کتێڤ مریری، تیاچووی تاڵی کاتژمێرە گەرمەکان

کتێڤ مریری دیوێکی نەریتی جولەکەیییە.

تیاچووی تاڵ، ئەوەی لە نیوەڕۆدا بە تەماشاکردنی خۆی دەکوژێ. ناسنامەکە کتێڤ مریری لە کاتژمێرە گەرمەکانی نیوەڕۆدا وەک شێوەیەکی ترسناک پێناسە دەکات.

ئەجنەجولەکەیی

کتێڤ مریری

کتێڤ مریری، تیاچووی تاڵ، دیوێکی جولەکەیی گەرمای نیوەڕۆ و دەردە. ئەو نوێنەری گڕی زیادەڕەوی خۆرە و بە تەماشاکردنی خۆی هەرکەسێک لە کاتترسناکترین کاتی ڕۆژدا بیبینێت دەیکوژێ.

لە زمانی عیبری بایبڵیدا، ketev سەرەتا وشەیەکی هەستپێکراوە بۆ تیاچوون یا دەرد، نەک نازناوی کەسێک؛ تەنیا لە ڕوانگەی ڕابانی و سەردەمی ناوەڕاستدا ئەو وشەیە بووە بە شێوەی دیوێک. باشترین وردەکاری ترسناکی لە میدراش نۆمبەرس ڕابادا هاتووە: بوونەوەرێک لە پۆست، مووی و چاو.

بە یەک تەماشا: کتێڤ مریری

جۆر: دیوی گەرمای نیوەڕۆ و دەرد
سەرچاوە: تەورات (عیبری)، ڕوانگەی ڕابانی
دەقەکان: دیوتەرۆنۆمی ٣٢:٢٤، زەبوور ٩١:٦، پەساحیم ١١١ب، نۆمبەرس ڕابا ١٢:٣
سەردەم: سەردەمی بایبڵی تا میدراش
دیمەن: پۆستدار، موودار، تەواو لە چاو

ناوچەی سەرچاوە و سەرچاوەکان

سەردەمی دەقەکان

بەڵگەکان لە تەورات تا تەلمود و میدراش دەگرێتەوە؛ گۆرینی بۆ دیوێکی کەسایەتیدار پرۆسەیەکی ڕابانی و سەردەمی ناوەڕاستە.

بواری باڵاوبوونەوە

نەریتی جولەکەیی؛ بیرکردنەوە لەسەر دیوەکە لە گڕی هاوینی گەرمدا و لە ناوچەکانی نێوان خۆر و سێبەردا دەکرێت.

دۆخی سەرچاوەکان

باش بەڵگەدارکراوە: بەشەکانی کتێڤ لە تەورات، پەساحیم ١١١ب و نۆمبەرس ڕابا ١٢:٣، لەگەڵ بەڵگەنامەی زانستی لە بلایر تا بۆهاک.

ناو و شێوازەکان

عیبری: ketev، بە واتای تیاچوون یا دەرد، لە عیبری بایبڵیدا وشەیەکی هەستپێکراوە، نەک نازناو؛ meriri واتای تاڵ دەگەیەنێت. شێوەی تەواو کتێڤ مریری، تیاچووی تاڵ، تەنیا لە دیوتەرۆنۆمی ٣٢:٢٤ هاتووە؛ بەشەکانی تری کتێڤ لە ئیشایا ٢٨، هۆشێع ١٣ و زەبوور ٩١:٦ن.

کەسایەتی و کارکرد

دیمەن

باشترین وردەکاری ترسناکی لە نۆمبەرس ڕابا ١٢:٣ هاتووە: کتێڤ مریری تەواو لە پۆست، مووی و چاو دروستکراوە؛ چاوێکی لە دڵیدا هەیە، و هەرکەسێک، مرۆڤ یا ئاژەڵ، ئەو بینینی بکات دەکەوێت و دەمرێت. بەڵام تەلمود لە پەساحیم ١١١بدا ئەو دەکاتە دیوی پێش نیوەڕۆ.

