سیۆنگجو، گەورەی ماڵ لە کاریتەی سەرەکیدا
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
سیۆنگجو خودایەکە لە داب و نەریتی کۆرەییدا.
خودای باڵای ماڵ، سەرپەرشتیارکاری هەموو گاسینەکان لە کاریتەی سەرەکیدا. بەپێی نەریت، سیۆنگجو وەک خودای باڵای ماڵی کۆریا چاودێری کاریتەی سەرەکی هەر ماڵێک دەکات.
سیۆنگجو باڵاترینی خواکانی ماڵی کۆرەییە، واتە گاسینەکان: پارێزەری خودی بینا و سەرپەرشتیارکاری هەموو خواکانی دیکەی ماڵ. جێگای نیشتەجێبووی ئەو کاریتەی ناوەندی و سەرەکی ماڵەکەیە.
ئەو چاودێری بەخت و سامانی خێزان دەکات و بەندی بە پیرترین ئەندامی نێری خێزانەوە کراوە، لە پێگەی باپیرەوە. لە کاتی بنیادنانی ماڵ یا کۆچکردنیدا، بە ڕێوڕەسمی شامانی سیۆنگجو-گوت بانگهێش و دامەزراوی دەکرێت؛ لە شامانیزمی سیۆلدا وەک ئیمپراتۆری ماڵ دادەنرێت.
جۆر: خودای باڵای ماڵ، پارێزەری بینا و سەرپەرشتیارکاری گاسینەکان
سەرچاوە: باوەڕی گەلی کۆرەیی، سەرەکی بە شێوەی زارەکی لە گۆرانی شامانیدا گەیشتووەتەوە
دەقەکان: گۆرانی چیرۆکی سیۆنگجو-پوری، توێژینەوەکانی والراڤنس، فۆلکلۆری کۆرەیی
سەردەم: باوەڕی کۆنی گەلی، شێوازە دواماوەکان تا ئەمڕۆ
دیمەن: کاغەزی سپی چنراو یا کۆزەی ڕەز لە کاریتەی سەرەکیدا
مێژووی دەق
سەردەمی دەقەکان
باوەڕی کۆنی گەلی کۆرەیی؛ ناو و چیرۆکی سەرچاوەکەی سەرەکی بە شێوەی زارەکی لە گۆرانی شامانیدا گەیشتووەتەوە.
بواری باڵاوبوونەوە
هەموو کۆریا، بە جیاوازییەکی ڕوونی ناوچەیی لەنێوان جیۆللا، ئاندۆنگ، جێجو و گیۆنگگی.
دۆخی سەرچاوەکان
بە باشی لێکۆلراوەتەوە: توێژینەوەی والراڤنس دەربارەی گۆرانی ڕێوڕەسمی مودانگ لەگەڵ فۆلکلۆری کۆرەیی.
ناو و شێوازەکان
کۆرەیی: سیۆنگجو بە واتای گەورەی ماڵ دێت. نیشانەکانی نووسین نادیارن: باوترین لێکدانەوە وەک گەورەی موڵکەکەیە، هەروەها وەک بنیادنانیش لێکدراوەتەوە. ناوەکە سەرەکی بە شێوەی زارەکی لە گۆرانی شامانیدا گەیشتووەتەوە.
شێوە و کاریگەری
دیمەن
سیۆنگجو پەیکەر نییە. جێگای نیشتەجێبووی ئەو کاریتەی سەرەکیە، زۆرجار بە کاغەزی سپی چنراو لەگەڵ درامیکی تێخراو دەردەکەوێت، باوترین شێوەیش بە سیۆنگجو-دانجی، واتە کۆزەیەکی ڕەز داپۆشراو بە قوماش لەسەر ڕەفێک، کە لە بەهاردا بە جۆ و لە پاییزدا بە ڕەز پڕدەکرێتەوە و ساڵانە لە کاتی دروێنەدا نوێ دەکرێتەوە. لە جیۆللابووک-دۆ پەرستنێکی تەنیا مێشکی بێ ئۆبژه‌کتیش هەیە.
