجیان، گوانگدۆنگ، تایوان) جێگایەکی سەرەکی هەیە. جەژنی سەرەکی: مازو داجیه (ڕۆژی لەدایکبوونی مازو، ڕۆژی ٢٣ی مانگی سێیەمی مانگانە) لەگەڵ پرۆسیۆن، قوربانی (ماسی، میوە، بخوور، پەڕەی کاغەز). پەرستگای مازو لە پوتیان (فوجیان) لە سەردەمی سەدەی ١٠ەوە شوێنی مێژووییی حەجی بووە. لە خانووی خێزانەکانی دەریاوانان ڕۆژانە بخوور دەسووتێنرێت، بەیانییان، بۆ پارێزگاری لە گەردەلوول.

نزا و بانگهێشتنەکان

مانترای چینی نیانفۆ: «南無媽祖娘娘» (نامو مازو نیانگنیانگ، ستایشی خواوەند). بانگهێشتنەکان پێش سەفەری دەریایی و کاتی گەردەلوول. جادوی داویستی: نووسینی تیلیسم (فو)، کە پارێزگاری مازو دەبانگهێنن، لەلایەن کاهینانی داوی دەفرۆشرێن. دەقی مێژوویی: گۆرانی و مەدح لە کانۆنی پەرستگای مازو (کۆکردنەوەی سەدەی ١٧).

تیلیسم و هێمای پارێزگاری

تیلیسمی مازو (وێنۆچکەی پارێزگاری) لە کەشتیی ماسیگری و ماڵی دەریاوانان. تیلیسمی کاغەزی داویستی (نیشانی فو) لەگەڵ بانگهێشتنی مازو نیانگنیانگ. بەڵگەی شوێنەواری: بەردی نووسراوی پەرستگای مازو لە سەدەی ١٢ لە فوجیان، پەیکەری چینی لە سەردەمی مینگ لە مۆزەخانەکانی تایوان و چین. کۆڵانەوەی دار لە پەرستگاکانی هاوچەرخ مازو بە ئایکۆنی تەختی دراگۆن نیشان دەدەن.

مازو، هاوشێوەکان لە کولتوورەکانی دیکە

مازو لە شێوازێکدا لە ستیلا ماریسی ئەورووپی (مریەمی پاک، پارێزەری دەریاوانان)، ئامفیتریتی یۆنانی (خواوەندی دەریا)، ناماکای هاوایی (خواوەندی ئۆشین) دەچێت. بەپێچەوانەی ئامفیتریتی (سەرەتا میتۆلۆژی) یان ستیلا ماریس (بە زۆر تیئۆلۆژیانە سەپاوی)، مازو بە شێوەیەکی خۆڕسک و گەلی گەشە کردووە. لەگەڵ بۆدیساتوای گوانیین (بۆداییزم، بەزەیی) هاوبەشی بنەمای مێینەی بەزەییانە دەبەستێت.

لەگەڵ ئیناری (ژاپۆنی) مازو هاوبەشی پەرستن لەلایەن ملیۆنان قوتابخانەی تاکەکەسیی نیوان خانووەکان دەبەستێت. لەگەڵ گوان یو هاوبەشی دووگۆنایی مێژوویی-ئەفسانەیی دەبەستێت. تایبەتمەندییەکە تایبەتبوونییەتی: ئەو خواوەندێکی گشتی نییە، بەڵکو تایبەتمەندی دەریایە، پێویستی خواوەندی پێوەردی لە کولتووری پراکتیکیدا نیشان دەدەت.

لین مۆنیانگی مێژوویی: لە ژنێکەوە بۆ خواوەندێک

بەپێچەوانەی زۆربەی خواوەندەکانی باوەڕی گەلی چینی، مازوو دەگەڕێتەوە بۆ کەسایەتییەک کە بەگوێرەی گێڕانەوەی مێژوویی ڕوونە.

وا دەگێڕدرێتەوە کە بە ناوی لین مۆنیانگ لە سەدەی دەیەمدا لە دورگەی مێیژۆو لە کەنداوی پارێزگای فوجیان ژیاوە، بەگوێرەی تەقلیدی کاتنووسی نێوان ساڵانی ٩٦٠ تا ٩٨٧. چیرۆکەکان وەسفی دەکەن وەک کچی خێزانێکی ماسیگر، بێدەنگ (لەبەرئەوە ناوی مۆنیانگ، واتە “کچە بێدەنگەکە”)، لەخواترس و خاوەن تواناییەکانی تایبەت.