کاریگەری

کتێڤ مریری نوێنەری گڕی زیادەڕەوی نیوەڕۆ و دەردی پەیوەندیدار پێیەتی. بەپێی نۆمبەرس ڕابا، ئەو ڕۆژانە لە نێوان کاتژمێری چوارەم و نۆیەمدا کار دەکات و لە ڕووی ساڵنامەییشدا لە سێ هەفتەی گەرمی هاوین؛ تەماشاکردنی کوژندەی لە ناوچەکانی نێوان خۆر و سێبەردا دەگاتە کەسان.

ناسنامە: کتێڤ مریری

گرنگترین لایەنەکانی دیوی گەرمای نیوەڕۆ بە یەک تەماشا.

کۆنتێکستی کەلتووری

وشەیەکی هەستپێکراوی بایبڵی بۆ تیاچوون و دەرد، کە ڕوانگەی ڕابانی و سەردەمی ناوەڕاست بۆ شێوەیەکی دیو گۆڕاندی.

ناوچەی کاریگەری

مرۆڤەکان لە گەرمای نیوەڕۆدا، بەتایبەتی لە سێ هەفتەی گەرمی هاوین؛ ئاژەڵانیش بۆنی تەماشاکردنی دەبن.

دەرکەوتن

بەپێی نۆمبەرس ڕابا بوونەوەرێکە لە پۆست، مووی و چاو، بە چاوێک لە دڵیدا، کە تەماشاکردنی دەکوژێ.

کارکرد

نوێنەرایەتی گڕی خۆر و دەردکردن؛ کاریگەر لە نێوان کاتژمێری چوارەم و نۆیەمدا، لە ناوچەکانی نێوان خۆر و سێبەردا.

شێوازەکانی بەرگری

دوورکەوتنەوە لە کاتژمێرەکانی نیوەڕۆ لە هاوینی گەرمدا، چاودێری منداڵان لە سێ هەفتەکەدا و زەبوور ٩١ وەک گۆرانی دژی ئاژاوەگێڕان.

پەیوەندیدار

دیوی نیوەڕۆی مسیحی-ڕاهیبیانە وەک پردی مێژووی وەرگێڕان؛ لە کۆمەڵەی هێزەکانی دەردیشدا رشەف و دیبەر لەگەڵیدان.

لە وشەیەکی هەستپێکراو بۆ دیو: بەشەکانی کتێڤ

لە سەرەتاوە وشەیەک هەیە، نەک بوونەوەرێک: ketev لە عیبری بایبڵیدا تیاچوون یا دەرد پێناسە دەکات. شێوەی تەواو کتێڤ مریری، تیاچووی تاڵ، تەنیا لە دیوتەرۆنۆمی ٣٢:٢٤ هاتووە؛ بەشەکانی تری کتێڤ لە ئیشایا ٢٨، هۆشێع ١٣ و زەبوور ٩١:٦ن. تەنیا ڕوانگەی ڕابانی و سەردەمی ناوەڕاست ئەو وشەیە هەستپێکراوەی بۆ شێوەی دیوێک گۆڕاند.

ئەم ڕوانگەیە یەکسان نییە. نۆمبەرس ڕابا ١٢:٣ دیوەکە بە شێوەی ترسناکی ناسراو دیاری دەکات و کاتی کاریگەریی دەخاتە سەر کاتژمێری نێوان چوارەم و نۆیەم، هەروەها سێ هەفتەی گەرمی هاوین. تەلمود لە پەساحیم ١١١بدا جیاوازی هەیە و کتێڤ مریری دەکاتە دیوی پێش نیوەڕۆ. ئەوەی وەک دیوی نیوەڕۆ لێی دواوێت، تەنیا یەکێک لە چەند هێڵی نەریتی وەسف دەکات.

لە وشەی تەورات بۆ دیوی نیوەڕۆ

گرنگترین قۆناغی ڕوانگەکردن زەبوور ٩١:٦ یە: تیاچووەکە کە لە نیوەڕۆدا وێرانی دەکات، لە سیپتواگینت و ڤولگاتادا دەبێتە دیوی نیوەڕۆ، لەکاتێکدا دەقی مازۆرێتی دەردێک دیاری دەکات کە لە نیوەڕۆدا زیاتر مەترسیدارە. لەم وەرگێڕانەوە پردێک بۆ دیوی نیوەڕۆی مسیحی-ڕاهیبیانە دروست دەبێت.

