Hathor, Mısır geleneğinin tanrıçasıdır.
Aşkın, müziğin, güzelliğin ve anneliğin tanrıçası. Hathor evrensel bir ana ve ilham kaynağıdır; besler, teselli eder, sevindirir. İnek boynuzları ve güneş diski ile, müzikte ve şarapta, lükste ve erotik güçte, ciddî kozmik dramalar arasında parlayan yaşamı onaylayan anları cisimleştirir. Zayıf değil, tam aksine canlı, duyusal ve varoluşsal olarak zorunludur.
Tür: Mısır’ın baş tanrıçası, aşk, müzik ve anneliğin tanrıçası
Panteon: Mısır (tüm hanedanlar)
İşlev: Aşk, müzik, dans, annelik, ölülere rehberlik eden tanrıça, güneşin kızı
Başlıca nitelikler: İnek boynuzları, güneş diski, sistrum, menat gerdanlığı
Başlıca kült merkezleri: Dendera, Edfu, Memphis
Yunan özdeşleştirmesi: Afrodit-Hathor (Helenistik dönem, İskenderiye’de)
Hathor, erken hanedanlar döneminden (yaklaşık M.Ö. 2900) itibaren belgelenmiş olup Narmer Paleti’nde inek tanrıçası olarak yer almaktadır. Ana gelişim dönemi Yeni Krallık’tır (M.Ö. 1550-1070); Dendera’daki tapınak, en iyi korunmuş Mısır tapınaklarından biri olup Geç Ptolemaios dönemine (M.Ö. 1. yüzyıl) tarihlendirilmektedir. Helenistik dönemde Afrodit ve İsis ile senkretizm yaşanmıştır.
Başlıca kült merkezleri: Dendera (ünlü Hathor tapınak kompleksi), Edfu (Horus ile buluşma için yıllık bayram yolculuğu), Memphis (“İncir Ağacının Hanımı” olarak Hathor), Theben (nekropolis’te). Sina Yarımadası’nda Hathor, madencilik seferlerinin koruyucu tanrıçasıydı (Serabit el-Khadim).
Temel kaynaklar: Piramit Metinleri (bölüm 466), Ölüler Kitabı (bölüm 18, 145), Dendera Tapınağı’nın kitabeleri ve kabartmaları (tam korunmuş teolojik metinler), Yedi Hathor geleneği (doğumda kader bildirimi efsanesi) ve Re’nin Gözü hikayesi. İkincil literatür: Bleeker, Hathor and Thoth (başvuru eseri); Bonnet, Reallexikon; Pinch, Egyptian Mythology.
Hathor, inek başıyla tasvir edilir; inek Mısır’da kutsal sayılırdı. Bazen insan yüzüyle ve inek boynuzlarıyla betimlenir; boynuzların arasında güneş diski (Aten) yer alır. Kimi zaman gümüş renkli bir inek olarak gösterilir. Elinde sistrum (çıngıraklı çalgı), bir kadeh şarap veya ayna (ankh-ayna) taşır.
Bedeni çoğunlukla altın rengi olup bol takı ve değerli kumaşlarla bezelidir. Alnını Uraeus (yılan) süsler. Aynalar ve kozmetik kutularına onun tasvirleri kazınırdı; kozmetik ve tuvaletin tanrıçasıydı.
Hathor tüm canlıları “göksel sütü” ile besler; hem erotik hem de anaçtır. Dans ve müziğin tanrıçasıdır; dansçılar ve müzisyenler onun rahibeleriydi. Hamilelik ve doğum sırasında kadınları korur.
Hathor şarabı, kokuyu ve lüksü sever; tapınakları sevinç mekânlarıydı. Firavunlar Hathor’a değerli adaklar sunardı. Dendera’daki tapınak zengin biçimde donatılmış ve Ptolemaios dönemine dek görkemli olarak genişletilmiştir. Kadınların düğün törenleri ve aşk büyüleri onun adına gerçekleştirilirdi.
