زاشیکی-واراشی، مندالی بەختەوەری ژووری میوان
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
زاشیکی-واراشی روحـێکی نەریتی ژاپۆنییە.
مندالی بەختەوەر لە ئیواتێ: ئەو ماڵەی تێیدا نیشتەجێ بێت گەشە دەکات. پرۆفایلەکە زاشیکی-واراشی زیاتر لە ژووری میوانی ماڵانی نەریتی ژاپۆنیدا دادەنێت. زاشیکی-واراشی مندالی بەختەوەری ژووری میوانە لە نەریتی ژاپۆنیدا.
زاشیکی-واراشی روحێکی خانەگیی مندالانەی ژاپۆنییە کە لە پارێزگای ئیواتێوە سەرچاوەی هەیە، یۆکایێکە و لەهەمان‌کاتدا روحێکی پارێزەری ماڵەوەیە. زۆرجار وەک مندالێکی نزیکەی پێنج تا شەش ساڵ دەردەکەوێت و بۆ گەورەکان زۆرجار نادیارە.
مۆتیفی سەرەکی ئەم روحە دووبەدوویانەیە: ماڵێک کە زاشیکی-واراشی تێدا بێت گەشە دەکات و دەوڵەمەند دەبێت؛ ئەگەر روحەکە ماڵ بەجێبهێڵێت، بنەماڵەکە کۆڵ دەدرێت. لە سەرانسەری ژاپۆن بەناوبانگ بوو لە ڕێگەی تۆنۆ مۆنۆگاتاریی یاناگیتا کونیۆ لە ساڵی 1910، کە بەپێی گوایای ساساکی کیزێن تۆمار کراوە.
جۆر: روحی خانەگیی مندالانە، یۆکای و روحی پارێزەری ماڵ
سەرچاوە: پارێزگای ئیواتێ لە توهوکو، لە سەرانسەری ژاپۆن بەناوبانگ بوو لە ساڵی 1910
دەقەکان: تۆنۆ مۆنۆگاتاری (یاناگیتا کونیۆ)، بەڵگەکانی سەردەمی مێیجی و شۆوا
سەردەم: فۆلکلۆری ژاپۆنی، لە سەرانسەری ژاپۆن لە ساڵی 1910 بەدواوە
دەرکەوتن: مندالێکی نزیکەی پێنج تا شەش ساڵ، ڕوخساری سوور
دەستەبەندی مێژوویی
سەردەمی دەقەکان
فۆلکلۆری ژاپۆنی لەگەڵ بەڵگە لە سەردەمی مێیجی و شۆوا؛ ئەم شێوەیە لە سەرانسەری ژاپۆن بەناوبانگ بوو لە ساڵی 1910 لە ڕێگەی تۆنۆ مۆنۆگاتاریوە.
بواری باڵاوبوونەوە
پارێزگای ئیواتێ و ناوچەی توهوکو لە باکووری ڕۆژهەڵاتی ژاپۆن؛ تۆنۆ هەتا ئێستا وەک نیشتمانی گەلی گیرانه‌وه‌کان بازاڕگەری خۆی دەکات.
دۆخی سەرچاوەکان
باش بەڵگە کراوەتەوە: تۆمارکردنەکانی یاناگیتا کونیۆ و توێژینەوەی یۆکای، بەتایبەت مایکڵ دیلان فۆستەر.
ناو و شێوازەکان
ژاپۆنی: ناوەکە زاشیکی، ژووری میوان و پێشوازیی تاتامی، لەگەڵ واراشی دەبەستێتەوە، وشەیەکی کۆن و ناوچەیی بۆ مندال، کە بەتایبەت لە توهوکو بەکاردێت. جۆراوجۆرییەکانی ناوچەیی زاشیکی-بۆکۆ و کورا-بۆکۆن، واتە مندالی کۆگا.
شێوەی دەرکەوتن
دەرکەوتن
زاشیکی-واراشی زۆرجار وەک مندالێکی نزیکەی پێنج تا شەش ساڵ دەردەکەوێت، بە ڕوخساری سوور و مووی هەڵواسراو، هەم کوڕ و هەم کچ. بۆ گەورەکان زۆرجار نادیارە، بەڵام بۆ منداڵان دیارە؛ زۆرجار تەنها بە دەنگ ئاماژەی خۆی دەدات، وەک دەنگی چەرخی دووکردن، پێوانە، یان چڵپەی کاغەز، و شێوازی گاڵتەی بچووکی نواندنی خۆیەتی.
