ناخزیرەر، مردووی جاژنی کفن

ناخزیرەر دیوێکی ڕاگەیاندنی جێرمانییە.

لە گۆڕدا دەجاژێت و خزمانی خۆی لەگەڵ خۆی بۆ مردن ڕادەکێشێت. نەریت وای دەناسێنێت وەک مردووی جاژنی کفن لە گۆڕ.

ناخزیرەر

ناخزیرەر مردووێکی زیندووبووەی خواردنخوازی ڕاگەیاندنی باکووری ئەڵمانی و کاریگەربووی سلاڤییە. لە گۆڕدا کفن و لەشی خۆی دەجاژێت و بەم شێوەیە لە دوورەوە هێزی ژیانی خزمانی خۆی خوار دەکاتەوە، کە بەهۆیەوە نەخۆش دەکەون و دەمرن. بە شێوەیەکی گشتی گۆڕ بەجێ نایهێڵێت.

ئەم باوەڕە لە باکووری ئەڵمانیا، سیلیزیا، باڤاریا و لەنێو کاشووبییەکانیش تۆمار کراوە. لە باوەڕی گەلی، هۆکاری هەلگیرسان ئەوە بوو کە ناوی مردووەکە لە جامەی گۆڕ لانەبردرابایە یا خۆ موڵکی کەسیی خۆی لەگەڵ لە گۆڕ دانرابایە.

بە کۆتایی: ناخزیرەر

جۆر: مردووی زیندووبووەی خواردنخواز کە لە گۆڕی خۆیدا کفن و لەش دەجاژێت
سەرچاوە: باوەڕی گەڕانەوەی مردووان لە باکووری ئەڵمانی کاریگەربووی سلاڤی
دەقەکان: لە سەردەمی نۆژەندی سەرەتایی لای میخائیل ڕانفت، بە شێوەی فەرهەنگی لە فەرهەنگی خواستەکانی گەلی ئەڵمانی
ماوە: لە سەردەمی نۆژەندی سەرەتاییەوە تا ئێستا
دەرکەوتن: تەرمی نەبووستراو بە چاوی کراوە، لێوی سوور و کفنی جاژراو

ناوچەی سەرچاوە و سەرچاوەکان

سەردەمی دەقەکان

ئەم زاراوەیە تەنها لە سەدەی ١٩ تۆمارکراوە، بەڵام باوەڕی سەربەخۆیانەی هەموو چەند سەدەیەک کۆنترە؛ لە سەردەمی نۆژەندی سەرەتاییدا میخائیل ڕانفت لە ساڵی ١٧٢٥ لە نووسینێکی تایبەت باسی کرد.

بواری باڵاوبوونەوە

باکووری ئەڵمانیا، سیلیزیا و باڤاریا و هەروەها لای کاشووبییەکان؛ ئەم ڕاگەیاندنە بە ڕوونی کاریگەریی سلاڤی لەسەر بنەمای باکووری ئەڵمانی نیشان دەدات.

دۆخی سەرچاوەکان

باش: کۆتایینووسینی سەردەمی نۆژەندی سەرەتاییی میخائیل ڕانفت سەرەکییە، لەگەڵ تۆمارکردنی لە فەرهەنگی خواستەکانی گەلی ئەڵمانی و لای کلود لکوتۆ.

ناو و شێوازەکان

ئەڵمانی: ناوەکە واتای «خواردنخوازی پاش مردن» دەگەیەنێت؛ شێوازی جێگۆڵینەوەیی Nachtzehrer وشەی «خواردنخوازی شەوانە» دەگەیەنێت. هەردوو شێوازەکە یەک وێنە بنەڕەتی دەخەملێنن: مردووێک کە پاش مردنی خۆی بەردەوامە لە خواردنخوازی.

شێوەی دەرکەوتن

دەرکەوتن

لە کاتی هەڵگرتنی گۆڕ، ناخزیرەر بە شێوەی تەرمێکی نەرم و نەبووستراو بە چاوی کراوە یا دەمی کراوە و لێوی سوور دەردەکەوێت، هەندێک جار بە پەنجەی گەورەی یەک دەست لە دەستی دیکەدا. وێنە بنەڕەتییەکە جاژینەوەی کفن و لەشی خۆیەتی، کە تەرمی بەهۆی گازی نەبووستنەوە زیندوو دیارکردووە بە مردنی زیندووان بەند دەکاتەوە.

