ئاگرە نهێنییەکەی ئاپام ناپات
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
ئاپام ناپات خودایەکی نەریتی فارسییە.
منداڵی ئاوەکان ئاگری قوڵایی هەڵدەگرێت. سەرنووسەکە ئاپام ناپات وەک خودای ئاو لای هیندوئێرانییەکان پێناسە دەکات. ئاپام ناپات ئاگرە نهێنییەکەی ئاوەکانە.
ئاپام ناپات، منداڵی ئاوەکان، خودایەکی هیندوئێرانییە کە ئاگری لەناو ئاو شاراوە دەردەخات؛ زێڕین و پۆشیوی بروسکە لە ئاو سەردەکەوێت.
لە ڕیگڤێدا گۆرانییەکی تایبەت بەخۆیەوە هەیە، زۆرجار پێگە نەک ناوی تایبەت. لە ئەڤێستا چاودێری خڤارەنە دەکات، دڵگیریی فرمانڕوایی.
جۆر: خودای ئاگر لەناو ئاو
سەرچاوە: بۆشایی کولتووری هیندوئێرانی
دەقەکان: گۆرانی ڕیگڤێدا، زامیاد یەشت
ماوە: زۆر کۆن هەتا ئێستا
دیمەن: خودایەکی زێڕین، پۆشیوی بروسکە
مێژووی دەق
سەردەمی دەقەکان
زۆر کۆنە: نەقلی هاوبەشی هیندوئێرانی لە ڕیگڤێدا و ئەڤێستا، هەتا ئێستا بە لایتورگیایی ڕێزلێنراو.
بواری باڵاوبوونەوە
بۆشایی کولتووری هیندوئێرانی، لە هیندستانی ڤیدی هەتا ئێرانی زەردەشتی.
دۆخی سەرچاوەکان
باش: گۆرانییەکی تایبەت لە ڕیگڤێدا هەروەها تیشتریا و زامیاد یەشت لە ئەڤێستا.
ناو و شێوازەکان
سانسکریت/ئەڤێستایی: ئاپام ناپات واتای منداڵی ئاوەکان دەگەیەنێت، خزمی لاتینی nepos. لە ڕیگڤێدا زۆرجار پێگەیە نەک ناوی تایبەت.
شێوە و کاریگەری
دیمەن
خودایەکی زێڕین کە لە ئاو سەردەکەوێت، پۆشیوی بروسکە، پەیوەست بە ئەسپێکی خێرا.
کاریگەری
ئاوی وڵاتان دابەش دەکات، ڕێکخستن پارێزراو دەهێڵێتەوە، چاودێری خڤارەنە دەکات.
پەڕەی زانیاری: ئاپام ناپات
گرنگترین لایەنەکانی خودای ئاو بە یەک نیگا.
کەسایەتییەکی دووانی هیندوئێرانی لە ڕیگڤێدا و ئەڤێستا، کۆنتر لە کوڵتی پەرستگا.
باوەڕداران کە پاڕانەوەی پاراستن و بەرهەمداری دەکەن، لە ئێران هەروەها پاشایان.
خودایەکی زێڕین، پۆشیوی بروسکە، لە ئاو سەردەکەوێت.
ئاوی وڵاتان دابەش دەکات، چاودێری خڤارەنەی قوڵایی دەکات.
لایتورگیای ڕۆژانە وەک یازاتا، پەیوەست بە جەژنی مایدیۆشاهیم، بێ پەرستگای تایبەت بەخۆی.
لە ڤارونای ڤیدی، کە ئەویش منداڵی ئاوەکانە، ئاگر جیاوازی دەکاتەوە. ڤارونا
لەنێوان ڕیگڤێدا و ئەڤێستا: نەقلێکی دووانی
لە سانسکریت و ئەڤێستایی ئاپام ناپات واتای منداڵی ئاوەکان دەگەیەنێت؛ ناپات خزمی لاتینی nepos ـە. دوومزیل پەیوەندی بۆ ئێترووسکی نێتونس و ڕۆمی نێپتونوس دیت.
لە زامیاد یەشتی ئەڤێستا پەیوەست بە خڤارەنەیە و بەشێکە لە سیانی ئاهووریی لەگەڵ ئاهورا مازدا و میترا.
نموونەیەک لە میتۆلۆژیای بەراوردکاری
ئاپام ناپات کەسایەتییەکە لە میتۆلۆژیای بەراوردکاری هیندۆئەورووپی، بەڵگە بۆ مۆتیفی ئاگر لەناو ئاو.
لە بواری زانستی ئایین، نەقلێکی دووانی هیندوئێرانی دەردەخات: هەمان خودا بە شێوەی ڤیدی و ئەڤێستایی، لایەنی ئاگر لە هیندستان بەرچاوترە، لە ئێران کەمترکراوە.
لایتورگیا بێ پەرستگای تایبەت
هەتا ئێستا ئاپام ناپات ڕۆژانە وەک یازاتا ڕێزی لێدەگیرێت. کوڵتی ئاو لەخۆدەگرێت ئاوی پیرۆز، تیلسم و بخوورکردن.
منداڵی ئاوەکان لە بەراوردی کولتووری
پرسیارە باوەکان دەربارەی ئاپام ناپات
خودای ئاگر یاخود ئاو؟
هەردووکیان: ئاگری شاراوە لەناو ئاو دەردەخات؛ ناوی واتای منداڵی ئاوەکان دەگەیەنێت.
بۆچی لە سێبەری کەسایەتییەکانی دیکەدایە؟
ڕۆڵی بەدیهێنەر گوازراوەتەوە بۆ ئاهورا مازدا، کوڵتی ئاو بۆ ئاناهیتا. ئەو تا ئەمڕۆ هەموو ڕۆژێک لە لیتورگیدا وەک یەزاتا ڕێزی لێدەگیرێت.
لینکی زیاتر
لینکی ناوخۆیی:
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
سەرچاوەی زیاتر لە لیستی سەرچاوەکان.
ئەگەر بە ئاپام ناپات وەک خودای ئاگری شاراوە باس بکرێت یاخود وەک منداڵی ئاوەکان بناسرێت: مەبەست هەمان چاودێری هیندوئێرانی خڤارەنەیە لە قوڵایی دەریا.
