ڤریکۆلاکاس و بانگهێشتەکە لەسەر بەرگی شەوانە
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
ڤریکۆلاکاس دیوێکی ڕوایەتی یۆنانی نوێیە.
لاشەی هەڵکشیوی مردوو، کە بە شەو لە بەرگا دەدات و بانگ دەکات. ئەم پرۆفایلە تایبەتمەندی بانگهێشتەکە لەسەر بەرگی شەوانە دەخوێنێتەوە. ڤریکۆلاکاس مردووی زیندووبووەی یۆنانییە، و ئەم بابەتە ئاشکرا دەکات کە چ بۆچوونێک لەسەر ژیانی درێژخایەنی مردووان لە پشتیدا هەیە.
ڤریکۆلاکاس لە باوەڕی گەلی یۆنانی نوێدا مردووی زیندووبووەی سەرەکییە: لاشەیەکی هەڵکشیو و نەگۆرا، کە بە شەو لە گۆڕ دەردەچێت، لە بەرگا دەدات و ناوی خەڵک بانگ دەکات. یاسا وایە کە هەرکەسێک یەکەم جار وەڵام بداتەوە، دەمرێت، بۆیە لە ماڵانی مەترسیدار هەرگیز یەکسەر بەرگا نەدەکراشیایەوە.
جیاواز لە ڤامپایری ڕۆژاوای ئەورووپا، ڤریکۆلاکاس زۆر بە کەمی خوێن دەخواتەوە. وەکوو مردووی زیندووبووەی یۆنانی، سەرەکی نەخۆشی و مردن بۆ گوند دەگوازێتەوە، و بوونی لە ڕووی نزیکەوە بە دەرکردنی کڵیسیی پەیوەستە: بەگوێرەی بۆچوونی ئۆرسۆدۆکسی، لاشەیەک کە کڵیسا لێی دووری خستووەتەوە، نەگۆر دەمێنێتەوە و دەبێتە ڤریکۆلاکاس.
جۆر: لاشەی هەڵکشیو و نەگۆرای زیندووبووە
سەرچاوە: ڕوایەتی یۆنانی نوێ، باڵاو لەسەر دوورگە یۆنانییەکان
دەق: باش بەڵگەدار کراوە، لەنێویاندا لە ڕێگای گەشتنامەی تۆرنفۆر لە ساڵی 1717
سەردەم: بەرباڵاو بەڵگەدارکراوە لە سەدەی 17 و 18ەم بەدواوە
ڕوانگە: لاشەیەکی پرچوی سوورهەڵگیراوی تۆخ لەگەڵ نینۆکی درێژ
پێناسەی ڕوایەت
سەردەمی دەقەکان
بەرباڵاو بەڵگەدارکراوە لە سەدەی 17 و 18ەم بەدواوە لە ڕوایەتی یۆنانی نوێدا، لەگەڵ گەشتنامەی تۆرنفۆر وەکوو یەکەم شایەتی سەرەکی.
بواری باڵاوبوونەوە
یۆنان، بەتایبەتی دوورگە یۆنانییەکان، هەروەها ناوچە ئۆرسۆدۆکسیەکانی بالکان بە گشتی.
دۆخی سەرچاوەکان
باش: گەشتنامەکان وەکوو ئەوەی ژۆزێف پیتۆن دی تۆرنفۆر لە ساڵی 1717 هەروەها لێکۆڵینەوە کلاسیکییەکانی سامەرز، باربەر و پێرکۆفسکی.
ناو و شێوازەکان
یۆنانی: ناوی ڤریکۆلاکاس لە وشەی سلاڤی vukodlak وەرگیراوە، واتە پەڵی گورگ یا مرۆڤ-گورگ، وشەیەکی سەرەکی مرۆڤ-گورگ کە لە یۆنانیدا واتای مردووی زیندووبووەی گەڕاوی وەرگرت.
