روح‌ئاوییەکان، ڕووبار، دەریاچە، دەریاکانی جیهان

ئەو روحانەی کە لە ڕووبار، دەریاچە و دەریاکاندا نیشتەجێن. لە فەرهەنگەکانی جۆراوجۆردا، لە روسالکاوە بۆ کاپا و نیکسە، باسیان کراوە.

بۆچوونی روح‌ئاوییەکان لە سەرانسەری جیهاندا بوونیان هەیە، بۆنراوانێک کە بە ڕووبار، دەریاچە و دەریاکان بەستراوەتەوە.

گشتبینینی بابەتتێپەڕی کولتووری

پوختەیەکی خێرا (لیستی پێناسەکان)

جۆر: روح / بوونی سەرسروشتی پۆل: روح‌ئاوییەکان بڵاوبوونەوە: جیهانی (ئاسیا، ئەورووپا، ئەفریقا، ئەمریکا، هەموو فەرهەنگەکانی خاوەن ئاو) تایبەتمەندیی سەرەکی: بەستراوی بە ئاو، هۆشمەندی، فیڵبازی، مۆتیفی ئارەزوو/توندوتیژی، پشتبەستن بە ئاو ژێرپۆلی خزمایەتی: روحی مردووان، پیشاندانی توند، گۆڕانی شێوە، بوونەکانی شەو

چەمک و جیاکردنەوە

روح‌ئاوییەکان لەوەدا جیاوازن لە تەنها روحی سروشت، کە ئامانج و کەسایەتی خۆیان دەربڕن. ئەوان تەنها دیمەنی وزەی ئاو نییە، بەڵکوو کارگێڵی هۆشیارن خاوەن ویست. بەپێچەوانەی روحی مردووان کە بە داماوی یان ئەرکی تەواونەکراو بەستراونەتەوە، روح‌ئاوییەکان لە سرووشتی خۆیانەوە لە ئاوەکانیاندا نیشتەجێن.

هەندێکیان مرۆڤخۆرن، هەندێکیان دڵبەستەی جوانی مرۆڤن، هەندێکیشیان تەنها خاوەن سنووری خۆیان و دوژمنکارن بەرامبەر بە هێرشبەران. بنچینەیان ئاوییە، تەنها دەتوانن لە ناو یان لە نزیکی زۆر لە ئاو بوونیان هەبێت.

نموونەی کولتوورمێژووی

کاپای ژاپۆنی بەڵکوو باشترین نموونەی بەڵگەکراوە: مرۆڤ‌شێوەیەکی سەوز و لاکپشت‌شێوە کە لە ڕووبارەکاندا دەژی، منداڵ نوقوم دەکات و چێژ لە شەڕی جادوویی دەبینێت. کاپا لووتکەیەکی تەڕی سەرییەتی هەیە کە هێزی لێوە دەڕژێت، ئەگەر ئاوەکەی ون بکات، لاواز دەبێت.

فۆلکلۆری ژاپۆنی سەدان جۆری ناوچەیی لە کاپا پێشکەش دەکات. روسالکای سلاڤی بەپێچەوانەوە مێینەیە، زۆر جار جۆرێک لە روحی مردووانە: کچێک کە نوقوم بووە و ئێستا وەک روحێک بەستراو بە ئاو، شەوان پیاوان هەڵدەخەڵەتێنێت و بۆ ناو ئاو ڕایاندەکێشێت، کوشندە و سەرسوڕهێنەرە.

لە نەریتی چینی، لو (خوداوەند لو یان جۆرێک لە ئەژدیهای ئاو) هێزێکی کۆنتر و کەمتر مرۆڤ‌شێوە نیشان دەدەت، زیاتر فەرمانڕوای سروشت لە کەسایەتییەکی تاکە خاوەن سۆز.

لە ناوچەی سکاندیناڤیا، نیکسە یان هاڤفروئه باس دەکرێت: نیوەی مرۆڤ نیوەی ماسی، جوانێکی مەترسیدار، لە جیهانی ئاژەلانی خۆیدا زاڵ. روحی ڕووبارەکانی ئەورووپا، زۆر جار بێناو، لە چیاکانی باڤاریا و ئوسترییا وەک نوقومکار و بەرد فڕێدەر ناسراون، دیاردەیەک کە گەشتیارانی دەترساند.

دۆخی سەرچاوەکان

روح‌ئاوییەکان بنچینەن لە کۆکراوەکانی فۆلکلۆری ژاپۆنی (کۆنجاکوو مۆنۆگاتاریشوو، سەدەی 12، چیرۆکەکانی کاپا)، ئەفسانەکانی گەلی سلاڤی (کۆکراوەکانی سەدەی 19، جۆرەکانی روسالکا)، چیرۆکی کلاسیکی چینی و چیرۆک و ئەفسانەکانی ئەورووپا.

