Крампус е демон на алпската традиција.
Рогат зимски демон со прачка, синџир и кош на грбот.
Крампус е мрачниот придружник на Свети Николај во источноалпскиот простор: рогат, покриен со крзно и опремен со синџир и прачка, додека Николај дарува послушните деца. Ликот е сликовно потврден уште од 1582 година во Дисен на Амерзе, а како самостоен фигура на честитки се јавува дури од средината на 19 век.
На шествијата на Крампус, од Салцбург до Каринтија, тој и денес се појавува како бучен, застрашувачки демонски лик на зимата, со резбарена дрвена маска, ѕвечечки синџир и прачка од брезови гранки. Ноќта на 5 декември, пред денот на Свети Николај, останува неговиот постојан термин на појавување.
Тип: Зимски демон и придружник на Свети Николај
Потекло: Источноалпски простор, сликовно потврдено уште од 1582 година во Дисен на Амерзе
Текстови: црковни акти за забрана уште од 17 век, разгледници со Крампус од околу 1850 година
Период: како фигура на разгледници уште од средината на 19 век, обичајот жив и денес
Изглед: рогато, покриено со крзно суштество со дрвена маска, синџир, прачка и кош
Сликовно потврден уште од 1582 година во Дисен на Амерзе, а како самостоен лик на разгледници дури од средината на 19 век. Црковните акти за забрана датираат уште од 17 век.
Салцбург, Тирол, Каринтија, Штирија, Баварија и Јужен Тирол: Крампус е раширен во целиот источноалпски простор и неговите баварски соседни региони.
Добро документиран преку црковни акти за забрана уште од 17 век, разгледници со Крампус од околу 1850 година и народописни описи на шествијата на Крампус и Перхтите.
Баварско-австриски: Името најчесто се поврзува со Krampen, збор за нешто исушено или канџесто, сродно со средносредногерманското krampe, кука. Точното потекло сè уште не е потполно потврдено.
Изглед
Рогат, со долг јазик и покриен со крзно, а маската традиционално е резбана од дрво на боров или лиснат дрво; секоја група има свој стил на маски. Карактеристични се ѕвечечкиот синџир, прачката од брезови гранки и кошот на грбот.
Дејство
Комбинацијата од бучава, крзно и синџир го прави истовремено обземено и обземувачко суштество: зимски демон во служба на Свети Николај, кој видливо ја задржува своjата првобитна заканувачка природа. На некои места ѕвонца дополнително засилуваат бучавата на неговиот настап.
Најважните аспекти на лика со прачка на кратко.
Зимски придружник на Свети Николај во источноалпскиот простор, воспоставен уште од Контрареформацијата како постојан пар на награда и казна.
Непослушните деца се официјалната цел на заканата, а покрај тоа, и целата собрана публика на шествијата на Крампус.
Резбарена дрвена маска, крзно, синџир, прачка од брезови гранки и кош на грбот; обликот на роговите и должината на јазикот се разликуваат од група до група.
Казнувачки лик наспроти награѓувачкиот Свети Николај, со постара улога на скитнички зимски дух, стравуван во Рауначите.
Кадење со темјан, звук на ѕвонца и синџири, црковен благослов на пенушливо дрво и света вода околу денот на Свети Николај.
Јапонскиот Они (Oni) како далечен пример за ритуално прогонување на демони, покрај регионалните сродници како Клаубауф и Бутнмандл.
Религиската наука го чита крампусот како контролирана застрашувачка фигура. Обичајот на контролиран начин ја прикажува стравот, ја врзува за правила и на крајот ја разрешува. Детето доживува закана, но и дека таа минува и дека светителот го има последниот збор.
Покрај тоа постои и апотропејско читање, односно толкување на бучавата и маската како средство против злото. Ѕвончињата, врескотот и застрашувачкото лице според тоа треба да го одвратат мракот на зимското време. Ова толкување е широко распространето, но како историско објаснување на обичајот останува хипотеза.
Забележлива е двојната улога на фигурата: крампусот истовремено ја отсликува заканата и ја обуздува. Оној кој носи маска, го прави стравот управлив. Токму таа логика го поврзува алпскиот обичај со заштитни практики на многу култури, кои на злото му даваат лице за да можат да го контролираат.