کاریگەری
مۆتیفی سەرەکی دووبەدوویانەیە: ماڵێک کە زاشیکی-واراشی تێدا بێت گەشە دەکات و دەوڵەمەند دەبێت، بەڵام ئەگەر روحەکە ماڵ بەجێبهێڵێت، بنەماڵەکە تا نامایینی بەرەو کۆڵدان دەڕوات. زاشیکی-واراشیی سپی وەک نیشانەیەکی چاک دادەنرێت، بەڵام یەکی سوور وەک نیشانەی نزیکبووەوەی ڕۆیشتنە.
پرۆفایل: زاشیکی-واراشی
گرنگترین لایەنەکانی روحی مندالانە بە یەک نیگاوە.
یۆکای و روحی پارێزەری ماڵی فۆلکلۆری توهوکو، کە بەهۆی تۆنۆ مۆنۆگاتاریی یاناگیتا کونیۆ لە ساڵی 1910 لە سەرانسەری ژاپۆن بەناوبانگ بوو.
ماڵ و بنەماڵە: بوونی روحی مندالانە بەخت و دەوڵەمەندی دەهێنێت، ڕۆیشتنیشی نیشانەی کۆڵدانی بنەماڵەیە.
مندالێکی نزیکەی پێنج تا شەش ساڵ لەگەڵ ڕوخساری سوور و مووی هەڵواسراو، هەم کوڕ و هەم کچ؛ بۆ گەورەکان زۆرجار نادیارە.
بەخت و دەوڵەمەندی ماڵ؛ لەگەڵ ئەوەشدا گاڵتەی بچووک و نیشانەی دەنگی وەک دەنگی چەرخی دووکردن، پێوانە یان چڵپەی کاغەز.
کولتێکی فەرمی نییە: پیشکەشکردنی خواردن وەک ڕیز لەگەڵ لۆبیای ئازوکی و ژوورە منداڵ‌دۆست لەگەڵ شیرینی و یاری، روحەکە لە ماڵ ڕادەگرن.
لە تۆنۆوە بۆ جیهان: تۆمارکردنەکانی یاناگیتا
ناوەکە زاشیکی، ژووری میوان و پێشوازیی تاتامی، لەگەڵ واراشی دەبەستێتەوە، وشەیەکی کۆن و ناوچەیی بۆ مندال کە بەتایبەت لە توهوکو بەکاردێت. جۆراوجۆرییەکانی ناوچەیی زاشیکی-بۆکۆ و کورا-بۆکۆن، واتە مندالی کۆگا. ئەم شێوەیە لە سەرانسەری ژاپۆن بەناوبانگ بوو لە ڕێگەی تۆنۆ مۆنۆگاتاریی یاناگیتا کونیۆ لە ساڵی 1910، کە بەپێی گوایای ساساکی کیزێن تۆمار کراوە؛ بەڵگەی زیاتر دەگەڕێنەوە بۆ سەردەمی مێیجی و شۆوا.
گیرانه‌وه کۆنەکانی تۆنۆ لایەنی تاریکی مۆتیفەکە دەردەخەن: لەوێدا بنەماڵەکان دوای ڕۆیشتنی روحەکە بە ژەهراوی لەناودەچن. دەوڵەمەندی ماڵێک و بوونی روحی مندالانەیی لەم چیرۆکانەدا نایەکبگرەوەن.
پاڵنانەوە و شیکردنەوە
زاشیکی-واراشی زۆر بەرچاوە لە مانگا، ئانیمە، فیلم و یاری، لەوانە xxxHolic، Yo-Kai Watch و فیلمی Home. تۆنۆ خۆی وەک نیشتمانی گەلی گیرانه‌وه‌کان بازاڕگەری دەکات، و میوانخانەکان، بەتایبەت ڕیوکوفۆسۆ، ئامانجی گەشتیارین.
