ئێۆپسین، خودای ئازوقە بە شێوەی مار
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
ئێۆپسین خودایەکە لە نەریتی کۆریایی.
خودای دەوڵەمەندی کە وەک مارێکی ماڵ ئازوقە دەپارێزێت. وەک خودای ئازوقەی کۆریا، ئێۆپسین بە شێوەی مار دەوڵەمەندی ماڵ دەپارێزێت.
ئێۆپسین خودای کۆریایی ئازوقە و دەوڵەمەندییە، یەکێک لە خودایانی ماڵ، گاسینەکان. جیاواز لە ماوەی خودایانی گاسینی تر، ئەو بە شێوەی ئاژەڵێک دەردەکەوێت، زۆرترین جار بە شێوەی مار، و ئازوقە و سامانی خانەوارە دەپارێزێت.
باوەڕی گەلی دەوڵەمەندی ماڵێک بەرکردنی ڕاستەوخۆ بە ئەو بوو: تەنها ئەوانەی ئێۆپسینیان دەپەرست دەکرا دەوڵەمەند بن، و ئەگەر ئاژەڵەکە ماڵی بەجێدەهێشت، بەدواداچووی هەژاری دەهات. لەبەر ئەوە ئەم ئاژەڵانە هەرگیز نەدەکوژران یان دەرنەدەکران. ئەم کوڵتە لە کۆریای دێهاتی، پیشەسازینەکراوی کشتوکاڵی تا سەدەی ٢٠ ئەنجام دەدرا.
جۆر: خودای ئازوقە و دەوڵەمەندی بە شێوەی ئاژەڵ، یەکێک لە گاسینەکان
سەرچاوە: شامانیزمی کۆریایی و باوەڕی گەلی، مویزم
دەقەکان: فۆلکلۆری کۆریایی، ئینسایکڵۆپیدیای باوەڕی فۆلکلۆری کۆریایی
ماوە: پێش پیشەسازی، لە دێهات تا سەدەی ٢٠ کراوەتەوە بە کار
دیمەن: زۆرترین جار مار، هەروەها وێزڵ یان بۆق
پێناسەی ڕوایەت
سەردەمی دەقەکان
باوەڕی گەلی کۆریایی پێش پیشەسازیکردن؛ سیستەمی کشتوکاڵی گاسین لە کۆریای دێهاتی تا سەدەی ٢٠ کراوەتەوە بەکار.
بواری باڵاوبوونەوە
کۆریا، بەتایبەت ناوچەی دێهاتی؛ لە دوورگەی جێجو، خودای دەوڵەمەندی چیلسۆنگ هاوتای ئێۆپسینە.
دۆخی سەرچاوەکان
باش بەڵگەدارکراوە لەلایەن فۆلکلۆری کۆریایی، بەتایبەت ئینسایکڵۆپیدیای باوەڕی فۆلکلۆری کۆریایی.
ناو و شێوازەکان
کۆریایی: ناوەکە eop، واتا بەدەستهێنان یان سامان، لەگەڵ sin، واتا خودا، بەیەکەوە دەبەستێت، پێکەوە: خودای سامان. لە باوەڕی گەلیدا، واتای بەدەستهێنان زاڵترە، هەرچەندە هەمان پیت دەشتوانێت واتای کارماش بدات.
دیمەن و ڕەفتار
دیمەن
ئێۆپسین، جیاواز لە ماوەی گاسینەکانی تر، شێوەی ئاژەڵ وەردەگرێت: زۆرترین جار مار، ئێۆپ-گووریۆنگی، بە باشترین شێوە مارێکی ڕەشی گوێدار، هەروەها وێزڵ یان بۆق، بەکەمی مانگا، بەراز، کۆتر یان کوتر، تەنانەت مرۆڤ. زۆربەی کات نادیارە.
کاریگەری
ئێۆپسین خودای ئازوقە، دەوڵەمەندی و بەخت و بەرەکەتە؛ دانەوێڵە و سامان لە جیرەوجل، بۆقالبوون و دز دەپارێزێت. تەنها ئەوانەی ئەوی دەپەرست دەکرا دەوڵەمەند بن. ئەگەر ئاژەڵەکە ماڵ بەجێبهێڵێت، هەژاری دێت؛ لەبەر ئەوە ئەم ئاژەڵانە هەرگیز نەدەکوژران یان دەرنەدەکران.
پرۆفایل: ئێۆپسین
گرنگترین لایەنەکانی خودای ئازوقە بە یەک ڕوانین.
بەشێکە لە گاسینەکان لە مویزم، شامانیزم و باوەڕی گەلی کۆریایی، لەگەڵ سۆنگجو، جۆوانگ و خودایانی تری ماڵ.
ئازوقە و سامان: ئێۆپسین دانەوێڵە لە جیرەوجل، بۆقالبوون و دز دەپارێزێت و دەوڵەمەندی بە ماڵ دەبەستێتەوە.
زۆرترین جار مار، ئێۆپ-گووریۆنگی، بە باشترین شێوە ڕەش و گوێدار؛ هەروەها وێزڵ یان بۆق، بەکەمی ئاژەڵی تر. زۆربەی کات نادیارە.
خودای ئازوقە، دەوڵەمەندی و بەخت و بەرەکەت؛ مانەوەی واتای دەوڵەمەندییە، ڕۆیشتنی واتای هەژاری خانەوارە.
پەرستن لە ناوچەی ئازوقە، زۆرجار لە جانگدۆک-دای، تەراسی کوپ لە پشتەوەی ماڵ؛ قوربانی لە جەژنەکان و دوای دروێنە.