Религиската наука го чита крампусот како контролирана застрашувачка фигура. Обичајот на контролиран начин ја прикажува стравот, ја врзува за правила и на крајот ја разрешува. Детето доживува закана, но и дека таа минува и дека светителот го има последниот збор.
Покрај тоа постои и апотропејско читање, односно толкување на бучавата и маската како средство против злото. Ѕвончињата, врескотот и застрашувачкото лице според тоа треба да го одвратат мракот на зимското време. Ова толкување е широко распространето, но како историско објаснување на обичајот останува хипотеза.
Забележлива е двојната улога на фигурата: крампусот истовремено ја отсликува заканата и ја обуздува. Оној кој носи маска, го прави стравот управлив. Токму таа логика го поврзува алпскиот обичај со заштитни практики на многу култури, кои на злото му даваат лице за да можат да го контролираат.
Религиската наука го чита крампусот како контролирана застрашувачка фигура. Обичајот на контролиран начин ја прикажува стравот, ја врзува за правила и на крајот ја разрешува. Детето доживува закана, но и дека таа минува и дека светителот го има последниот збор.
Покрај тоа постои и апотропејско читање, односно толкување на бучавата и маската како средство против злото. Ѕвончињата, врескотот и застрашувачкото лице според тоа треба да го одвратат мракот на зимското време. Ова толкување е широко распространето, но како историско објаснување на обичајот останува хипотеза.
Забележлива е двојната улога на фигурата: крампусот истовремено ја отсликува заканата и ја обуздува. Оној кој носи маска, го прави стравот управлив. Токму таа логика го поврзува алпскиот обичај со заштитни практики на многу култури, кои на злото му даваат лице за да можат да го контролираат.
Религиската наука го чита крампусот како контролирана застрашувачка фигура. Обичајот на контролиран начин ја прикажува стравот, ја врзува за правила и на крајот ја разрешува. Детето доживува закана, но и дека таа минува и дека светителот го има последниот збор.
Покрај тоа постои и апотропејско читање, односно толкување на бучавата и маската како средство против злото. Ѕвончињата, врескотот и застрашувачкото лице според тоа треба да го одвратат мракот на зимското време. Ова толкување е широко распространето, но како историско објаснување на обичајот останува хипотеза.
Забележлива е двојната улога на фигурата: крампусот истовремено ја отсликува заканата и ја обуздува. Оној кој носи маска, го прави стравот управлив. Токму таа логика го поврзува алпскиот обичај со заштитни практики на многу култури, кои на злото му даваат лице за да можат да го контролираат.
Религиската наука го чита крампусот како контролирана застрашувачка фигура. Обичајот на контролиран начин ја прикажува стравот, ја врзува за правила и на крајот ја разрешува. Детето доживува закана, но и дека таа минува и дека светителот го има последниот збор.
Покрај тоа постои и апотропејско читање, односно толкување на бучавата и маската како средство против злото. Ѕвончињата, врескотот и застрашувачкото лице според тоа треба да го одвратат мракот на зимското време. Ова толкување е широко распространето, но како историско објаснување на обичајот останува хипотеза.
Забележлива е двојната улога на фигурата: крампусот истовремено ја отсликува заканата и ја обуздува. Оној кој носи маска, го прави стравот управлив. Токму таа логика го поврзува алпскиот обичај со заштитни практики на многу култури, кои на злото му даваат лице за да можат да го контролираат.
Религиската наука го чита крампусот како контролирана застрашувачка фигура. Обичајот на контролиран начин ја прикажува стравот, ја врзува за правила и на крајот ја разрешува. Детето доживува закана, но и дека таа минува и дека светителот го има последниот збор.
Покрај тоа постои и апотропејско читање, односно толкување на бучавата и маската како средство против злото. Ѕвончињата, врескотот и застрашувачкото лице според тоа треба да го одвратат мракот на зимското време. Ова толкување е широко распространето, но како историско објаснување на обичајот останува хипотеза.
Забележлива е двојната улога на фигурата: крампусот истовремено ја отсликува заканата и ја обуздува. Оној кој носи маска, го прави стравот управлив. Токму таа логика го поврзува алпскиот обичај со заштитни практики на многу култури, кои на злото му даваат лице за да можат да го контролираат.
