ئاپو پاچاتوسان، بنپایەی سێ جیهان

ئاپو پاچاتوسان خودای چیای نەریتی کیچووایە.

کۆڵەکەی جیهان لە نزیک کاسکۆ، ئەوەی سێ جیهان بەیەکەوە دەبەستێتەوە.

خوداکوێچوا

ئاپو پاچاتوسان

ئاپو پاچاتوسان چیایەکی نزیکەی 4842 مەتر بەرزە کە لە باکووری ڕۆژهەڵاتی کاسکۆوە دەکەوێتە. ناوەکەی واتای بنپایە یان کۆڵەکەی جیهان دەگەیەنێت، و بەم شێوەیە لێکدەدرێتەوە: وەک ئاسۆیەک کە سێ جیهانی کۆسمۆلۆژیای ئەندی بەیەکەوە دەبەستێتەوە.

جیاواز لە چیا قوربانییە گەورەکانی باشووری پیرو، پاچاتوسان زیاتر بە شێوەی ئێتنۆگرافی بۆتەوە: وەک ئاپوی پارێزەری کۆمەڵگاکانی دەوروبەری و وەک هێمای جێگیری و ڕێکوپێکی.

بەگشتی: ئاپو پاچاتوسان

جۆر: ئاپوی پارێزەر، هێمای جێگیری و ڕێکوپێکی
سەرچاوە: باکووری ڕۆژهەڵاتی کاسکۆ، هەرێمی کاسکۆ
دەقەکان: زۆربەی بەشێوەی نەقلی ئێتنۆگرافی، دۆزینەوەی لووتکە بەرەو کەمی
ماوە: سەردەمی ئینکاوە هەتا ئێستا
دیمەن: پشتی چیایی درێژ، نزیکەی 4842 مەتر

پێناسەی ڕوایەت

سەردەمی دەقەکان

نەقلکردنەکان لە سەردەمی ئینکاوە هەتا ئێستا دەگاتەوە، بەڵام زۆربەی ئێتنۆگرافین؛ دۆزینەوەی لووتکەی سەردەمی ئینکا بەشێوەیەکی گشتگیر بوونی نییە.

بواری باڵاوبوونەوە

لە باکووری ڕۆژهەڵاتی کاسکۆ لە هەرێمی کاسکۆ؛ چیاکە بەتایبەت لەلایەن کۆمەڵگاکانی دەوروبەریەوە دەپەرسترێت.

دۆخی سەرچاوەکان

مامناوەند: دۆزینەوەی لووتکە کەمە؛ زانیارییەکان پشت بە ئێتنۆگرافی و توێژینەوەکانی وەک بائوئەر دەربارەی جوگرافیای پیرۆزی کاسکۆ دەبەستن.

ناو و شێوازەکان

کیچووا: pacha واتای جیهان، زەوی یان کات دەگەیەنێت، tusan یان tuqsi واتای بنپایە یان کۆڵەکە: پاچاتوسان واتای بنپایە یان کۆڵەکەی جیهانە. ناوەکە هەموو بەرنامەی چیاکەی لەخۆدەگرێت.

وەسف

دیمەن

پاچاتوسان کۆنی نییە، بەڵکو پشتی چیایی درێژە؛ بە هێمایی وەک کۆڵەکەیەک سەیر دەکرێت کە کۆسمۆس هەڵدەگرێت.

کاریگەری

وەک ئاپو، پاچاتوسان خودای پارێزەری کۆمەڵگاکانی دەوروبەری و هێمای جێگیری و ڕێکوپێکییە. وەک ئاسۆی جیهان لێکدراوەتەوە، سێ جیهان بەیەکەوە دەبەستێتەوە: هانان پاچا لە سەرەوە، کای پاچا لێرە، ئوکو پاچا لە ژێرەوە.

پێناسەنامە: ئاپو پاچاتوسان

کۆڵەکەی جیهانی هەرێمی کاسکۆ لە بنەڕەتیدا.

نەریت

ئاپویەکی بەرچاوی ناوخۆیی هەرێمی کاسکۆ، لە کۆسمۆلۆژیای ئەندی وەک ئاسۆی جیهان لێکدراوەتەوە.

بەرپرسیارە بۆ

کۆمەڵگاکانی دەوروبەری کە پارێزەریانە، و ڕێکوپێکی جیهان کە بەپێی ناوەکەی هەڵیدەگرێت.

دەرکەوتن

پشتی چیایی درێژ؛ وێنەی کۆڵەکەکە لە ناوەکە و کۆسمۆلۆژیادا هەیە، نەک لە شێوەیەکی بەرچاو.

بواری کاریگەری

بەستنی سێ جیهان: هانان پاچا لە سەرەوە، کای پاچا لێرە و ئوکو پاچا لە ژێرەوە.

چۆنیەتی مامەڵەکردن

ئایینەکانی دیسپاچۆ و پاگۆ، حاجیکردن و ئایینەکانی چیا؛ کردەوەیەکی قوربانیدانی سەردەمی ئینکا تایبەت بەم چیاوە بەدڵنیاییەوە بەڵگە نیشان نەکراوە.

پەیوەندیدار

ئاپوکانی هەرێمی کاسکۆ وەک ئاوسانگاتی و سالکانتای؛ وەک ئاپو، ئاچاچیلای ئایمارا.

پاچا و توسان: ناوێک وەک کۆسمۆلۆژیا

کیچووای pacha واتای جیهان، زەوی یان کات دەگەیەنێت، tusan یان tuqsi واتای بنپایە یان کۆڵەکە: پاچاتوسان کۆڵەکەی جیهانە. لە کۆسمۆلۆژیای ئەندیدا وەک ئاسۆیەک لێکدراوەتەوە کە سێ جیهان بەیەکەوە دەبەستێتەوە، هانان پاچا لە سەرەوە، کای پاچا لێرە و ئوکو پاچا لە ژێرەوە.

