مامی واتا، خانمی ماردار لە کانگای ڕووبارەکان
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
مامی واتا خواپەریی نەریتی ئەفریقای ڕۆژاواییە.
بێگانەیەکە لەگەڵ مار و ئاوێنە، کە دڵسۆزی بە دەوڵەمەندی خەلات دەکات. پێناسەکە مامی واتا وەک خانمی ماردار لە کانگای ڕووبارەکان ناساندووە، کە ڕەزامەندییەکەی دڵسۆزی بە دەوڵەمەندی خەلات دەکاتەوە.
مامی واتا ناسراوترین شێوازی رۆحی ئاوی ئەفریقایە: بێگانەیەکی جوان لەگەڵ مار، ئاوێنە و شانە، کە دەوڵەمەندی و چاکبووندنەوە لە بەرامبەر دڵسۆزی دەبەخشێت. ئایینەکەی لە نەریتی ئەفریقای ڕۆژاوایی و وێنەکانی سەردەمی ئاتلانتیک سەریهەڵداوە.
جۆر: خواپەریی رۆحی ئاو لەگەڵ مار و ئاوێنە
سەرچاوە: نەریتی ئەفریقای ڕۆژاوایی
دەقەکان: Drewal, Wendl
کاتی دەقەکان: زارەکی، وێنەی کرۆمۆلیتۆگرافیا لە دەوروبەری ١٨٨٥
دیمەن: ژنێکی چرمرووکاو، مار بەسەر شانەکانییەوە
ناوچەی سەرچاوە و سەرچاوەکان
سەردەمی دەقەکان
گێڕانەوەی زارەکی لەگەڵ نەریتی وێنەیی لە سەردەمی سەدەی ١٥ەم بەردەوامەوە، کە بە کرۆمۆلیتۆگرافیای ١٨٨٥ زیاتر باڵاو بووەتەوە.
بواری باڵاوبوونەوە
ئەفریقای ڕۆژاوایی و ناوەڕاست، هەروەها کاریبیا، بەرازیل و ویلایەتە یەکگرتووەکان.
دۆخی سەرچاوەکان
باش: ئیتنۆگرافیا و مێژووی هونەر لەلایەن Drewal, Wendl و Frank.
ناو و شێوازەکان
پیجن-ئینگلیزی: مامی واتا مانای دایکی ئاو دەگەیەنێت و کارکردیکەی وەک خانمی ئاو دیاری دەکات.
شێوە و کاریگەری
دیمەن
ژنێکی چرمرووکاو لەگەڵ مار بەسەر شانەکانییەوە، ئاوێنە و شانە.
کارکرد
ئەو کەسانی هەڵبژاردراو دەبات بۆ ژێر ئاو، کە بە زانستی چاکبووندنەوە دەگەڕێنەوە؛ ئەوانەی دڵسۆزی بشکێنن، مەترسی نەخۆشی یان خنکان چاوەڕوانی دەکات.
پێناسە: مامی واتا
خواپەریی رۆحی ئاو بە کوورتی.
نەریتی ئەفریقای ڕۆژاوایی، تێکەڵبووی لەگەڵ وێنەکانی سەردەمی ئاتلانتیک.
دەوڵەمەندی و چاکبووندنەوە بۆ دڵسۆزی، نەخۆشی و هەژاری لە کاتی شکاندنی بەڵێن.
ژنێکی چرمرووکاو لەگەڵ مار، ئاوێنە و شانە.
دەوڵەمەندی بە دڵسۆزی گرێدەدات، لەنێوان چاکبووندنەوە و هێزی سزادان دووڕوو دەبینرێت.
پیاوکاهین و خانمکاهینەکان بەڵێن و ڕیتوالی گرتنی ڕۆح لە تۆگۆ تا نایجیریا بەڕێوە دەبرن.
لا سیرین (La Sirène)، شێوازی هایتییەکەی، و سیرینا (Sirena).
لە کانگای ڕووبار بۆ کرۆمۆلیتۆگرافیا
ناوەکە لە پیجن-ئینگلیزی ئەفریقای ڕۆژاوایی وەرگیراوە بە مانای دایکی ئاو، بە ڕەگ و ڕیشە لە ئایینەکانی ماسک لە کانگای ڕووبار لە دیلتای نایجیر.
گرنگترین ڕووداو کرۆمۆلیتۆگرافیایەک بوو کە لە ١٨٨٥دا لە هامبورگ چاپکرا، بە دەستی مەلاحان گەیشتووەتە ئەفریقای ڕۆژاوایی (Wendl, Drewal).
لە کەناراوە بۆ شاشەی سینەما
مامی واتا یەکێکە لە کەسایەتییە زۆرترین وێنەکراوەکانی کولتووری گشتی ئەفریقایی، لە بۆیاخکاری گەلی هەتا فیلمی ڤیدیۆیی.
لە ڕوانگەی زانستی ئایین، ئەو خوایەکی یەکگرتوو نییە، بەڵکوو تۆڕێکە لە ئایینی ناوخۆیی لەنێوان کولتوورەکاندا.
بەڵێن، خانمکاهین و بەخشینی کەنار
پاراستن پابەندبوون بە بەڵێنە: ئەوەی هیچی بەڵێن نەدابێت، کەمتر قەرزار دەبێت. پیاوکاهین و خانمکاهینەکان لە کاتی گرینگدا گرێبەستەکان دەکەنەوە. شتومەکی کەنار وەک شانە یان ئاوێنە لە شوێنی خۆی جێدەهێڵدرێت، چونکە دۆزەرەکەی گرێ دەدەن.
ژنانی ئاو لەنێوان ئەفریقا، کاریبیا و ئەورووپا
خۆشترین خۆشناسی لا سیرین (La Sirène)ـە: بەپێچەوانەی ئەو، مامی واتا تۆڕێکی ئایینی ناوخۆیی بێ فیکری یەکگرتوو دەمێنێتەوە. لە سیرینا (Sirena)، مێرۆ (Merrow) و بین وارری (Ben Varrey) بە شێوازی بێگانەبووی خۆیدا جیا دەبینرێتەوە.
پرسیاری زۆر دووبارە دەربارەی مامی واتا
ئایا مامی واتا مەترسیدارە؟
دووڕوو: ئەوەی هیچی بەڵێن نەدابێت، کەمتری بۆ ترسناکیی هەیە؛ ئەوەی بەڵێنێک بشکێنێت، مەترسی نەخۆشی یان هەژاری چاوەڕوانی دەکات.
ئایا لە کاریبیاش هەیە؟
بەڵێ: هایتی لا سیرین دەناسێت، سورینام واتراماما، بەرازیل مای دی ئاگوا (Mãe d’Água).
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
سەرچاوەی زیاتری بنچینەیی لە پێرستی سەرچاوەکان.
ئایینەکانی رۆحی ئاوی مامی واتا ئەفریقای ڕۆژاوایی و دیاسپورا دەبەستنەوە بۆ باوەڕێکی گشتی بە ئاو. کە مانای مامی واتا چیدەبێت، دەوڵەمەندی یان ئاگاداری، تەنها دڵسۆزی بۆ بەڵێن بریار دەدات.