بەناوبانگترین بەشی چیرۆکەکان باس لەوە دەکات کە چۆن لە حاڵەتی خەون یان تراس باوک و برایانی خۆی ڕزگار کرد کە لەسەر دەریا تووشی زریانێک بوون.

کاتێک دایکی ئاگای لێ کردەوە، یەکێک لە برایانی بەردا کە بە ڕۆحی خۆی بەندی کردبوو، ئەویش نوقوم بوو. گێڕانەوەیەکی دیکە باسی ئەوە دەکات کە بەخێرایی مرد، بەوەی سەرکەوتە سەر شاخێک و بۆ ئاسمان بەرزکرایەوە.

لەم کەسایەتییە خۆجێییە، بەدرێژایی چەند سەدە، خواوەندێکی پەرستراو لە سەرانسەری وڵات پێکهات. پرۆسەی ئاپۆتیۆزی، واتە خواگەریکردن، لە سەرچاوەکاندا شوێن دەکەوترێت. لە سەرەتاوە پارێزەرێکی دەریاوانانی فوجیان بوو.

پاشان ئیمپراتۆرەکان دەستیان کرد بە بەخشینی پلە پێی، کە پەرستنەکەی ڕەسمی کرد و بەرفراوانی کرد. زانستی ئایین لە مازوودا نموونەیەکی نایاب دەبینێت لەوەی چۆن لە سیستەمی ئایینی چینیدا، کەسێک لە ڕێگای پەیوەندی نێوان پەرستنی گەلی، تەقلیدی خۆجێیی و ناسینی حکومیدا دەتوانێت بگاتە پلەی خواوەندیەک.

پلەی ئیمپراتۆری و بەرزبووەوە بۆ ئیمپراتۆری ئاسمان

پشتگیری دەوڵەتی بۆ پیشەی مازو (Mazu) بەرچاوگیر بوو. لە سەردەمی دەوڵەتی سۆنگ (Song) بەدواوە، ئیمپراتۆران لە زنجیرەیەکی درێژ لە ڕێزلێنان پلە بەرزتری پێبەخشین.

یەکەم پلەی فەرمی لە ڕەوایی مێژووی لە سەرەتای سەدەی 12ی زایینی وەرگرت. لە ژێر دەوڵەتانی دواتر، ئەو لە پلەی “خانم” (furen) بۆ پلەی “هاوسەری ئاسمان” (tianfei) بەرزبووەوە.

بەرزترین پلەی لەلایەن ئیمپراتۆری دەوڵەتی چینگ (Qing) لە سەدەی 17ی زایینیدا پێدرا: Tianhou، واتا “ئیمپراتۆرەی ئاسمان” یان “شاژنی ئاسمان”. بەم ناوەوە هەتا ئێستا لە زۆر پیرۆزگادا ناسراوە، کە ناوی پیرۆزگای Tianhou لەوێوە وەرگیراوە.

هەر بەرزکردنەوەیەکی پلە زۆرجار پەیوەندیدار بوو بە هۆکارێکی دیاریکراو، وەک یارمەتیدانی گوایە لە جەنگێکی دەریایی، گەشتی نێردراوێک، یان دڵنیابوونەوە لە گواستنەوەی دانەوێلە بەسەر دەریادا.

ئەم پرۆسەیە زۆر شت لەبارەی پەیوەندی نێوان دەوڵەت و دین لە چیندا دەڵێت. دەربارەی ئیمپراتۆری جۆرێک بەڕێوەبردنی شتی سەرسروشتی بەڕێوەبرد. خواوەندە خۆجێییەکان دەتوانرا بخرێنە ناو “دەستگایەکی فەرمانبەرایەتی” لە ئاستی هەموو ئیمپراتۆرییەکەدا، لەگەڵ پلە و ناونیشانی وەک ئەوانەی فەرمانبەرایەتی زەمینی.

مازو بۆ ئەم سیاسەتە بەتایبەتی گونجاو بوو، چونکە دەریاچوون بۆ ئیمپراتۆری چین، بۆ بازرگانی، گواستنەوەی باج و پاراستنی کەنار، گرنگییەکی زۆری هەبوو. لەبەر ئەوە، پەرستنی ئەو تەنها کارێکی دیندارانەی ماسیگران نەبوو، بەڵکوو ئامرازێکیش بوو بۆ یەکخستنی ئیمپراتۆرییەکە.

تۆڕی پیرۆزگاکان و بڵاوبوونەوە بۆ دەرەوەی دەریای باشووری چین

پەرستنی مازو (Mazu) بەدوای ڕێگاکانی کۆچی خەڵکی باشووری چین و بازرگانی دەریاییدا گەشەی سەند.

