لۆرەلای (Loreley) ڕۆحـە لە نەریتی جەرمەنی/نۆردیکدا.
ئەفسانەیەکی شاعیرانە کە لە ساڵی ١٨٠١ تاشەبەردێکی بەناوبانگ کرد. کورتەباسەکە ڕوونی دەکاتەوە کە شاعیرێک لە ساڵی ١٨٠١ ئەم ئەفسانەیەی داهێنا، پێش ئەوەی تاشەبەردەکە ببێتە ئەفسانە. لۆرەلای وەک کەسایەتییەکی ئەفسانەیی ڕووباری ڕاین هەتا ئێستاش بەناوبانگە.
لۆرەلای ناوبانگترین ژنی ئاوی ڕووباری ڕاینە و حاڵەتێکی تایبەتیشە: ئەفسانەکەی لە باوەڕی کۆنی گەلی نەهاتووە، بەڵکوو لە ساڵی ١٨٠١ لەلایەن برێنتانۆ داهێنراوە و لەلایەن هاینەوە بەناوبانگی جیهانی بووە. بەردی هەمان ناو، بە دەنگدانەوە و ئاڕاستەی مەلبەندی کەشتییەکانی، بوو بە بنچینە و سەکۆی داستانەکە.
جۆر: ژنی ئاوی ئەدەبی، ئەفسانەی هونەری
سەرچاوە: ناوەڕاستی ڕاین لە نزیک سانت گۆرزهاوزن
دەقەکان: برێنتانۆ ١٨٠١، هاینە ١٨٢٤، سیلخەر ١٨٣٧
سەردەم: کەسایەتی ژنانە لە ١٨٠١ بەدواوە
دیمەن: ژنێکی جوان لەسەر بەرد، مووی زێڕین و شانە
ناوی بەردەکە لە سەردەمی ناوین بەدواوە بەڵگەدارە، بەڵام کەسایەتییەکی ژنانە تەنها لە ساڵی ١٨٠١ لەلایەن برێنتانۆوە دروست بووە، دواتر لەلایەن هاینە لە ١٨٢٤ و سیلخەر لە ١٨٣٧ شکڵی گرت.
شوێنی ڕووداوەکە ناوەڕاستی ڕاینە لە نزیک سانت گۆرزهاوزن، کە بەردەکە لەوێ دەبووبە سەکۆی ڕاستەقینەی شیعرەکە.
لە ڕووی ئەدەبییەوە دەوڵەمەند، لە ڕووی فۆلکلۆرییەوە کەم: ئەفسانەیەکی هونەرییە بەبێ هیچ کەسایەتییەکی ژنانەی کۆنتر لەسەر بەردەکە.
بە زاراوەی ڕاین: Ley، کێلتییە، مانای بەردی سلێتە؛ بەشی یەکەم بەگوێرەی گمان لە زمانی ئاڵمانی ناوینی سەردەمی ناوین lurenیەوە هاتووە، مانای چاوەڕوانکردنی خۆپاراستنانە. لێکدانەوەکە بە تەواوی جێگیر نییە.
دیمەن
بەندەکانی هاینە وێنەکەی چەسپاند: مووی زێڕین، شانەیەکی زێڕین، گۆرانیگوتنی سەرسوڕهێنەرانە.
کاردانی
لادانی سەرنج، نەک هێرش: کەشتیوان تەماشای گۆرانیبێژەکە دەکات نەک تاشەبەردەکان.
گرنگترین لایەنەکانی ئەفسانەی بەردەکە بە کۆتایی.
ئەفسانەیەکی هونەری سەردەمی ڕۆمانتیزمی ڕاینە، نەک لە باوەڕی کۆنی گەلی گواستراوەتەوە.
کەشتیوانانی ڕووباری ڕاین لە شوێنی تەنگ و مەترسیدار لەلای بەردەکە.
ژنێکی جوان لەسەر بەرد، مووی زێڕین و شانە، گۆرانیگوتن.
لادانی سەرنج لە ڕێگەی گۆرانیبوونەوە: چاو لە مەلبەندی کەشتییەوە بۆ گۆرانیبێژەکە بەرز دەبێتەوە.