Hathor, inek kulaklarına ve aralarında güneş diskine sahip bir kadın olarak ya da alnında güneş diski bulunan bir inek şeklinde tasvir edilir. Sistrum, onun kutsal çalgısıdır. Altın ve lapislazuliden yapılmış bir gerdanlık takar; bu değerli taşlar evrenin mücevherleri sayılır.
Bedeni çoğunlukla altın rengiyle boyanır. Savaşçı yönleriyle betimlendiğinde Mısır’ın çift tacı görülür. İnek, kutsal hayvan olarak onun anaç ve hayat veren doğasını simgeler.
Hathor’un en önemli yönlerine bir bakışta yer verilmektedir. Aşağıdaki alanlar köken, işlev, görünüm, tapınma, semboller ve paraleller hakkında özet bilgi sunmaktadır.
Hathor Re’nin kızıdır; bir gelenekte onun gücünün güneşsel boyutu olan Gözü ile özdeşleştirilir.
Edfu’nun Horus’unun eşi, Ihy’nin annesidir. Vahşi biçimiyle, insanlığın yok edicisi Sekhmet-Hathor’dur (Güneş Gözü efsanesi). Bazı geleneklerde İsis ile özdeşleştirilir; Geç Dönem’de bu iki tanrıça giderek artan biçimde iç içe geçmiştir.
Aşkın, erotik arzunun, müziğin ve dansın koruyucu tanrıçası. Doğum yapanların ve yeni doğanların hamisi; Yedi Hathor her doğumda belirir ve yaşam kaderini bildirir. Aynı zamanda ölülere öte dünyaya geçişlerinde rehberlik eden tanrıça olduğundan mezar şapellerinde sıkça betimlenmiştir. Madencilik ve zanaatkârlığın tanrıçası da sayılmıştır.
Üç görünüm biçimi: (1) Hathor tacı takan, güneş diskli inek boynuzlarıyla bezeli anthropomorfik kadın; (2) inek olarak (çoğunlukla boynuzları arasında güneş diski ile); (3) inek başlı kadın olarak. Yaygın nitelikler: sistrum (ritüel çıngıraklı çalgı), menat gerdanlığı (karşı ağırlıklı törensel boyun süsü), was-asası, lotus. Dendera’daki Hathor sütunları, onun stilize insan yüzünü inek kulaklarıyla birlikte sergilemektedir.
Etki Alanı: Hathor, her sınıftan kadın tarafından aşk konularında, doğum öncesinde ve sırasında, hastalıkta çağırılırdı. Müzisyenler, dansçılar ve sanatçılar onun özel koruma altındaki kişileri sayılırdı. Güzel Birleşme Festivali (Horus ile buluşma), her yıl binlerce haccı Edfu’ya çekerdi. Ölü kültünde Güzel Batının Hanımı olarak kabul görür; ölülere öte dünyaya giden yolda rehberlik ettiğine inanılırdı.
Sistrum, menat gerdanlığı, güneş diskli inek boynuzları, Hathor sütunu, lotus, incir ağacı (“İncir Ağacının Hanımı” olarak), ayna. Tapınak kabartmalarında sıklıkla eşlik eden varlıklar olarak iki grifonveya aslan görülür.
İsis (Mısır, Geç Dönem örtüşmesi), Sekhmet (Güneş Gözü efsanesindeki vahşi yön), Bastet (yumuşak kız kardeş yönü), Afrodit (Yunanistan, Helenistik senkretizm), İnanna/İştar (Mezopotamya, aşk ve müzik), Lakshmi (Hinduizm, dişil refah ve aşk ilkesi).
Ritüeller ve Yakarışlar
Hathor’un festivalleri arasında “Sarhoşluk Festivali” ve Dendera ile Edfu arasında gerçekleştirilen “Güzel Birleşme” yer almaktaydı. Müzik ve dans, onun kültünü belirleyen unsurlar olup bu kültde sevinç tanrıçası olarak yüceltilirdi.
Metin Geleneği ve Formüller
Hathor, Piramit Metinleri’nde ve Dendera’nın tapınak metinlerinde ayrıntılı biçimde yer almaktadır. “Uzak Tanrıça” efsanesi, onu tehlikeli aslan tanrıçası Sekhmet ile sıkı sıkıya bağlantılandırır.