کاریگەری

هەتا مردووەکە لە گۆڕدا دەجاژێت و دەم دەجوڵێنێت، خزمانی بەهۆی لاوازبووندا نەخۆش دەکەون و دەمرن، زۆرجار بەبستنی گەشەیەکی وەک تاووکییەکە، هەرچەنده دەرکەوتنی نەخۆشیی گەشەیی مەرج نییە. جیاواز لە ڤامپیری کلاسیکی، ناخزیرەر بە شێوەی گشتی گۆڕی خۆی بەجێ نایهێڵێت، کاریگەرییەکەی لە دوورەوە دەگاتەوە.

کارتی ناسنامە: ناخزیرەر

گرنگترین لایەنەکانی مردووە خواردنخوازەکە بە یەک نیگا.

کۆنتێکستی کەلتووری

باوەڕی گەڕانەوەی مردووان لە باکووری ئەڵمانی کاریگەربووی سلاڤی، یەکەم جار بە شێوەی زانستی لە سەردەمی نۆژەندی سەرەتایی لێکۆڵینەوەی لەسەر کرا.

ناوچەی کاریگەری

خزمانی خۆی و کۆمەڵگای گوند، کە بەهۆی کاریگەریی لە دوورەوەی لاواز دەکەون و دەمرن.

دەرکەوتن

تەرمی نەبووستراو لە گۆڕدا بە چاوی کراوە و لێوی سوور، کە کفن و ئەندامەکانی خۆی دەجاژێت.

کارکرد

شیکارییەکی پێش زانستی بۆ مردنی هەموو خێزانێک، زۆرجار پەیوەندیدار بە گەشەکانی وەک تاووکییەکە.

شێوازەکانی بەرگری

دراو، بەرد یا زەوی لە دەمدا دەخرا دژی جاژینەوە، ناوی لابراو لە جامەی گۆڕ، هەروەها لە کاتی پێویست سەربڕین.

پەیوەندیدار

خزمداری نزیک لەگەڵ دۆپلزاوگەر، شێوازی تایبەتی منداڵانەی، و ڤیدەرگێنگەر وەک زاراوەی گشتی. وەک خواردنخوازێکی بێخوێن نزیکە لە ستریگۆی و لە گیانگاردنی باکوور گیێنگانگەر.

ڕانفت و پرسیاری جاژینەوەی مردووان

ناوی ناخزیرەر مردووی پاش-مردن-خواردنخواز دەخەملێنێت؛ شێوازی جێگۆڵینەوەیی Nachtzehrer، «خواردنخوازی شەوانە»، بەهەمان شێوە بەکاردێت. زاراوەکە بەخۆی بە واتای ئێستایی تەنها لە سەدەی ١٩ تۆمارکراوە، بەڵام باوەڕی سەربەخۆیانەی بە ڕوونی کۆنترە و دەگاتەوە سەردەمی نۆژەندی سەرەتایی.

سەرچاوەی سەرەکی نووسینی میخائیل ڕانفتە بەناوی De masticatione mortuorum in tumulis لە ساڵی ١٧٢٥، فراوانکراو لە ١٧٢٨، کە تیایدا پرسیاری ئەوە دەکات ئایا مردووان بەڕاستی لە گۆڕ دەجاژن، بە شێوەیەکی ژیاریانە بەدوای شیکارییی سرووشتی دەگەڕێت. لە باوەڕی گەلی، هۆکاری هەلگیرسانی ناخزیرەن ئەوە بوو کە ناوی مردووەکە لە جامەی گۆڕ لانەبردرابایە یا خۆ موڵکی کەسیی خۆی لەگەڵ لە گۆڕ دانرابایە.

خواردنخوازی کفن لە توێژینەوەی ڤامپیرەکاندا

ناخزیرەر بەشێکی جێگیری وەرگرتنی ڤامپیر و مردووەزیندووبووەکانە و لای کلود لکوتۆ وەک نموونەیەکی خواردنخوازی کفن باس کراوە. لە ئەدەبیاتی فۆلکلوری و کولتوری بەرباڵاوی ئێستادا، وەک یەکێک لە شێوازە هەرزبووەکانی مردووە زیندووبووەکانی ئەورووپا دەردەکەوێت.