لە بواری زانستی ئایین، زاشیکی-واراشی روحێکی خانەگیی مندالانەی بەخت‌هێنەرە. ڕوونکردنەوەی گرنگ: یاناگیتا کونیۆ وەک دامەزرێنەری فۆلکلۆری ژاپۆنی دادەنرێت، تۆنۆ مۆنۆگاتاریشی وەک دەقی دامەزراندن. سەرچاوەی ئەم شێوەیە کێشەیەکی ڕاستەقینەی زانستییە لەنێوان لێکدانەوەی کوشتنی مندال، مندالی خوایی و فەرزیه‌ی تر. هەروەها ئەو هەمیشە کچ نییە و هەمیشە مووی سوور نییە؛ وێنەسازی سوور زیاتر ئایکۆنۆگرافیایی نۆییە.
بەخشینەکانی روح لە ماڵ ڕادەگرن
کولتێکی فەرمی بۆ زاشیکی-واراشی بوونی نییە. پیشکەشکردنی خواردن، بەتایبەت ڕیز لەگەڵ لۆبیای ئازوکی، روحەکە لە ماڵ ڕادەگرێت؛ ئەگەر بەخشینەکە بەبێ دەستکاری بمێنێتەوە، وەک نیشانەی کۆڵدان دادەنرێت. ژوورە منداڵ‌دۆست لەگەڵ شیرینی و یاری ئامادە دەکرێن. باشترین میوانخانەی زاشیکی-واراشی ڕیوکوفۆسۆیە لە کینداییچی-ئۆنسێن لە ئیواتێ، کە لەوێ روحەکە وەک باپیرێکی بووە بە روحی پارێزەر دادەنرێت.
بەراوردی روحی خانەگی لەگەڵ بەستنەوە بە دەوڵەمەندی
وەک روحێکی خانەگی کە بەخت دەهێنێت و ڕۆیشتنی مانای کۆڵدان دەبەخشێت، زاشیکی-واراشی هاوتای براونیی سکۆتلەندییە Brownie، کۆبۆلدی ئەڵمانی و دۆمۆڤۆیی سلاڤی Domovoi؛ لە ناخۆی ژاپۆن کیجیمونای ئۆکیناوا و کورا-واراشی لەگەڵیاندا دادەنرێن، کە ئۆریکوچی شینۆبو هەمان جۆر دەیزانی. لە ڕووی کاراییشدا خودای ماڵی کۆرەیی Seongju بەراورد دەکرێت.
پرسیارە باوەکان دەربارەی زاشیکی-واراشی
زاشیکی‌واراشی چییە؟
ڕۆحێکی ماڵی منداڵی ژاپۆنییە لە ناوچەی ئیواتە، یۆکاییەک و ڕۆحی پاڕاستنی ماڵەوەیە کە بۆ ماڵێک بەخت و خۆشگوزەرانی دەهێنێت.
ئەگەر ماڵ بەجێبهێڵێت چی ڕوودەدەت؟
باوەڕی گەلی دەڵێت خانەوادەکە دواتر بەرەو نەمان دەچێت؛ لە چیرۆکە کلاسیکییەکانی تۆنۆ، لەناوچوون بەهۆی ژەهراوی‌بووندا دێت.
ئایا کولتێکی تایبەت بۆ ئەو هەیە؟
نەخێر، هیچ کولتێکی فەرمی نییە؛ بەڵام بە پێشکەشکردنی خواردن وەک شان لەگەڵ لۆبیای ئازوکی و دیاریکردنی ژووری تایبەت بۆ منداڵان لە ماڵەوە پاداشتی دەکرێت.
لینکی زیاتر
هەروەها بخوێنەوە:
- ژاپۆن – هەموو بوونەوەرەکانی باوەڕی ژاپۆنی
- دۆمۆڤۆی، براونی – ڕۆحی ماڵی هەمان ڕەوتی خۆشگوزەرانی
- سیۆنگجو – خودای سەرەکی ماڵ لە کۆریا
- خوێ، تیلیسم، بخوور کردن – ئامرازی پاراستنی مێژوویی
- قوتووی پاراستن – کۆبینەیەک لە ئامرازەکانی پاراستن
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
سەرچاوەی زیاتری بنچینەیی لە لیستی سەرچاوەکان.
وەک ڕۆحی ماڵی و ڕۆحی منداڵیی ژاپۆنی، زاشیکی‌واراشی بەختی ماڵێک بە شێوەیەکی زۆر لاواز نوێنەرایەتی دەکات: منداڵێک کە دەمێنێتەوە هەتا کاتێک بە باشی مامەڵەی لەگەڵ بکرێت، و کەس ناتوانێت ڕێگری لە ڕۆیشتنی بکات.