کاردانەوە
سیۆنگجو خودای باڵای پاراستنی ماڵ و گەورەی خێزانە: ئەو بینا دەپارێزێت، سەرپەرشتی هەموو خواکانی دیکەی ماڵ دەکات و چاودێری بەخت و سامانی خێزان دەکات. ئەو بەندی بە پیرترین ئەندامی نێری خێزانەوە کراوە، لە پێگەی باپیرەوە.
پڕۆفایل: سیۆنگجو
گرنگترین لایەنەکانی خودای باڵای ماڵ بە یەک نیگاوە.
باڵاترینی گاسینەکان لە باوەڕی گەلی کۆرەییدا؛ لە شامانیزمی سیۆلدا سیۆنگجو وەک ئیمپراتۆری ماڵ دادەنرێت.
بینا و گەورەی خێزان: سیۆنگجو ماڵ دەپارێزێت، سەرپەرشتی خواکانی دیکەی ماڵ دەکات و چاودێری بەخت و سامانی خێزان دەکات.
کاغەزی سپی چنراو لەگەڵ درامیکی تێخراو لە کاریتەی سەرەکیدا یا سیۆنگجو-دانجی، کۆزەیەکی ڕەز داپۆشراو بە قوماش، ساڵانە لە کاتی دروێنەدا نوێکراوەتەوە.
خودای باڵای پاراستنی ماڵ، بەندی بە پیرترین ئەندامی نێری خێزانەوە کراوە؛ بنەمای کولتەکەی بنیادنانی کاریتەی سەرەکییە.
سیۆنگجو-گوت، ڕێوڕەسمی شامانی لە کاتی بنیادنانی ماڵ یا کۆچکردنیدا؛ ڕەز و ماککۆللی وەک قوربانی پێشکەش دەکرێن.
جۆتۆشیکی ژاپۆنی وەک هاوتاکی نزیک، لە ڕوانگەی فرمانداریشدا لارێسەکانی ڕۆمانی؛ لەنێو گاسینەکاندا سیۆنگجو بەرزتر لە جۆوانگ و ئیۆپسین دادەنرێت.
خودای دارتاش و یەکەم ماڵ
ناوی سیۆنگجو بە واتای گەورەی ماڵ دێت؛ نیشانەکانی نووسین نادیارن، باوترین لێکدانەوە وەک گەورەی موڵکەکەیە، هەروەها وەک بنیادنانیش لێکدراوەتەوە. ئەم کەسایەتییە سەرەکی بە شێوەی زارەکی لە گۆرانی شامانیدا گەیشتووەتەوە. گۆرانی چیرۆکی سیۆنگجو-پوری ڕوونی دەکاتەوە چۆن سیۆنگجو یەکەم ماڵی مرۆڤایەتی بنیاد دەنێت و دەبێتە خودای دارتاش؛ چیرۆکەکە بە شێوەیەکی زۆر لەگەڵ ناوچەکان جیاواز دەبێت.
کولتەکەیش جیاوازییەکی ڕوونی ناوچەیی نیشان دەدات لەنێوان جیۆللا، ئاندۆنگ، جێجو و گیۆنگگی. لە شامانیزمی سیۆلدا سیۆنگجو وەک ئیمپراتۆری ماڵ دادەنرێت، و بنەمای پەرستنەکەی بنیادنانی کاریتەی سەرەکییە: خودا لەگەڵ کاریتەی هەڵگر دەچووە ناو بینا.
پاڵنانەوە و شیکردنەوە
سیۆنگجو لە کولتوری گشتیدا دەردەکەوێت، بۆ نموونە وەک کەسایەتییەک لە زنجیرەی Along with the Gods؛ شێوازە دواماوەکانی پەرستن هەروا بەردەوامن.
لە ڕوانگەی زانستی-ئایینیدا، سیۆنگجو خودای باڵا و چاکخوازی ماڵە. ڕوونکردنەوەی گرنگ: چیرۆکێکی سەرەکی و یەکگرتووی نییە، چیرۆکی سەرچاوەکەی زۆر ناوچەیییە. سیۆنگجو بە نێری تێدەگیرێت، وەک گەورەی ماڵ، نەک بێ ڕەگەز یا مێینە. هەروەها نابێت لەگەڵ خودای پارێزەری گوندی سیۆنانگسین تێکەڵ بکرێت، کە تەنها لە ناوەوە لێی دەچێت.