Најстарото познато сведоштво за поворка од овој вид потекнува од 1582 година од Диесен на Амерзее, каде учесниците во лов на Перхти биле наградувани за прогонување на злите зимски духови. Врската меѓу Свети Николај и крампусот како спротивна двојка на награда и казна се зацврстила во времето на противреформацијата, кога католичката црква сакала да го зајакне култот на Свети Николај. Во 17. и 18. век поворките на Перхти и крампуси во Баварија, Салцбург и Тирол повеќепати биле забранувани како полициски и религиозно недозволени немири, бидејќи прерастувале во пиjaнки.
Од средината на 19. век се јавуваат така наречените крампус-разгледници, со кои на познајниците им се посакувал шеговит удар од крампусот. Регионално се појавуваат сродни фигури под други имена, како Клаубауф или Буттнмандл; во 20. и 21. век крампусот се раширил надвор од алпското подрачје и бил преземен и на меѓународно ниво.
Крампус-разгледниците од крајот на 19. век рано го внеле крампусот во приватната кореспонденција. Во 21. век крампус-поворките пораснаа во туристички значаен зимски обичај, со разработени, понекогаш неколку килограми тешки костими и уметнички резбани маски. Меѓународно, фигурата стана позната меѓу другото преку американскиот филм Крампус (Krampus, 2015), кој ја прикажува силно изменета, како чист демон на страв; во самата Австрија, пак, тој останува пред сè локално вкоренет здруженски обичај.
Крампусот го отсликува принципот на контрастна фигура: само во спротивност со наградувачкиот Свети Николај заплашувачката фигура добива целосно воспитно дејство. Религиски-научно, обичајот може да се чита како зимски ритуал на прогонство, кој ги поврзал постарите, предхристијански претстави за зимски духови кои талкаат со легендата за епископот од Мира. Раномодерните забрани истовремено покажуваат дека властите се плашеле од поворката како повод за разузданост и прекршување на границите, черта која продолжува во денешниот спој на страв и народна забава.
Религиската наука го чита крампусот како контролирана застрашувачка фигура. Обичајот на контролиран начин ја прикажува стравот, ја врзува за правила и на крајот ја разрешува. Детето доживува закана, но и дека таа минува и дека светителот го има последниот збор.
Покрај тоа постои и апотропејско читање, односно толкување на бучавата и маската како средство против злото. Ѕвончињата, врескотот и застрашувачкото лице според тоа треба да го одвратат мракот на зимското време. Ова толкување е широко распространето, но како историско објаснување на обичајот останува хипотеза.
Забележлива е двојната улога на фигурата: крампусот истовремено ја отсликува заканата и ја обуздува. Оној кој носи маска, го прави стравот управлив. Токму таа логика го поврзува алпскиот обичај со заштитни практики на многу култури, кои на злото му даваат лице за да можат да го контролираат.
Во преданието крампусот се смета помалку за противник од кого се брани, а повеќе за поканет, макар и застрашувачки, дел од времето на Рауhнächte (дванаесетте ноќи меѓу Божиќ и Богојавление). Заштитата се однесувала пред сè на целата куќа: собите и шталите се кадени со темјан за да се одвратат зимските духови кои талкаат, а звонците и пуцањето на камшиците служеле за општо прогонство на злото. Црковниот Блох-благослов и прскањето со света вода околу Никулден го надополнувале овој вид заштита. Децата пред сè се советувале да се однесуваат добро во текот на целата година, бидејќи според легендата прачката токму тогаш го погодувала оној кој се лошо однесувал цела година.
Религиската наука го чита крампусот како контролирана застрашувачка фигура. Обичајот на контролиран начин ја прикажува стравот, ја врзува за правила и на крајот ја разрешува. Детето доживува закана, но и дека таа минува и дека светителот го има последниот збор.
Покрај тоа постои и апотропејско читање, односно толкување на бучавата и маската како средство против злото. Ѕвончињата, врескотот и застрашувачкото лице според тоа треба да го одвратат мракот на зимското време. Ова толкување е широко распространето, но како историско објаснување на обичајот останува хипотеза.
Забележлива е двојната улога на фигурата: крампусот истовремено ја отсликува заканата и ја обуздува. Оној кој носи маска, го прави стравот управлив. Токму таа логика го поврзува алпскиот обичај со заштитни практики на многу култури, кои на злото му даваат лице за да можат да го контролираат.