لەو شوێنانەی خەڵکی فوجیان (Fujian) و گوانگدۆنگ (Guangdong) نیشتەجێ بوون، پەرستگای مازویان دامەزراند. بەم شێوەیە تۆڕێکی چڕی پیرۆزگا لەدرێژایی کەناراوی چین، لە تایوان کە مازو تێیدا بووە یەکێک لە گرنگترین خواکان، هەروەها لە هۆنگ کۆنگ، ماکاو، ڤیەتنام، مالیزیا، سینگاپور و لە کۆمەڵگە چینییەکانی سەرانسەری جیهاندا پەیدابوو.

پەرستگای سەرەکی لە دوورگەی مێیجۆ (Meizhou) وەک سەرچاوەی بنەڕەتی دادەنرێت، کە زۆرێک لە پەرستگاکان پەیکەرە پیرۆزەکانیان لێی وەرگرتووە. ئەم پەیوەندییە بە ڕێبازی فێنشیانگ (fenxiang)، واتە “بەشکردنی بخوور”، بەردەوام دەمێنێتەوە: پەرستگایەکی نوێ خۆڵەمێش یان پشکۆیەک لە قاپی بخووری پەرستگایەکی کۆنتر وەردەگرێت و بەمە زنجیرەیەکی ئایینی ڕەچەڵەک دروست دەکات.

گەشتە پیرۆزەکانی ساڵانە، کە تێیاندا پەیکەری مازو لە بۆنەگەلێکی گەورەدا بەناو ناوچەکاندا هەڵدەگیرێت، ئەمڕۆ یەکێکن لە گەورەترین بۆنە ئایینییە کۆمەڵایەتییەکانی ناوچەی چینیزمان.

ساڵی 2009 باوەڕی مازو لەلایەن یونیسکۆوە (UNESCO) خرایە ناو لیستی میراتی نامادی مرۆڤایەتییەوە.

ئەم ناسینە نیشانەی گۆڕانێکی تری مێژووی درێژی پەرستنە: لە دیندارییەکی ماسیگرانەی خۆجێیی، بۆ سیاسەتی ئایینی فەرمانڕەوایانە، هەتا بەرزکردنەوەی سیاسیی-کولتووریی لە ئێستادا، کە تێیدا مازو وەک سیمبولی ناسنامەیەکی هاوبەش بەسەر سنووری سیاسیدا کار دەکات.

ئایین‌ناسی لێرەدا سەیر دەکات چۆن خودایەک بەردەوام ئەرکی کۆمەڵایەتیی نوێ وەردەگرێت، بەبێ ئەوەی بنەمای سەرەکیی، واتە پاراستن لەسەر ئاوی مەترسیدار، لەدەست بدات.

لینکی زیاتر

دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)

پرسیارە باوەکان دەربارەی مازو

مازو کێیە لە دینی چینی؟

مازو (بە چینی، بە واتای نزیک بە «نەوەی دایکانە») خواژنی دەریای چینییە و پەرستراوی پاسدارییکەری دەریاوانان، ماسیگران و گەشتیارانە. جیاواز لە زۆربەی خواوەندەکان، ئەو بنەمای مێژوویی هەیە: لین مۆنیانگ، کچێک لە خێزانێکی ماسیگری لە دوورگەی مێیژۆ لە پارێزگای فوجیان، کە لە سەدەی دەیەم زیوی کردووە.

بەگوێرەی گێڕانەوەی نەوە بە نەوە، ئەو تواناییەکی سەرسروشتی هەبووە و دەریاوانانی لە هەورامان ڕزگار کردووە. دوای مردنی زوو، وەکوو خواژن پەرستراوە.

ئایا پەرستنی مازو ئەمڕۆ چەند بەرینە؟

پەرستنی مازو یەکێکە لە زیندووترین پەرستنی گەلی چینی، بە چەند سەد ملیۆن پەرستکار. زیاتر لە فوجیان، تایوان و کۆمەڵگای چینییەکانی باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا بەرینە.

لە تایوان، ڕێستارییی زیارەتی ساڵانەی مازو یەکێکە لە گەورەترین بۆنە دینییەکان، کە پەیکەرەکان بۆ سەدان کیلۆمەتر هەڵدەگیرین. ساڵی 2009 یونسکۆ باوەڕی مازو و نەریتەکانی خستە ناو لیستی میراتی کولتووریی نامادی مرۆڤایەتییەوە.