شێوە و کاریگەری
ڕوانگە
ڤریکۆلاکاس وەکوو لاشەیەکی پرچو و نەگۆرا دەردەکەوێت، بە چەرمی سوورهەڵگیراوی مۆر، چاوی دریشکاوی و نینۆکی درێژ. نەگۆربوونی لاشە بەڵگە دانرابوو بۆ حاڵەتی نەپیرۆزی ئەم بوونەوەرە.
کاریگەری
نەخۆشی و مردن دەگوازێتەوە، خێزانان تووش دەکات و خەوتووان دفشێنێت، بە کەمتری خوێن دەخواتەوە وەکوو ڤامپایری ڕۆژاوای ئەورووپا. بانگهێشتەکەی شەوانەی لەسەر بەرگا مەترسیداره: هەرکەسێک یەکەم جار وەڵام بداتەوە، دەمرێت، بۆیە یاسا وایە کە هەرگیز یەکسەر بەرگا نەکرێتەوە.
پرۆفایل: ڤریکۆلاکاس
گرینگترین تایبەتمەندییەکانی مردووی زیندووبووەی یۆنانی بە یەک نەزەر.
باوەڕی زیندووبووەیی یۆنانی نوێ، شێوازی ئۆرسۆدۆکسی، بەتوندی پەیوەستە بە بۆچوونی دەرکردن لە کڵیسا و مردنی خراپ.
کۆمەلگای گوند بە گشتی و خێزانی خودی: ڤریکۆلاکاس تەنها کەسێکی تاک ناترسێنێت، بەڵکوو نەخۆشی لە هەموو گوندەکەدا باڵاو دەکاتەوە.
لاشەیەکی پرچو و سوورهەڵگیراوی تۆخ لەگەڵ چاوی دریشکاوی و نینۆکی درێژ، لە دەرەوە نەگۆرا.
هەناسەدەری نەخۆشی: بانگهێشتەکەی شەوانەی لەسەر بەرگا و گەڕانی، نەخۆشی و مردن لە گوندەکەدا باڵاو دەکاتەوە.
هەڵکشاندنی گۆڕ و پشکنینی گومانلێکراو، بەخشینی کڵیسا لە ڕێگای کاهینێک، و لە کاتی ناچاردا، سووتاندنی لاشە.
دەرکردن لە کڵیسا و لاشەی نەگۆر
ناوی ڤریکۆلاکاس لە وشەی سلاڤی ڤوکۆدلاک وەرگیراوە، واتە پەڵی گورگ یا مرۆڤ-گورگ، وشەیەکی سەرەکی مرۆڤ-گورگ کە لە یۆنانیدا واتای مردووی زیندووبووەی گەڕاوی وەرگرت. وەکوو هۆکاری گۆڕان، ژیانی بێ خواناسی، دەرکردن لە کڵیسا، ناشتن لە زەوی نەپیرۆزکراو یا خواردنی گۆشتی بەرخێک کە گورگ دڕاندبووی، دانرا بوون.
بۆچوونی ئۆرسۆدۆکسی سەرەکی ئەوەیە کە لاشەیەکی دەرکراو لە کڵیسا نەگۆر دەمێنێتەوە و دەبێتە ڤریکۆلاکاس. بەڵگەیەکی سەرەکی گەشتنامەی توێژەری سرووشتناس ژۆزێف پیتۆن دی تۆرنفۆرە، کە لە سەرەتای ساڵی 1701 لە دوورگەی میکۆنۆس هەڵکشاندنێکی گۆڕی وەسف کرد، کە تیایدا دانیشتووانی دوورگە گومانلێکراوێکیان وەکوو ڤریکۆلاکاس ناسانەوە.
یەکێک لە کۆنترین دۆسیەکانی ڤامپایر لە ئەورووپا
ڤریکۆلاکاس یەکێکە لە کۆنترین دۆسیەکانی بەڵگەدارکراوی ڤامپایر لە ئەورووپا، کە لە ڕاپۆرتی تۆرنفۆردا هاتووە. لە ڕێگای شەپۆلی ڤامپایری بالکانەوە، دەکاتووە ناو وێنەی ڤامپایری ڕۆژاواوە؛ خزمایەتی وشەیی لەگەڵ سلاڤی ڤوکۆدلاک لە لێکۆڵینەوەکانی دراکولا وەکوو بەڵگە بۆ تێکەلبوونی باوەڕی مرۆڤ-گورگ و ڤامپایر باس دەکرێت.
