سارا سارا، کێوی گەڵا لەگەڵ گۆڕی لووتکە

ئاپو سارا سارا خودای کێوی نەریتی کیچوایە.

کێوی گەڵای پونا و شوێنی دۆزینەوەی مۆمیای بەستووی ساریتا. ئەم پێناسەیە کێوی گەڵا بە گۆڕی لووتکەی مۆمیای بەستووی ساریتا دەبەستێتەوە.

خوداکوێچوا

ئاپو سارا سارا

ئاپو سارا سارا گڕکێوێکی کوژاوەتەوەیە بە بەرزی نزیکەی ٥٥٠٥ مەتر لەسەر سنووری نێوان ئایاکوچۆ و ئارێکیپا، باکووریترین گڕکێوی گەورەی کاپاکۆچا لە باشووری پێرو. لە ساڵی ١٩٩٦ جۆهان ڕاینهارد لە لووتکەکەیدا مۆمیایەکی بەستووی کچێکی نزیکەی پازدە ساڵانی دۆزیوەتەوە، بە ناوی ساریتا.

بۆ ناوچەی پاوسا و کۆمەلگە شوانەکانی، سارا سارا ئاپوێکی پاڕاستنە، خاوەن مانگا، ئاو و بەروبووم. لە ڕوانگەی شوێنەوارناسیدا، ئەم کێوە یەکێکە لە باشترین کێوی قوربانی ئەندیزی بەڵگەکراو.

بە کوورتی: ئاپو سارا سارا

جۆر: ئاپوی پاڕاستن بۆ مانگا، ئاو و بەروبووم
سەرچاوە: سنووری ئایاکوچۆ و ئارێکیپا، باشووری پێرو
دەقەکان: کاپاکۆچای سەردەمی ئینکا، شوێنەوارناسی مۆدێرن، دۆزینەوەی مۆمیا ساڵی ١٩٩٦
سەردەم: لە کاپاکۆچای سەردەمی ئینکاوە تا ئێستا
دیمەن: گڕکێوێکی تاک و بەرچاو لەسەر پونا

پێوەندی سەرچاوەکان

سەردەمی دەقەکان

کاپاکۆچای سەردەمی ئینکا بە باشی بەڵگەکراوە؛ شوێنەوارناسی مۆدێرن لە دوای دۆزینەوەی مۆمیای ساڵی ١٩٩٦ ئەم کێوەی بە وردی توێژینەوەی کردووە.

بواری باڵاوبوونەوە

ناوچەی سنووری ئایاکوچۆ و ئارێکیپا لە باشووری پێرو؛ ناوچەی پاوسا و کۆمەلگە شوانەکانی بە وەرگری ئایینەکە دانراون.

دۆخی سەرچاوەکان

زۆر باش: دۆزینەوەی مۆمیا لە ساڵی ١٩٩٦ وایکرد سارا سارا ببێتە یەکێک لە باشترین ئاپوگەلی بەڵگەکراو لە ڕوانگەی شوێنەوارناسی؛ بەڵام لایەنی ئایینی ئێستای زیندووی بە کەمتر بەڵگە هاتووەتەوە.

ناو و شێوازەکان

کیچوا: sara واتا گەڵا؛ دووبارەبوونەکەی سارا سارا وەک ‘پڕ لە گەڵا’ لێک دەدرێتەوە. ئەم لێکدانەوەیە کە پەیوەندی بە بەروبووم و گەڵاوە هەیە باوە، بەڵام بە تەواوی جێگیر نەبووە.

شێوەی دەرکەوتن

دیمەن

سارا سارا گڕکێوێکی تاک و بەرچاوە لەسەر پونا. لە نەریتی گێرانەوەی خۆجێیی، ئەم کێوە بە بەروبووم و مێینەبوون هاوپەیوەند دەکرێت.

کاریگەری

وەک ئاپو، سارا سارا خاوەن پاڕاستنی ناوچەیی گرینگە بۆ مانگا، ئاو و بەروبوومی ناوچەی پاوسا؛ لەبەر ئەوە بە تایبەت کۆمەلگە شوانەکان ڕوو لێی دەکەن.

