سومپال و ئەرکی هەڵکشاندنی بەرامبەری لای ئاو

سومپال ڕۆحی نەریتی ماپوچەیە.

پاسەوانانی زێرینمووی ئاو، بەسترابوون بە دان و وەرگرتنەوە. ئەرکی هەڵکشاندنی بەرامبەری نێوان دان و وەرگرتن، سومپالی زێرینمووی بە خەڵکی لای ئاو دەبەستێتەوە.

ڕۆحمایوچە

سومپال

سومپال مرۆڤ-ئاوییەکانی ڕۆایەتی ماپوچەن لە باشوری چیلی و پاتاگۆنیا، نیوەیان مرۆڤ و نیوەیان ماسی، بە مووی زێرینی درێژ. چاودێری چۆم و دەریاچەکان دەکەن، بەڵام مەلەوانان بۆ ناو قوڵایی ڕادەکێشن. ئەفسانەکە پەیوەندییان بە خنکاوانی جەنگی مارێکەوە دەدەیت.

بە یەک نەزەر: سومپال

جۆر: مرۆڤ-ئاویی، نیوە مرۆڤ نیوە ماسی
سەرچاوە: ڕۆایەتی ماپوچەی باشوری چیلی
دەقەکان: کۆکراوەکان لە ساڵی 1911ی گوئڤارا بەدواوە
ماوە: زارەکی، هەتا ئێستا زیندووە
دیارد: لەش-ماسی زێرینموو، شوێنی نیشتەجێبوون سوماڵهوێ

پێناسەی ڕوایەت

سەردەمی دەقەکان

لە سەرەتای سەدەی 20ەم بەدواوە ئیتنۆگرافیانە بەڵگە کراوە، زارەکی هەتا ئێستا زیندووە.

بواری باڵاوبوونەوە

باشوری چیلی و پاتاگۆنیای دراوسێ: چۆم، دەریاچە، دەریا و سەرچاوەکانی ئاو.

دۆخی سەرچاوەکان

لە کۆکراوەکان بە باشی ئیتنۆگرافیانە بەڵگە کراوە؛ نووسینی تایبەتی ئەڵمانی سەبارەت بە سومپال بوونی نییە.

ناو و شێوازەکان

ماپودونگون: شوێنی نیشتەجێبوونی بە سوماڵهوێ ناودێر دەکرێت؛ لێکدانەوەیەکی دووپاتکراوی ناوەکە لە سەرچاوەکاندا نییە.

دیاردە و دووڕەگەزی

دیاردە

نیوە مرۆڤ، نیوە ماسی، لە شێوەی مەلوانی دەریایی، بە مووی زێرینی درێژ؛ لەو شوێنەی سومپالێک تێدا نیشتەجێیە، هەرگیز ئاو نایبڕیت.

کاریگەری

بە دەنگ خەڵک بۆ ناو ئاو ڕادەکێشیت، بەڵام بەرهەمداری و ڕاوی ماسی دەهێنیت.

کارتی ناسنامە: سومپال

سەرەکیترین تایبەتمەندییەکانی مرۆڤ-ئاوییەکان بە یەک نەزەر.

کۆنتێکستی کەلتووری

ڕۆایەتی ماپوچەی باشوری چیلی، پەیوەندیدار بە ئەفسانەی مار لە پەیدابوونەوە.

پەیوەست بە

خەڵکی لای چۆم و دەریاچەکان، بەتایبەت ئەوانەی بە تاک مەلە دەکەن.

دەرکەوتن

نیوە مرۆڤ، نیوە ماسی، لە شێوەی مەلوانی دەریایی، مووی زێرینی درێژ.

بواری کاریگەری

خەڵک بۆ ناو ئاو ڕادەکێشیت، بەڵام بەرهەمداری، ڕاوی ماسی و هەڵکشاندنی بەرامبەری دەهێنیت.