لە ڕوانگەی زانستی دین، ناخزیرەر دیمانگیری ترسی مردووان و باوەڕی گەڕانەوەیانەیە و شیکارییەکی پێش زانستییە بۆ گەشەکان، کە تیایدا مردنی هەموو خێزانێک وەک کارێکی مردووێکی خواردنخواز لێک دەدرێتەوە. بە یەکێک لە پێش-قۆناغەکانی ناوەڕاستی ئەورووپای ڤامپیر دانراوە.

دژی جاژینەوە لە گۆڕ

چەند وسیلەیەکی پاراستن بە شێوەیەکی سەرچاوەوی جێگیر ماوەتەوە: دراوێک، بەردێک یا پارچە قوماشێک یا کۆمەڵێک زەوی لە دەمی مردووەکە دەخرا، تاوەکوو نەتوانێت بەردەوام بجاژێت، و ناوی لە جامەی گۆڕ لادەبرا. لە کاتی گومانی توانادار، گۆڕ دووبارە دەکرایەوە، سەری دەبڕایەوە یا دەمی بە زەوی پڕ دەکرایەوە. هەموو ئەم ڕیتوالانە ئامانجیان ئەوە بوو کە جاژینەوە و بەهۆیەوە کاریگەریی لە دوورەوەی لەسەر زیندووان ڕابگیرێت. لە ماڵی خێزانی لە مەترسی، پاراستنی بەردەرگا لە دژی مردووی گەڕاوە بۆ ماڵ لەگەڵ ئاسن و خوێ وەک وسیلەی کۆنی پاراستن لە دژی مردووی گەڕاوە ئەم پاراستنە تەواو دەکرد.

ناخزیرەر لەنێو خولی گەڕاوان

ناخزیرەر خزمداریی نزیکی هەیە لەگەڵ دۆپلزاوگەر، شێوازی تایبەتی منداڵانەی، و بەشێکە لە خولی ڤیدەرگێنگەرەکان. وەک خواردنخوازێکی بێخوێن، نزیکە لە ستریگۆی وەک پێش-قۆناغێکی سەرەتایی و لە ناوچەی باکوور خزمداریی هەیە لەگەڵ گیێنگانگەر.

پرسیارە باوەکان دەربارەی ناخزیرەر

ئایا ناخزیرەر گۆڕی خۆی بەجێ دەهێڵێت؟

نەخێر، بە شێوەی گشتی لە ناو گۆڕدا کاردەکات، جیاواز لە ڤامپیری کلاسیکی گەشتیار.

ئایا خوێن دەخواتەوە؟

نەخێر، هێزی ژیانی خوار دەکاتەوە؛ جاژینەوەی کفن و لەشی خۆی تایبەتمەندیی سەرەکییەتی، نەک دزینی خوێن.

بۆچی دراوێک لە دەمی دەخرا؟

وەک جادووی خەملاندن: مردووەکە دەبووایە دراوێک یا بەردێک بجاژێت و ئیتر دەم نەجوڵێنێت، تاوەکوو کاریگەرییی لە دوورەوەی لەسەر خزمان کۆتایی پێبێت.

لینکی زیاتر

لینکی ناوخۆیی پێشنیارکراو:

germanî – هەموو بوونەوەرەکانی نەریتی گەرمانی
Doppelsauger (خۆنمژەری دووانی) – شێوەی منداڵانەی تایبەتی ئەو
Wiedergänger (گەڕاوەی مردوو)، Gjenganger – مردووە زیندووبووەکانی هاوشێوەی باکور
Strigoi – خۆنمژەری سلاڤی وەک قۆناغێکی پەرەسەندنی دواتر
پاراستنی بەربەست (Schwellenschutz)، ئاسن، خوێ – ئامرازە پاراستنە باودەستکراوەکان

دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)

سەرچاوەی سەرەکی زیاتر لە لیستی ئەدەبیات.

وەک Nachzehrer (ناخزەهرەر) و خواردنەوەی کەفەنی مردوو، ناخزەهرەر یەکێکە لە کاراکترە قوڵترین و ترسناکترینەکانی ترسی مردن: مردووێک کە لە ناو گۆڕی خۆیدا دەگرت و لەمان کاتدا لە دووریدا خێزانەکەی بەرەو مردن ڕادەکێشێت.