نۆممۆ، جووتە دووچەشنەکان لە بەدیهێنانی ئاما
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
نۆممۆ خوداوەندێکە لە باوباپیرانی دۆگۆنی ئەفریقای رۆژاوا.
بوونەوەرانی دووچەشنەیی جووتین، هێنەرانی ئاو و زمان. باوباپیران نۆممۆ دەگەڕێننەوە بۆ بەدیهێنانی ئاما و وەسفیان دەکەن وەک ناوبژیوان لەنێوان ئاسمان و زەوی. نۆممۆ روحی ئاوی دۆگۆنییەکانە.
نۆممۆ بوونەوەرە سەرەتاییەکانی دووچەشنەییی کۆسمۆلۆجیای دۆگۆنی مالییە، کە ئاما لە ئاو و ڕووناکی بەدیهێناوی. ئەوان بەدیهێنان تەواو دەکەن و ئاو، زمان و ڕێکوپێکی دەهێنن؛ پەرستنیان تا ئەمڕۆ کارێکی زیندووی دۆگۆنییەکانە.
جۆر: بوونەوەری بەدیهێنانی دۆگۆن
سەرچاوە: قەڵای بەندیاگارا، مالی
دەقەکان: ئیتنۆگرافی لە ساڵی ١٩٣٠ بەدواوە، بەتایبەت گریائول
ماوە: تا ئەمڕۆ زیندووە
دیمەن: دووچەشنەیی، نیوە مرۆڤ نیوە ماسی، دووزایین
پێوەندی سەرچاوەکان
سەردەمی دەقەکان
ئیتنۆگرافی لە دەیەی ١٩٣٠دا لەلایەن مارسێل گریائولەوە کراوەتەوە.
بواری باڵاوبوونەوە
قەڵای بەندیاگارا، مالی، ناوچەی سەرەکی دۆگۆنییەکان.
دۆخی سەرچاوەکان
دەوڵەمەند بەڵام کێشەدار: میتۆدی مەیدانی گریائول بە ئاراستەکردنی بێباوەری دەبینرێت.
ناو و شێوازەکان
دۆگۆن: نۆممۆ ئاماژە دەکات بۆ جووتە زیانی ئاوییەکانی ئاما بەدیهێناوی؛ نۆممۆی حەوتەم وەک خاوەنی وشە دادەنرێت.
دیمەن و کاریگەری
دیمەن
دووچەشنەیی، نیوە مرۆڤ نیوە ماسی، دووزایین؛ ئاو وەک بنەمای ژیان و قسەکردن دادەنرێت.
کاریگەری
نۆممۆکان بەدیهێنان تەواو دەکەن، باران، زمان و ڕێکوپێکی دەهێنن، چاکە دەکەن، بوونەوەری هەڕەشەکار نییە.
کارتی ناسنامە: نۆممۆ
گرنگترین لایەنەکانی جووتە زیانی ئاوییەکان بە یەک نیگا.
بوونەوەری سەرەکی بەدیهێنانی دۆگۆن، هێنەری شارستانیێت و ڕێکوپێکی.
ئاو، زمان، چنین، ڕێکوپێکی گەردونی.
جووتی دووچەشنەیی، نیوە مرۆڤ نیوە ماسی، دووزایین.
بەدیهێنان تەواو دەکەن، باران، زمان و تەکنیک دەهێنن.
ئاهەنگی سیگوی، نزیکەی هەموو ٦٠ ساڵ جارێک، قوربانگاکان، ڕیتوالی ماسک.
ئاما، دووگیانەکەی قوربانیکراو و کێشەی سیریوس
بەپێی چیرۆکی ئۆگۆتێمیلی لە کتێبی گریائول Dieu d’eau، ئاما نۆممۆکانی لە ئاو و ڕووناکی بەدیهێنا. تێکچووییەک بووە هۆی قوربانیکردنی یەک نۆممۆ، کە لە پارچە لەشیدا جیهان بەدیهات؛ کاتێک زیندووکرایەوە، زانین بۆ مرۆڤ هێنا، حەوتەمیش وەک خاوەنی وشە. تیۆرەکەی گریائول لەبارەی سیریوس-B وەک نەپشتڕاستکراوە دادەنرێت.
لە ئیتنۆگرافییەوە بۆ ناکۆکی سیریوس
نۆممۆکان بەگشتی بەناسراون لەڕێگەی ئەدەبیاتی نهێنی سیریوس و پێش-ئاستروناوتیکاوە، هەروەها بوونەتە بابەتی گفتوگۆیەکی ڕەخنەیی لەسەر میتۆدی ئیتنۆگرافیای گریائول: بوونەوەرانی بەدیهێنان و پاڵەوانی شارستانیێتن بە هێمای وشە، ئاو و ڕێکوپێکی.
ئاهەنگی سیگوی و ڕیتوالی ماسک
سەرەکی ئاهەنگی سیگوییە، نزیکەی هەموو ٦٠ ساڵ جارێک، قوربانگاکان و ڕیتوالی ماسک وەک ئاهەنگی مردووانی داما؛ مەبەست پەرستنە نەک بەربەستکردن. وەک نیشانە ئاوی پیرۆز، تیلیسم، بخوورکردن بەکاردێن.
بوونەوەرانی ئاوی ئەفریقای رۆژاوا بەراورد
پرسیارە باوەکان دەربارەی نۆممۆکان
ئایا دۆگۆنییەکان سیریوس B دەیانناسی؟
کێشەدارە: بانگەشەیەک لە ڕاپۆرتەکانی گریائولەوە هاتووە، توێژینەوەی دواتر هیچ پشتڕاستکردنەوەیەکی نەدۆزیوەتەوە.
ئایا نۆممۆکان ئاژەڵی ئاوی خراپن؟
نەخێر، بوونەوەرانی پەرستراوی بەدیهێنان و ڕێکوپێکین.
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
بەرهەمی بنەڕەتی زیاتر لە لیستی سەرچاوەکان.
ئەوانەی لە ئینتەرنێت لەسەر ئەفسانەی نۆممۆی دۆگۆن یان ڕۆحی ئاوی مالی دەگەڕێن، هەمان بوونەوەر مەبەستە: جووتە دووچەشنەکانی کە ئاما لە ئاو و ڕووناکی بەدیهێنا بۆ ئەوەی ئاو، زمان و ڕێکوپێکی بهێنن.