لە ڕوانگەی زانستی-ئایینیدا، کتێڤ مریری دیوی نیوەڕۆ و دەردە. ڕوونکردنەوەی گرنگ: شێوەی تەواو تەنیا لە دیوتەرۆنۆمی ٣٢:٢٤ هاتووە، و تەلمود تەنانەت دەکاتیبە دیوی پێش نیوەڕۆ. وێنۆچکەی چاو و پۆست لە نۆمبەرس ڕابا هاتووە، نەک لە تەلمود. دیوی نیوەڕۆ بەرهەمی وەرگێڕانی سیپتواگینت و ڤولگاتایە.

دوورکەوتنەوە لە کاتژمێرەکانی نیوەڕۆ و زەبوور ٩١

پاراستنی نەریتی کارایە: دوورکەوتنەوە لە کاتژمێرەکانی نیوەڕۆ لە هاوینی گەرمدا. نۆمبەرس ڕابا ڕوایەت دەکات کە ڕابی یۆحانان فەرمانی دا لەم ڕۆژانەدا منداڵ نەدرێت، و کە زاناکارێک منداڵانی لەدوای چوار کاتژمێر لە خوێندنگە بەڵام دەکرد بۆ دوورکەوتنەوە لە مەترسیدارترین کات. وەک دفاعی ئایینی، زەبوور ٩١ وەک گۆرانی دژی ئاژاوەگێڕان دادەنرێت.

بەراوردی دیوانی نیوەڕۆ و هێزەکانی دەرد

لە ڕێگەی مێژووی وەرگێڕانی زەبوور ٩١، کتێڤ مریری ڕاستەوخۆ بە دیوی نیوەڕۆی مسیحی-ڕاهیبیانە پەیوەستە؛ لە کۆمەڵەی هێزەکانی دەرد و مردنی کەسایەتیدارکراودا، ئەو لەگەڵ رشەف و دیبەردا دەوەستێت. لە ناو جیهانی دیوانی جولەکەییدا، سەعیریمی چۆل و شاژنی شەو ئەگرات بات مەحلات هاوتای شوێن و کاتین، هەروەها لیلیت وەک شێوەی شەو.

پرسیارە دووبارە بۆکراوەکان دەربارەی کتێڤ مریری

کتێڤ مریری چییە؟

دیوێکی جولەکەیی گەرمای نیوەڕۆ و دەردە کە تەماشاکردنی کوژندەیە. ناوەکە بە واتای تیاچووی تاڵ دێت.

کەی مەترسیدارە؟

لە گەرمای نیوەڕۆی سێ هەفتەی گەرمی هاویندا، ڕۆژانە لە نێوان کاتژمێری چوارەم و نۆیەم؛ تەلمود بەجیاوازی پێش نیوەڕۆ ناودەبات.

ئایا بەڕاستی دیوی نیوەڕۆی زەبوور ٩١ ـە؟

دیوی نیوەڕۆ بەرهەمی وەرگێڕانی سیپتواگینت و ڤولگاتایە؛ دەقی مازۆرێتی دەردێک دیاری دەکات. شێوەی تەواو کتێڤ مریری تەنیا لە دیوتەرۆنۆمی ٣٢ هاتووە.

لینکی زیاتر

لینکی ناوخۆیی پێشنیارکراو:

جوولەکەیی – هەموو بوونەوەرەکانی نەریتی جوولەکەیی
سه‌عیریم (Se’irim) – دیوەکانی بزنی چۆل
ئەگرات بات مەحلات (Agrat bat Mahlat) – شاژنی شەو وەک هاوبەرگی دیوی ڕۆژ
ئاوی پیرۆز، تیلیسم، خوێ – ئامرازە پارێزەرەکانی وەرگیراو لە مێژوو
قوتوپاسی پاراستن – ڕوانگەیەکی گشتی بۆ ئامرازە پارێزەرەکان

دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)

سەرچاوەی زیاتری بنچینەیی لە لیستی سەرچاوەکان.

کەتێو مریری (Ketev Meriri) تەنها لەڕێگەی وەرگێڕانەکانەوە بووە بە دیوی نیوەڕۆ ناسراو؛ وەک دیوی دەرد و نەخۆشی لە دەقە عیبرانییەکاندا، ئەو نمایاندنی مەترسییەکە کە لە تاریکییەوە نایەت، بەڵکو لە ڕوونترین ڕووناکی ڕۆژدا سەرهەڵدەدەت.