ڕاستگۆیی بەشێکی گرنگی دۆخی سەرچاوەکانە: دۆزینەوەی ڕاستەوخۆی لووتکەی کاپاکۆچا بۆ پاچاتوسان بەڵگە نیشان نەکراوە، و ڕۆڵی کۆسمۆلۆژیای زۆربەی جار بەشێوەی ئێتنۆگرافی و نەریتی بەڵگە هەیە. کەواتە بایەخی جۆرێکی جیاوازە لەوانەی چیا قوربانییە گەورەکان؛ لە ناوەکە، لە لێکدانەوەکە و لە پەرستنی زیندووی کۆمەڵگاکاندا هەیە.

لێکدانەوەی مۆدێرن و شیکردنەوە

پاچاتوسان بابەتێکی خۆشەویستی گەشتیاری ڕۆحانی و پێشکەشکراوی گەشتیاری نهێنیانەیە لە دەوروبەری کاسکۆ.

لە ڕوانگەی زانستی ئایینییەوە، ئاپو پاچاتوسان لێکدانەوەی چیایەک وەک ئاسۆی جیهان نیشان دەدەت. سێ ڕوونکردنەوە: لێکدانەوەی زیادگیراوی ئاسۆی سێ-جیهانی بەشێکی لێکدانەوەی مۆدێرن و نیۆ-ئەندییە. بایەخی کولتی ڕاستەقینەی سەردەمی ئینکا لاوازتر بەڵگە هەیە لەوەی لووتکە گەورەکانی کاپاکۆچا. و بەرزی لە سەرچاوەکاندا لە نزیکەی 4842 مەتردا جیاواز دەبێت.

ئایینەکانی چیا لە پاچاتوسان ئەمڕۆ

ئەمڕۆ لە پاچاتوساندا ئایینەکانی دیسپاچۆ و پاگۆ، حاجیکردن و ئایینەکانی چیا بەڕێوە دەچن، بە گەڵای کۆکا وەک ناوبژیوانی سەرەکی بەخشینەکان. بەڵام کردەوەیەکی قوربانیدانی سەردەمی ئینکا تایبەت بەم چیاوە بەدڵنیاییەوە بەڵگە نیشان نەکراوە؛ ئەمە بەڕاستگۆیی کراوە دەمێنێتەوە. پەرستن لێرەدا کەمتر لە ڕابردوو دەژی و زیاتر لە ئێستای کۆمەڵگاکانەوە دەژی کە بەردەوام بەخشینەکانی خۆیان بۆ چیاکە دەبردن.

کۆڵەکەی جیهان و ئاپوی دراوسێکان

لە هەرێمی کاسکۆدا، پاچاتوسان لەگەڵ ئاپو ئاوسانگاتی و ئاپو سالکانتای، ئاپوی گەورەکانی تری هەرێمەکە دادەنرێت. هاوتاکەی لە نەریتی ئایمارادا ئاچاچیلایە؛ وەک هێزی هەڵگری جیهان، ڕۆڵەکەی لەگەڵ دایکی زەوی پاچاماما دەگونجێت، کە هەمان ڕەگی وشەی پاچا لە ناویدا هەیە.

پرسیارە باوەکان دەربارەی ئاپو پاچاتوسان

پاچاتوسان چی مانا دەگەیەنێت؟

بنپایە یان کۆڵەکەی جیهان، لە pacha، جیهان، زەوی یان کات، و tusan، بنپایە.

ئایا لێکدانەوەی ئاسۆی جیهان کۆنە؟

بەشێکی لێکدانەوەی مۆدێرن و نیۆ-ئەندییە؛ بایەخی کولتی سەردەمی ئینکا کەم بەڵگە هەیە.

ئایا دۆزینەوەی قوربانی لووتکە هەیە؟

دۆزینەوەی ڕاستەوخۆی لووتکەی کاپاکۆچا بۆ پاچاتوسان بەڵگە نیشان نەکراوە.

لینکی زیاتر

لینکی ناوخۆیی پێشنیارکراو:

ئاپو سالکانتای – ئاپوی گەورەی تری هەرێمی کاسکۆ
ئاپو پیتوسیرای – خودابانووی چیای دۆڵی پیرۆز لە هەمان هەرێم
ئاچاچیلا – هاوتای ئایماراییی ئاپو
پاچاماما – دایکی زەوی ئەندی
بخوور، تیلیسم – ئامرازی پارێزەری نەقلکراو
پشکۆیی پارێزەر – ئامرازی پارێزەر بەگشتی

دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)

کارە بنەڕەتییەکانی تر لە لیستی سەرچاوەکان.

وەک خودای چیا لە نزیک کاسکۆ، ئاپو پاچاتوسان نەبووی قوربانی لووتکە و نەبووی ئۆراکل پێویستی نییە: پێگەیەکەی لە ناوی خۆیدایە، ئەوەی ئەو دەکات بە کۆڵەکەی گەردوون، بنپایەیەک کە بەپێی بیرکردنەوەی ئەندی سێ جیهان بەیەکەوە دەبەستێتەوە.

پۆلێنکردن & پاراستن

Iئاست

پشکنەری پاراستن ئەم بوونەوەرە دەخاتە ئاستی کاریگەری I – کاریگەری کەم.

بۆ بەربەرەکانی لەگەڵ کاریگەرییەکەی، نەریت لە کولتوورەکانی جۆراوجۆر ئەم پارێزەرانە دەناسێنێت:

لە پشکنەری پاراستندا بەراوردی بکە ←