لە ڕووی زانستی ئایینەوە، ڤریکۆلاکاس نموونەیەکی سەرەکی مردنی خراپ و مردووی بێ ئارامییە. فێرکردنی دەرکردن لە کڵیسای ئۆرسۆدۆکسی چوارچێوەیەکی دامودەزگایی-کلیسایی پێ دەدات، کە جیای دەکاتەوە لە باوەڕی گەلی تەنها جوتیارانە: خودی کڵیسا دەتوانێت مردوو ببەستێتەوە یا ئازاد بکات.
هەڵکشاندنی گۆڕ، بەخشین و خاچی مۆم
بەڵگەدار کراون هەڵکشاندنی گۆڕ و پشکنینی گومانلێکراو، هەروەها بەخشینی کڵیسای دروست لە ڕێگای کاهینێک، کە مردووی دەرکراو ئازاد دەکات. ئەگەر ئەمە یارمەتی نەدابا، خاچێکی مۆم و پارچە گۆزەیەک لەگەڵ نووسینی “عیسای مەسیح سەرکەوتوو دەبێت” لەسەر لاشەکە دادانرا یا دار دەکرا. لە دوورگەکاندا، کە گواستنەوەی گۆڕ بۆ زەوی نەپیرۆزکراو ئەستەم بوو، سووتاندنی لاشە وەکوو دواین ڕێگا بەکارهات. لەگەڵ ئەمە، وەکوو لە شوێنانی تری بالکانی ئۆرسۆدۆکس، ئاوی پیرۆز وەکوو نیشانی ئازادکردنی کڵیسایی، خوێ لەسەر بەرگا و لقی داری گژوگیای شریفی لەسەر دەرگا وەکوو ئامرازی پاراستنی تری دژی مردووی گەڕۆک بەکارهات.
لە وشەی مرۆڤ-گورگ بۆ خزمی زیندووبووە
پرسیارە باوەکان لەبارەی ڤریکۆلاکاس
ئایا ڤریکۆلاکاس ڤامپیرێکە یان گورگ‌مرۆڤێک؟
لە ڕووی زمانەوانییەوە ناوی لە وشەی گورگ‌مرۆڤ یەعنی vukodlak وەرگیراوە، بەڵام لە ڕووی کارکردنەوە ئەو مردووێکی زیندووبووەتەوەیە لە جۆری ڤامپیر. وەک ڤامپیرێکی یۆنانی، بەم شێوەیە دوو بیرۆکە لە یەک ناودا کۆدەکاتەوە.
ئایا خوێن دەخواتەوە؟
نەک بە شێوەیەکی حەتمی. ئەو زیاتر نەخۆشی و مردن دەبڵاوکاتەوە، لە دەرگاکان دەدەت، ناوان بانگ دەکات و کەسانی خەوتوو دەپچرێنێت؛ خواردنەوەی خوێن تەنها شێوازێکی لاوەکی و کەمتر باڵاوترەوەیە.
چۆن لێی ڕزگار دەبیت؟
لە ڕێگەی هەڵکردنی گۆڕ، دانانی گونجاوی کڵێسایی، و لە کاتی پێویستدا سووتاندنی تەرمەکە، هەروەک ڕاپۆرتی تورنفۆر لەسەر جزیرەی میکونۆس باسی دەکات.
لینکی زیاتر
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
سەرچاوەی ستانداردی زیاتر لە لیستی سەرچاوەکان.
وەک مردووی زیندووبووەتەوەی یۆنانی و هەروەها ڤامپیرێکی یۆنانی، ڤریکۆلاکاس زیاتر لە هەموو شتێک ئەمە دەمێنێتەوە: ئەو مردووەیە کە بانگ دەکات پێش ئەوەی بکوژێت، و تەنها کڵێسا خۆی دەتوانێت بەندەکەی بشکێنێتەوە.