هیچ نەریتی خۆپاراستن لە دژی ئەم کەسایەتییە بوونی نییە؛ لە ڕاستیدا ڕاهێنانی ڕێبەرانی کەشتی، شوێنی نیشانە، و پیرۆز گۆار یارمەتیدەر بوون.
بەردەکە لە سەردەمی ناوینەوە ناوی Lurlaberch هەبووە؛ Ley، کێلتییە، مانای بەردەکە خۆیەتی. هیچ کەسایەتییەکی ژنانە لەم گواستنەوەیەدا نەدەناسرا: ئەوە بەرهەمی برێنتانۆیە لە ساڵی ١٨٠١. هاینە لە ١٨٢٤ شێوەکەی پێ بەخشی، سیلخەر لە ١٨٣٧ گۆرانی گەلییەکەی.
دوای برێنتانۆ، ئایخندۆرف و کەسانی دیکە بابەتەکەیان وەرگرت، پێش ئەوەی هاینە شێوەی کلاسیکی پێ ببەخشێت؛ بەردەکە ئێستا بەشێکە لە میراتی جیهانی دۆڵی ناوەڕاستی ڕاین. بۆ ڕەگ و ڕیشەی زۆر کۆن بۆ کەسایەتییە ژنانەکە هیچ سەرچاوەیەک بوونی نییە.
هیچ نەریتی خۆپاراستن لە دژی خودی لۆرەلای بوونی نییە، چونکە ئەم کەسایەتییە لە ئەدەبەوە هاتووە. بەگوێرەی سەرچاوەکان: پیرۆز گۆار، نزا، دەنگی زەنگ؛ هەروەها ئاوی پیرۆز، تیلیسم و خوێ.
ئایا لۆرەلای ئەفسانەیەکی ڕاستەقینەی گەلییە؟
بە واتای توندوتیژی، نەخێر: برێنتانۆ کەسایەتییە ژنانەکەی لە دەوروبەری ١٨٠٠ داهێناوە، تەنها دواتر وا سەیر کراوە کە میراتی گەلییە.
ناوەکە چی مانا دەدەت؟
Ley مانای بەردی سلێت دەدەت، بەگوێرەی گمان لە زمانی ئاڵمانی ناوینی سەردەمی ناوین luren، چاوەڕوانکردن.
بەرهەمی بنچینەیی زیاتر لە لیستی سەرچاوەکان.
وەک ئەفسانەی لۆرەلای بەناوبانگە، چیرۆکەکە بەشێوەیەکی نەبڕاوە بەستراوەتەوە بە بەردی لۆرەلای: ئەفسانەیەکی هونەری لە ساڵی ١٨٠١، کە شوێنەکەی تەنها بەم شێوەیە بەناوبانگ کرد، نەک بەپێچەوانەوە.
بوونەوەرەکانی پەیوەندیدار

نیۆرد خودای گەرمانی-نۆردیی دەریا، دەریاوانی و سامانە. لەگەڵکردی وانی-ئاسی و باوکی فرێر و فرێیایە.

سریدوین خواژنی جادووگەری وێڵزیی و پارێزەری کوپی ئاوێن، سەرچاوەی ئیلهامە. دایکی تالیئیسین. ئەفسانە...

ئاماتێراسو، شاژنی خۆر لە ژاپۆن. یاساییبوونی ئیمپراتۆر، پیرۆزگای پیرۆزی ئیسه و کامیی سەرەکی شینتۆ...

مینێرڤا خواژنی ڕۆمانی داناییی، ستراتیژ و پیشەگەرییە. بەشێکە لە سێیانی کاپیتۆلی، کوندەپەپووە، قەڵغ...

ئاپو سارا سارا، خودای کێو و شوێنی دۆزینەوەی کاپاکۆچا لەسەر سنووری ئایاکوچۆ-ئارێکیپا. سەرچاوە، مۆم...

پۆچۆنگ (Pocong)، ڕۆحی گیراوی ئیندۆنیزیا لە کەفنیدا. سەرچاوە، گرێی چارەسەرنەکراو، بازدان و ڕزگاربو...