چۆنیەتی مامەڵەکردن

ڕێزگرتن لە ئاو؛ لەدوای دزینێک، پارەی هەڵکشاندن گاپیتون خێزانەکە یەکسان دەکاتەوە.

جیاکردنەوە

پینکۆیای خواستدار خزمیەتی، نگوروڤیلوی بەدکار بەرامبەرەکەیەتی.

لە خنکاو بۆ پاسەوانی ئاو

سومپال هەڵدەگیرێت لە ڕۆایەتی ماپوچە، بەڵگەکراو لەلایەن گوئڤارا و لێهمان-نیچیشە لە سەرەتای سەدەی 20ەم. ماری چاکی وشکانی ترێن-ترێن ئەوانی لەو کەسانە دروستکرد کە لە جەنگیدا لە دژی ماری دەریایی کایکای-ڤیلو خنکان؛ زۆربەیان مێینەن، بە کەمتری نێرینە یان بە شێوەی مرۆڤ.

لە نێوان ئیتنۆگرافیا و چیرۆکی زیندوو

سومپال بەشێکی سەرەکی ئەفسانەی ماپوچە و فۆلکلۆری پاتاگۆنیایە. لە ڕوانگەی زانستی دیندا، ئەوان دەکەونە ژێر ناوی نگین-کۆ، ڕۆحی پاسەوانی ئاو، بە ڕوونی جیاواز لە وەکوفەی بەدکار وەک نگوروڤیلو.

ڕێزگرتن لە ئاو وەک شێوازی پاراستن

بەڵگە دووپاتکراو: هەرکەسێک زیان بە گۆمەکان بگەیەنێت، تووشی تۆڵەی سومپال دەبێت. پارەی هەڵکشاندن گاپیتون لۆژیکی ڕێکخستنی کولتوورییە، گرنگتر لە پاراستن بە ئامراز. ئامرازی پاراستن: هەیکەل، خوێ، چەمکی پاراستن.

مرۆڤ-ئاوییەکان و خزمانی ماپوچەیان

سومپال لە جۆری مەلوانی دەریاییدایە، وەک چۆن سیرێنەکانی چیرۆکی یۆنانی یان روسالکای سلاڤی دەناسرێن. لە کایکای-ڤیلوی لافاوهێنەر و لە نگوروڤیلوی بەدکار جیایان دەکاتەوە یاسای هەڵکشاندنی بەرامبەری.

پرسیارە دووبارەکراوەکان سەبارەت بە سومپال

ئایا سومپال باش یان خراپن؟

دووڕەگەز: مەترسیدار بۆ مەلەوانان، بەڵام بەرهەمداری هەڵدەگرن و ڕێکخستن دەپارێزن.

گاپیتون چییە؟

پارەی هەڵکشاندن بۆ خێزانی کچێکی دزراو، کە باڵانسی تێکچووی ئاوەدان دەکاتەوە.

لینکی زیاتر

لینکی ناوخۆیی:

دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)

زیاتر لە لیستی سەرچاوەکان.

سومپالی ماپوچە: ئەم پاسەوانانی زێرینمووی ئاو، مەلەوانان بۆ ناو ئاو ڕادەکێشن، بەڵام هەروەها بەرهەمداری و ڕاوی ماسی دەهێنن. وەک مرۆڤ-ئاوییەکانی چیلی، شوێن یاسای هەڵکشاندنی بەرامبەری دەکەون: هەر وەرگرتنێک لە ئاو، ئەرکی هەڵکشاندنەوەی دەخوازێت.

پۆلێنکردن & پاراستن

IIIئاست

پشکنەری پاراستن ئەم بوونەوەرە دەخاتە ئاستی کاریگەری III – کاریگەری بارگرژکەر.

بۆ بەربەرەکانی لەگەڵ کاریگەرییەکەی، نەریت لە کولتوورەکانی جۆراوجۆر ئەم پارێزەرانە دەناسێنێت:

لە پشکنەری پاراستندا بەراوردی بکە ←