Директен паралел на Крампус надвор од алпскиот простор не е потврден, но постои сродна основна шема на ритуално истерување на демони. На јапонскиот фестивал Сецубун, на почетокот на пролетта се фрлаат пржени сојини зрна за да се истераат рогатите Они, исто така страшни суштества чија годишна појава треба да воспостави ред. За разлика од Крампус, Они се јавува исклучиво како противник, а не како скроткен придружник на добродушна фигура. Во рамките на алпскиот простор блиски сродни застрашувачки и природни суштества му се Дивиот човек и Рибецал.
Дали Крампус е ѓавол или природен дух?
Во науката се среќаваат обете толкувања. Синџирот со кој се појавува укажува на постара претстава за скроткен, изворно подив зимски дух, додека рогови и црковната класификација го приближиле повеќе кон ѓаволот уште од времето на Противреформацијата. Во обичајот тој не е ѓавол во црковна смисла: тој дејствува по налог на Свети Никола и му е подреден.
Зошто Крампус се појавува заедно со Свети Никола?
Ова спарување настанало пред сè за да им се понуди на децата јасен спротивен пар од награда и казна. Историски, Крампус е потврден и порано од оваа фиксна врска и изворно се појавувал и независно од обичаите на Свети Никола.
Дали навистина се удира при трчањето со Крампус?
Да, удирањето со прачка е дел од живиот обичај и многу гледачи свесно го бараат тоа. Учесниците притоа обично се придржуваат до правилата на однесување на соодветната група, така што станува збор за консензуален, макар и груб ритуал.
Што прави Крампус?
Крампус го придружува Свети Никола на 5 и 6 декември. Тој им се заканува на непослушните деца со прачка и синџир, додека Свети Никола ги наградува послушните. При трчањата со Крампус, маскирани лица во кожи и со резбани дрвени маски минуваат низ улиците. При посета на домот останува само заканата, додека при трчањето, удирањето со прачка на многу места е дел од обичајот.
Кога доаѓа Крампус?
Ноќта на Крампус е 5 декември, вечерта пред денот на Свети Никола. На многу места Крампус го придружува Свети Никола и на 6 декември при посетата на домот. Трчањата со Крампус обично се одржуваат помеѓу крајот на ноември и 6 декември.
Како се вика Крампус во Германија?
Во Баварија фигурата исто така е позната како Крампус, а во регионот Берхтесгаден се појавуваат и Бутнмандл. Во средниот и северниот дел на Германија улогата на придружник на Свети Никола ја презема Кнехт Рупрехт, како самостојна и понежна фигура.
Препорачани внатрешни линкови:
Кој сака да продолжи да ја следи логиката на скроткениот страв, во лексиконот ќе најде соседи на Крампус: Алп како ноќен дух-притискач од германскиот народен верување, Тацелвурм како застрашувачко суштество на алпскиот простор и Клабаутерман како предупредувачки дух на морнарите. Преглед на традицијата понуди страницата за германското предание.
Повеќе стандардни дела во списокот на литература.
Фигурата позната како Крампус, прачкосто суштество од Алпите, останува тесно врзана со ноќта на 5 декември, и во денешниот обичај на трчањето со Крампус продолжува да живее нејзината зимска игра на страв и народен празник.
Against its influence, cross-cultural tradition names these protective means:
Recommended protective means
The simplest protective means in this collection: 41 layers of fine gold 999, platinum, silver and silicon, manufactured in Ruhla, Thuringia. It requires no activation, is bound to no person, and is effective within a radius of around 50 meters, even without being worn.
Related Beings

Shezmu, египетски демон на колењето и виното. Колач, преса за масло и правител на вино. Функција ...

Космички управник, регулатор на судбината и највисока моќ во даоистичката народна традиција на Кина.

Борејас, грчкиот бог на студениот северен ветер. Потекло, отмицата на Ориtija, култот во Атина и ...

Holzfräulein од преданието на Оберпфалц: мал добродушен шумски дух кај Шонверт, гонет од Диват ло...

Ваю (Vayu), ведско-хиндуистичкиот бог на ветерот и на животниот здив. Потекло, улогата на пазител...

Haugbui, старонордискиот жител на гробната могила. Потекло во сагите, чувањето на богатството и р...