Maddi Apotropaika ve Arkeolojik Kanıtlar
Hathor sistrumu ve menat boyun süsü, Hathor başlı sütunlar ve muskalar ile Hathor tutamaçlı aynalar hem tapınak kültünde hem de kişisel koruyucu semboller olarak kullanılırdı.
Hathor, aşk ve güzelliğin tanrıçası Afrodit’e (Yunanistan) benzemektedir. Freyja ile (İskandinavya) aşk ve duyusallık yönünü paylaşmaktadır. Besleyici ana tanrıça Demeter’i (Yunanistan) çağrıştırmaktadır. Evrensel ananın motifi evrenseldir; Hathor bu motifin özellikle duyusal ve hayatı seven bir ifadesidir.
Hathor’a ilişkin önemli bir mitolojik anlatı çevresi, “uzak tanrıçanın geri getirilişi” efsanesidir. Bu efsane özellikle Yunan-Roma döneminden iyi biçimde belgelenmiştir; tapınak kitabeleri ve yazınsal metinler bunlara örnek gösterilebilir. Bununla birlikte kökleri daha eski tasarımlara dayanmaktadır.
Anlatının temelinde, güneş tanrısının kızgın kızının motifi yatmaktadır. “Re’nin Gözü”, aslan biçimli bir tanrıça olarak cisimleşmiş halde güneş tanrısından uzaklaşmış ve genellikle Nubia olmak üzere uzak bir bölgeye çekilmiştir. O uzaktayken dünyada özsel bir şey eksik kalmaktadır.
Re, kızgın tanrıçayı yatıştırmak ve geri dönmeye ikna etmek için elçiler gönderir; bunlar genellikle bir babun ya da maymun kılığına girmiş Thot’tur, bazen de Shu’dur. Thot bu süreçte sözlere, hikayelere ve pohpohlamaya başvurur.
Dönüş yolculuğunda bir dönüşüm gerçekleşir. Vahşi ve tehlikeli aslan, huzurlu ve dostane Hathor’a dönüşür. Bu dönüşüm çoğunlukla suyla, banyo yapmakla ve öfkeden sevince geçişle ilişkilendirilir. Onun geri dönüşü müzik, dans ve bayram coşkusuyla kutlanır.
Din bilimleri açısından bu efsane, Mısır takvimi ve somut festivaller ile sıkı sıkıya bağlantılıdır. Tanrıçanın dönüşü, aralarında Dendera ve Philae’nin de bulunduğu çeşitli tapınaklarda şenliklerle kutlanmıştır.
Bu efsane aynı zamanda aynı gücün iki yönünü birleştirmektedir: Sekhmet’e yakın duran yıkıcı aslan ile bereketli ve sevinçli Hathor. Böylece tehlikeli bir gücün nasıl koruyucu bir güce dönüşebildiğini açıklar ve yatıştırma ile kutlama ritüellerinin mitolojik temelini oluşturur.
Hathor’un günümüze ulaşan en önemli kült merkezi, bugünkü yapıları büyük ölçüde Ptolemaios ve Roma dönemlerine ait olan ancak çok daha eski bir kült yerini sürdüren Dendera’daki büyük tapınaktır. Dendera, Mısır’ın en iyi korunmuş tapınak komplekslerinden biridir ve bu nedenle Hathor kültünün tanınması açısından merkezi bir kaynak niteliği taşımaktadır.
Karakteristik olan Hathor sütunlarıdır; bu sütunların başlıkları dört yüzde de tanrıçanın yüzünü, tipik inek kulaklarını ve ağır perukasını göstermektedir. Bu sütun türü Hathor’un ikonografik bir ayırt edici özelliği olarak kabul edilmekte ve ona adanmış diğer yapılarda da karşımıza çıkmaktadır.
Tapınağın duvarları ve tavanları, tanrıçaya ilişkin ritüelleri, festivalleri ve teolojik ifadeleri kaydeden kabartmalar ve yazıtlarla yoğun biçimde kaplıdır. Araştırma tarihinde büyük ilgi gören zodyak tasvirini içeren tavan kabartması da özellikle bilinmektedir.