سیۆنگجو-گوت: هێنانی خودا بۆ ماڵ
سیۆنگجو-گوت ڕێوڕەسمی شامانییە کە پێی سیۆنگجو لە کاتی بنیادنانی ماڵ یا کۆچکردنیدا بانگهێش و دامەزراوی دەکرێت. بنەمای ئەو ڕێوڕەسمە بنیادنانی کاریتەی سەرەکییە، جێگای داهاتووی خودا. ڕەز و ماککۆللی وەک قوربانی پێشکەش دەکرێن. پاش ئەوە سیۆنگجو لە ماڵدا مانەوەیی بەردەوامی هەیە: وەک کاغەزی سپی چنراو لەگەڵ درامیک لەسەر کاریتەکە یا وەک سیۆنگجو-دانجی، کۆزەی ڕەز، کە لە بەهاردا بە جۆ و لە پاییزدا بە ڕەز پڕدەکرێتەوە و ساڵانە لە کاتی دروێنەدا نوێ دەکرێتەوە.
کاریتەی سەرەکی، بەرەکەتی بنیادنان و خواکانی ماڵ لە شوێنی دیکە
جۆتۆشیکی ژاپۆنی، ئایینی کاریتەی سەرەکی لەگەڵ تەختەی مونافودا و شریتی کاغەزی گۆهێی، هاوتاکییەکی زۆر نزیکە لە ڕوانگەی کاریتە، تیلیزمی کاغەزی و بەرەکەتی بنیادنانەوە؛ لە ڕووی فرمانداریشدا لارێسەکانی ڕۆمانی لەگەڵیدا دادەنرێن. لەنێو گاسینەکاندا سیۆنگجو باڵاترینە بەسەر جۆوانگ و ئیۆپسیندا؛ وەک نیشتەجێی بەختهێنەری ماڵ، زاشیکی-وارراشیی ژاپۆنیش بەراورد دەکرێت.
پرسیارە باوەکان دەربارەی سیۆنگجو
سیۆنگجو چییە؟
باڵاترینی خواکانی ماڵی کۆرەیی، پارێزەری بینا و سەرپەرشتیارکاری گاسینەکانی دیکە، بە جێگای نیشتەجێبووی لە کاریتەی سەرەکیدا.
چۆن بۆ ماڵ هێنراوەتەوە؟
لە ڕێگەی سیۆنگجو-گوتی شامانییەوە لە کاتی بنیادنانی ماڵ یا کۆچکردنیدا؛ بنەمای ڕێوڕەسمەکە بنیادنانی کاریتەی سەرەکییە.
سیۆنگجو نێرینەیە یا مێینەیە؟
ئەو بە نێری تێدەگیرێت، وەک گەورەی ماڵ لە پێگەی گەورەی خێزان و باپیر.
لینکی زیاتر
هەروەها بخوێنەوە:
- کۆریا – هەموو بوونەوەرەکانی جیهانی باوەڕی کۆرییان
- جووانگ (Jowang)، ئۆپسین (Eopsin) – ماوەی گاسینەکانی گەورەی تر
- زاشیکی-وارشی (Zashiki-warashi) – دانیشتووی بەختهێنەری ماڵی ژاپۆن
- خوێ، تیلیسم، بخوورکردن – ئامرازە پارێزەرەکانی بەمیراتگیراو
- قوتبنمای پاراستن – کۆبینینی ئامرازەکانی پاراستن
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
سەرچاوەی سەرەکی تری زیاتر لە لیستی سەرچاوەکان.
سیۆنگجو (Seongju) وەک خوداوەندی ماڵی کۆری و خوداوەندی داری سەری بان، بیرۆکەیەکی سادەی سەرەکی باوەڕی ماڵ دەنوێنێت: بینا خۆی خاوەنێکی هەیە، و ئەوەی ئەو دارە هەڵگرەی سەرەکی بۆ ئەو تەرخان بکات، ماڵەکە دەخاتە ژێر پاراستنیدا.