دەقەکانی سروشتی مێژووی سەردەمی ڕینیسانس باسی «پیاوانی ئاو» و «ژنانی دەریا»یان کردووە وەک جۆرێکی ڕاستەقینەی گونجاو، کە بەڵکوو هەڵەیەکی ناسینی جۆرەکانی مانگای دەریایی یان دۆلفینن. توێژینەوەی زانستی ئایینی زۆرێک لەم بوونانە وەک شێوەی نێوانی گیانلەبەر، مرۆڤ و سەرسروشتی دادەنێت.

واتای ئەمڕۆیی / بوونەوەرانی پەیوەندیدار

ئەدەبیاتی گرنگتر لە لیستەی سەرچاوەکان.

جگە لە شێوەکانی ناسراو وەکوو کاپا، روسالکا، نیکس یان سێلکی، ڕاوایەتییەکان لە سەرانسەری جیهاندا زۆر ڕۆحی ئاوی تری دەناسن کە زۆرجار لە کولتی ناوچەیی بەشێوەیەکی نزیک بەستراوەتەوە بە ڕووبار، دەریاچە یان بەشێکی کەنداو یاخود کەناراوی دیاریکراو.

لەنێو ئەمانەدا شێوەی ووجانۆیی سلاڤی، لاومەی بالتیک، تەقلیدی جوروین ئەندامانی و یاکومامای ئەندی-ئامازۆنی هەن. ئەم پێداچوونەوەیە ئەم ڕۆحانە ئاوییە ترانە لەگەڵ نوێنەرانی بەناوبانگ کۆدەکاتەوە بۆ ئەوەی ئەرک، پەیوەندییەکانی پاسەوانی و تابووکانی تایبەت بە ناوچە بەراوردکراو بکرێت.

میتۆلۆژیای ڕۆحی ئاو لە سەرانسەری جیهاندا

ڕۆحی ئاو یەکێکن لە کۆنترین و بەردەوامترین چینەکانی بوونەوەرەکان لە مێژووی ئایینەکاندا. لەگەڵ هەبوونی ئاو، سەرچاوە، ڕووبار، دەریاچە، دەریا، بیر، لە میتۆلۆژیادا بوونەوەرێک هەیە کە لەو ئاوەدا نیشتەجێیە و پاسەوانی دەکات. میتۆلۆژیای ڕۆحی ئاو میتۆلۆژیا لە بیرکردنەوەی ئاپسووی میزۆپۆتامی تا ووجانۆیی و روسالکای سلاڤی، لە نیکسی جەرمانی تا کاپای ژاپۆنی و مامی واتای ئەفریقای ڕۆژاوا دەگرێتەوە.

ڕۆحی ئاوی ناسراو لە فەرهەنگی iWell-Guard: نیکس و نیکسە (جەرمانی)، ووجانۆی (گەورەی ئاوی سلاڤی)، ویلا (نیمفی ئاوی سلاڤی)، روسالکا (ڕۆحەکانی نوقومبووانی سلاڤی)، کاپا (دیوی ڕووباری ژاپۆنی)، سێلکی (ئافرەتی سیهڵی کێلتی-ئۆرکنی)، سیرینەکان (گۆرانیبێژانی دەریای یۆنانی). ئەرک: ترس و ڕێزگرتن لە ئاو وەکوو سەرچاوەی ژیان و لە هەمان کاتدا بۆشایی مردن.

پرسیارە باوەکان دەربارەی میتۆلۆژیای ڕۆحی ئاو لە سەرانسەری جیهاندا

ڕۆحی ئاو چیین؟

ڕۆحی ئاو بوونەوەرانێکی سەرسروشتین کە لە سەرچاوە، ڕووبار، دەریاچە یان دەریادا نیشتەجێن. لە نزیکەی هەموو کولتوورەکاندا میتۆلۆژیای هاوشێوە هەیە، نیکسەکان، روسالکاکان، ووجانۆیەکان، کاپاکان، سێلکییەکان، سیرینەکان. زۆرجار دوو ڕەهەندین: خەڵک بۆ لای ئاو و ناو ئاو ڕادەکێشن، بەڵام هەروەها نوقومبووان دەپارێزن و لە زۆر تەقلیددا وەکوو پاسەوانی سەرچاوە دادەنرێن.

لە میتۆلۆژیای ئەڵمانیدا کام ڕۆحی ئاو هەن؟

تەقلیدی گەلی ئەڵمانی نیکسەکان (لۆرێلای وەکوو نموونەی ناسراوترین)، پیاوانی ئاو، نۆکنەکان و ئافرەتانی بیر دەناسێت. ئەوان زۆربەی کات سەرسوڕهێنەر-مەترسیدارن، گەشتیاران بۆ ناو ئاو ڕادەکێشن و بەشێکن لە کۆمەڵگەیەکی فراوانتری ڕۆحی ئاوی جەرمانی کە لە ڕایین تا دەریای باکوور بڵاوبووەتەوە.