پێناسە: ئاپو سارا سارا

کێوی کاپاکۆچای باشووری پێرو بە خاڵی سەرەکییەکانی.

نەریت

باکووریترین گڕکێوی گەورەی کاپاکۆچا لە باشووری پێرو، کە بە قوربانی بەرزی سەردەمی ئینکا لە ڕوانگەی شوێنەوارناسی جێگیر کراوە.

پەیوەست بە

ناوچەی پاوسا و کۆمەلگە شوانەکانی، کە بەگوێرەی تێگەیشتنی خۆجێیی ئاپو مانگا، ئاو و بەروبوومیان دەپارێزێت.

دەرکەوتن

گڕکێوێکی تاک و کوژاوەتەوە بە بەرزی نزیکەی ٥٥٠٥ مەتر؛ لە نەریتی گێرانەوەی خۆجێیی بە بەروبووم و مێینەبوون بەستراوەتەوە.

کارکرد

فەرمانڕەوایی بەسەر مانگا، ئاو و بەروبووم؛ لە مێژووەوە وەرگری کاپاکۆچا، قوربانی بەرزی سەردەمی ئینکا.

پەرستن

لە سەردەمی ئینکا کاپاکۆچای بەرز، بە شوێنەوارناسی بەڵگەکراوە؛ ئەمرۆ ئایینەکانی پاگۆی شوانەکان، کە لە ڕوانگەی ئیتنۆگرافیا تەنها بەشێکی گرتراوەتەوە.

شتی هاوشێوە

ئاپو ئامپاتۆ لەگەڵ مۆمیای خوانیتا، هەروەها ئاپو پیچو پیچو و ئاپو میستی لە هەمان دیمەنی قوربانی.

ناوی گەڵا و دۆزینەوەی مۆمیا

لە کیچوادا sara واتا گەڵایە؛ دووبارەبوونی سارا سارا وەک ‘پڕ لە گەڵا’ لێک دەدرێتەوە، لێکدانەوەیەکی باو بەڵام نەگەیشتووە بە جێگیری تەواو، پەیوەندیدار بە بەروبووم و گەڵا. ناوەکە لەگەڵ سیفەتی کێوەکە دەگونجێت، کە ناوچەی پاوسا مانگا، ئاو و بەروبوومی پێی متمانە پێدەکرێت.

وەک کێوی کاپاکۆچا، سارا سارا بە شوێنەوارناسی جێگیرکراوە: لە ساڵی ١٩٩٦ جۆهان ڕاینهارد لە لووتکەکەدا مۆمیایەکی بەستووی کچێکی نزیکەی پازدە ساڵانی دۆزیوەتەوە، کە ناوی ساریتای لێدرا. بەم شێوەیە، ئەم کێوە یەکێکە لە کەم ئاپوگەلانەی کە ئایینی قوربانی سەردەمی ئینکایان نەک تەنها لێکدانەوە کراوە، بەڵکوو لە دۆزینەوەکەشدا بەرچاوی دیارە.

ساریتا لە مۆزەخانە، کێوەکە لە توێژینەوە

مۆمیای ساریتا لە ئارێکیپا خراوەتە مۆزەخانە؛ داستانی ناوچەیی، وەک شێوازی ئامازۆنەکانی ئاپو سارا سارا، لە ئەنتروپۆلۆژیای پێروویدا هاتووە.

لە ڕوانگەی زانستی دینەوە، ئاپو سارا سارا کێوێکی کاپاکۆچایە کە بە باشی شوێنەوارناسی بەڵگەی بۆ هەیە. ڕوونکردنەوەیەکی گرینگ: ساریتا قوربانییەکی گەنجە، نەک منداڵی بچووک، و نابێت لەگەڵ مۆمیای خوانیتای ئامپاتۆ تێکەڵ بکرێت؛ ئەمانە دووکێوی جیاواز و دوو مۆمیای جیاوازن، هەردووکیان لەلایەن ڕاینهارد تۆمار کراون.