بەدەستهێنان، سامان و مارە ڕەشەکە
ناوەکە eop، واتا بەدەستهێنان یان سامان، لەگەڵ sin، واتا خودا، بەیەکەوە دەبەستێت: خودای سامان. لە کاردانی باوەڕی گەلیدا، بەدەستهێنان واتای سەرەکییە، هەرچەندە پیتەکە دەشتوانێت بە واتای کارما بێت. ئێۆپسین دەگەرێتەوە بۆ شامانیزم و باوەڕی گەلی کۆریایی، مویزم، و بەشێکە لە گاسینەکان، لەگەڵ سۆنگجو، جۆوانگ و خودایانی تر.
سیستەمەکە پێش پیشەسازی و کشتوکاڵییە و لە کۆریای دێهاتی تا سەدەی ٢٠ کراوەتەوە بەکار. لەم جیهانی کشتوکاڵییدا، ئازوقە سامان بوو، و پارێزەری ئازوقە مارە ماڵییەکە بوو: ئێۆپ-گووریۆنگی، بە باشترین شێوە مارێکی ڕەشی گوێدار، کە مانەوەی واتای دەوڵەمەندی و ڕۆیشتنی واتای هەژاری بوو.
ژیانی دواتر و شیکردنەوە
پراکتیزەکردنی زیندووی ئێۆپسین ئێستا کەمترە؛ ئەو بەشێوەیەکی سەرەکی لە فۆلکلۆرناسی، پەرستگای مۆزەخانەیی و وەرگرتنی گەلی لە مایسۆلۆژیای گشتیدا هەیە، لەوێدا زۆرجار بە کوورتکراوەیی وەک خودای دەوڵەمەندی بە شێوەی مار دەردەکەوێت.
لە بواری زانستی ئایینی، ئێۆپسین خودایەکی چاکخواز و بایۆنی ئازوقە و دەوڵەمەندییە. ڕوونکردنەوەی گرنگ: ڕەگەزی مێینەی جێگیر لە ئینگلیزی نۆرمیکە، چونکە گاسینەکان زۆرجار لە ڕەگەزدا نادیارن. ئەو بەشێوەیەکی سەرەکی چالاکییەکی باوەڕی خانەوارییە، نەک بەشێکی گەشەکردووی سۆزاندنی گەلی. کوڵتەکەشیان بەشێوەیەکی بەرچاو لە ناوچەوە ناوچە جیاواز بوو.
تەراسی کوپ و بەخشینی دروێنە
ئێۆپسین لە ناوچەی ئازوقە دەپەرستراوە، زۆرجار لە جانگدۆک-دای، تەراسی کوپ لە پشتەوەی ماڵ، لە هەندێک شوێن لە کوپێکی تایبەتی ئێۆپ لەگەڵ ڕز لەژێر سێبەرێکی کای. قوربانییان لە جەژنەکان و دوای دروێنە پێشکەش دەکرا. سەختترین یاسای ئەم کوڵتە خۆپاراستنبوو لە کارێک: ئاژەڵانەی کە ئێۆپسین تیایاندا دەردەکەوت، هەرگیز نەدەکوژران یان دەرنەدەکران، چونکە ڕۆیشتنیان بە هەژاری ماڵ دادەنرا. لە دوورگەی جێجو، خودای دەوڵەمەندی چیلسۆنگ هاوتای ئێۆپسینە.
مارە ماڵییەکان وەک هێنەرانی بەخت لە بەراوردکاریدا
پرسیارە باوەکان دەربارەی ئێۆپسین
ئێۆپسین چییە؟
خودای کۆریایی ئازوقە و دەوڵەمەندی، یەکێک لە خودایانی ماڵ، گاسینەکان. ئەو زۆرترین جار بە شێوەی مار دەردەکەوێت و دانەوێڵە و سامانی خانەوارە دەپارێزێت.
بۆچی مارە ماڵییەکە نەدەکوژرا؟
چونکە ڕۆیشتنی وەک هەژاری خانەوارە دادەنرا. لەبەر ئەوە ئاژەڵانەی کە ئێۆپسین تیایاندا دەردەکەوت، هەرگیز نەدەکوژران یان دەرنەدەکران.
ئێۆپسین لەکوێ دەپەرستراوە؟
لە ناوچەی ئازوقە، زۆرجار لە جانگدۆک-دای، تەراسی کوپ لە پشتەوەی ماڵ، لە هەندێک شوێن لە کوپێکی تایبەتی ئێۆپ لەگەڵ ڕز لەژێر سێبەرێکی کای.
لینکی زیاتر
هەروەها بخوێنەوە:
- کۆریا – هەموو بوونەوەرەکانی جیهانی باوەڕی کۆرییان
- سیۆنگجو (Seongju)، جووانگ (Jowang) – ئەو گاسینە گەورە ئەوانی تر
- دۆمۆڤۆی (Domovoi)، ژالتیس (Žaltys) – هاوتاکانی مارە ماڵانی
- خوێ، تیلیسم، بخوورکردن – ئامرازی پاراستنی نەریتی
- قوتوفنامەی پاراستن – کۆبینەیەکی گشتی لە ئامرازەکانی پاراستن
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
سەرچاوەی سەرەکی زیاتر لە لیستی سەرچاوەکان.
وەک خودای ماڵ و خودای دەوڵەمەندی لە کۆریا، ئیۆپسین (Eopsin) نیشان دەدەت کە باوەڕ و کاروباری ئازووقەگیرین چەند بە یەکتری گرێدرابوون: دەوڵەمەندی ماڵێک شێوەیەکی خۆی هەبوو، و ئەوەی ئەم شێوەیەی پەسەند دەکرد و ڕێزی لێ دەگیرا، بەخت لەناو ماڵ دەهێشتەوە.