Hathor, görsel sanatta birkaç farklı biçimde betimlenmektedir: inek olarak, inek başlı bir kadın olarak ve her şeyden önce başında iki inek boynuzu arasında güneş diskiyle bir kadın olarak. Çoğunlukla elinde menat boyun tasması ağırlığını ve her ikisi de onun kültüyle yakından ilişkili olan çıngırak bir enstrüman olan sistrum‘u taşır.
Kültün bir parçası olan “güzel birleşme” festivali sırasında Dendera’daki Hathor’un kült heykeli bir alay eşliğinde Edfu’daki Horus tapınağına götürülürdü.
Müziği, alayı ve iki tanrının buluşmasını bir araya getiren bu festivaller bölgenin dinî yıl döngüsünü biçimlendirmiş ve Hathor’u sevinç, aşk ve şenlikli topluluğun bir tanrıçası olarak göstermektedir.
Hathor, aşk, müzik ve sevinç tanrıçası kimliğinin yanı sıra ölü inancında da belirgin bir işlev üstlenmişti. Mısır’da batı yönü, güneşin battığı bölgeyi ve dolayısıyla ölüler diyarını simgelediğinden, “Batının Hanımı” unvanını taşırdı.
Bu rolde Hathor, ölüleri öte dünyaya geçişte karşılardı. Özellikle Thebai’nin batı dağından ya da sazlıklarından çıkan “Hathor İneği” imgesi yaygın biçimde kullanılırdı.
Pek çok tabut, mezar duvarı ve stelada ölüyü korumak, beslemek ve mezar ötesi dünyaya kabul etmek amacıyla tasvir edilirdi. Ölülere yiyecek ve içecek sunan, onlara yolu açan tanrıça olarak kabul görürdü.
Ölüler dünyasıyla bu bağlantısı, onun hayatı seven yönleriyle çelişmez; aksine bunları tamamlar. Hathor, yaşamın tüm süreçlerine eşlik eden tanrıçadır: kader belirleyici bir güç olarak rol üstlenebildiği doğumdan aşka ve festivale, oradan ölüme ve öte dünyadaki yeniden doğuşa dek.
Theben bölgesinde Hathor’un işlevi diğer ölü tanrıçalarıyla örtüşmekteydi; Geç Dönem’de ise bazı yönleri İsis’inkilerle kaynaşmıştır.
Din bilimleri açısından Hathor, Mısır tanrılarının çok katmanlı yapısının açık bir örneğidir: Tek bir tanrıça, diğer dinlerde birden fazla varlığa dağıtılan alanları kapsayabilirdi. Onun tehlikeli yönüyle ilgili daha fazla bilgi edinmek isteyenler, Sekhmet maddesinde ek bilgi bulabilir.
Kaynakçada yer alan diğer başvuru eserleri kaynakçada.
Against its influence, cross-cultural tradition names these protective means:
Compare in the Protection Compass →Recommended protective means
The simplest protective means in this collection: 41 layers of fine gold 999, platinum, silver and silicon, manufactured in Ruhla, Thuringia. It requires no activation, is bound to no person, and is effective within a radius of around 50 meters, even without being worn.
Related Beings

Gula, iyileştirme sanatının, tıbbın ve yeniden canlandırmanın Babil tanrıçasıdır. Kutsal hayvanı ...

Aganjú, Yoruba geleneğinin vahşi doğa, ateş ve volkan Orisha'sıdır. Kökeni, diasporadaki volkan b...

Vayu, rüzgarın ve yaşam nefesinin Veda-Hindu tanrısı. Kökeni, kuzeybatının bekçisi olarak rolü ve...

Kali, Hinduizm'de yıkım ve zaman tanrıçası. Kılıç, kafatası gerdanlığı, Shakti enerjisi ve Shakti...

Nyenchen Tanglha, Orta Tibet'in dağ tanrısı ve Namtso Gölü'nün eşi. Kökeni, nyen karakteri ve din...

Kappa, Japon nehir mitolojisinden çocuk boyutlarında bir su varlığıdır. Sırtında kaplumbağa kabuğ...