کاپاکۆچا لە ڕابردوو، پاگۆ لە ئەمڕۆ

کاپاکۆچای سەردەمی ئینکا لەگەڵ قوربانی بەرزی منداڵان بە باشی بەڵگەکراوە، بە شوێنەوارناسی لە لووتکە بەڵگەکراوە. ئایینی دیسپاچۆ و پاگۆی ئەمرۆی کۆمەلگە شوانەکان، کە گەڵای کۆکا وەک ناوبژیوانی سەرەکی پاداشتەکەیە، شتێکی گەیشتووە بۆ ئەقل و بەشێکیشی لە ڕوانگەی ئیتنۆگرافیا تووش هاتووە؛ بەڵام لایەنی ئایینی و داستانی زیندوو کەمتر لە شوێنەوارناسی بەڵگەکراوە.

سارا سارا لە دیمەنی قوربانی باشووری پێرو

ئاپو سارا سارا لەگەڵ ئاپو ئامپاتۆ و مۆمیای خوانیتا، ئاپو پیچو پیچو و ئاپو میستی لە هەمان دیمەنی کاپاکۆچادا جێگیر بووە. لە ناوچەی ئایمارا، تێگەیشتنی ئاپو هاوتای ئاچاچیلایە؛ لەگەڵ دایکی زەوی پاچاماما کێوەکە بەشداری پەیوەندی بەروبووم دەکەن.

پرسیارە باوەکان دەربارەی ئاپو سارا سارا

سارا سارا چی واتا دەدەیت؟

نزیکەی پڕ لە گەڵا، لە sara، گەڵا؛ لێکدانەوەکەی پەیوەند بە بەروبووم باوە بەڵام بەتەواوی جێگیر نەبووە.

ساریتا کێیە؟

ناوی بەناونیشانی مۆمیای بەستووە کە لە ساڵی ١٩٩٦ لە لووتکەی کێوەکەدا دۆزراوەتەوە، کچێکی نزیکەی پازدە ساڵان.

ئایا ساریتا هەمان خوانیتاییە؟

نەخێر. ئەمانە دوو کێوی جیاواز و دوو مۆمیای جیاوازن: خوانیتا لە ئامپاتۆوە هاتووە. هەردووکیان لەلایەن جۆهان ڕاینهاردەوە تۆمار کراون.

لینکی زیاتر

لینکی ناوخۆیی پێشنیارکراو:

ئاپو ئامپاتۆ – کێوی دۆزینەوەی مۆمیای خوانیتا
ئاپو پیچو پیچو و ئاپو میستی – دراوسێکانی دیمەنی قوربانی لە دەوروبەری ئارێکیپا
بخوور، تیلیسم – پیشەکانی پاڕاستن بەبەراورد
قوتب‌نامەی پاڕاستن – بەگژداچووی وسایلی پاڕاستن

دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)

سەرچاوەی زیاتری بنچینەیی لە لیستی سەرچاوەکان.

ئاپو سارا سارا (Apu Sara Sara) دوو یادگاری هەیە: وەک لووتکەیەکی دیاری کراوی ئایاکوچۆ (Ayacucho) لەسەر پونا (Puna)، کە شوانەکان ئاژەڵ و ئاوی خۆیانی پاڵ پێوە دادەنێن، هەروەها وەک گۆڕی مۆمیایی کاپاکۆچا (Capacocha) بە ناوی ساریتا (Sarita)، کە شوێنی جێگیری چیای گەنم بۆ لە شوێنەوارناسی ئاندی (Andes) دەپارێزێت.

پۆلێنکردن & پاراستن

Iئاست

پشکنەری پاراستن ئەم بوونەوەرە دەخاتە ئاستی کاریگەری I – کاریگەری کەم.

بۆ بەربەرەکانی لەگەڵ کاریگەرییەکەی، نەریت لە کولتوورەکانی جۆراوجۆر ئەم پارێزەرانە دەناسێنێت:

لە پشکنەری پاراستندا بەراوردی بکە ←