مانانانگگال، کاتێک بەشی سەرەوەی لەش لە ئەندامی لەشی جیا دەبێتەوە

مانانانگگال ددانێکی نەریتی فیلیپینییە.

بەشی سەرەوەی لەشی شەوانە لێک دەبێتەوە و بەدوای ژنانی دووگیاندا دەگەڕێت. ئەم پێناسەیە ئەو ساتەوەختە باس دەکات کە بەشی سەرەوەی لەش لە ئەندامی لەشی جیا دەبێتەوە.

دیوفیلیپین

مانانانگگال

مانانانگگال ژنی خۆ‌دووبەشکەرەوەی ئەفسانەی فیلیپینییە. شەوانە بەشی سەرەوەی لەشی لە کەمەر لە لەشی جیا دەبێتەوە، باڵی شەوباوی تێدا دەردەکەوێت و بەفرین دەڕوات تاکو بە زمانێکی درێژ و رشتەیی خوێنی ژنانی دووگیان و منداڵی ناچووەیان بمژێت. بەم شێوەیە بەشی سەرەوەی بافراوی بەگیاوی هەڵاسراو بەدوای نێچیرا دەگەڕێت، لە کاتێکدا نیوەی خوارووی جێماو لاوازی درێژەیی خۆیەتی.

ناوەکە لە زمانی تاگالۆگی وشەی tanggal وەرگیراوە، بەواتای جیابووەوە یا کردنی جیا، و بە وشەیی مانای ئەوەی هەیە کە خۆ جیادەکاتەوە. وەک جۆرێکی لاوەکی لە کۆمپلێکسی ئاسوانگ، لە پۆلێنبەندی خۆرگ‌ناسی مکسیمۆ راموس، لەناو دەستەی مژەرانی ناوپیو دادەندرێت: بەڕۆژ ژنێکی ئاسایی، بەشەو دیمەنی باڵدار.

بە یەک نیگا: مانانانگگال

جۆر: مژەری بافراوی ناوپیو، جۆری خۆ‌دووبەشکەرەوەی کۆمپلێکسی ئاسوانگ
سەرچاوە: ئەفسانەی فیلیپینی لە ڤیسایاس و باشووری لوزۆن، پێش‌کۆلۆنیاڵی بە شێوازی سپانی-کاسۆلیکییەوە گەشەکردووە
دەقەکان: باش بەڵگەنراوە لە پۆلێنبەندی مکسیمۆ راموس بۆ کۆمپلێکسی ئاسوانگ
سەردەم: پێش‌کۆلۆنیاڵ تا ئێستا
دیمەن: ژنێک کە شەوانە لە کەمەر خۆی دووبەش دەکاتەوە، بەشی سەرەوەی لەش بە باڵی شەوباو

ناوچەی سەرچاوە و سەرچاوەکان

سەردەمی دەقەکان

مانانانگگال وەک جۆرێکی لاوەکی کۆمپلێکسی ئاسوانگ ڕەگی پێش‌کۆلۆنیاڵی هەیە، بەڵام لە کاتی داگیرکاری سپانی-کاسۆلیکی لە ناوەرۆکدا گۆڕدرا و وەک ددان پیشاندرا.

بواری باڵاوبوونەوە

ئەم باوەڕە زیاتر لە ڤیسایاس باڵاوبووەتەوە، هەروەها لە باشووری لوزۆنیش هەیە.

دۆخی سەرچاوەکان

باش: بنەمای سەرەکی پۆلێنبەندی پێنج‌بەشییەی مکسیمۆ راموس بۆ کۆمپلێکسی ئاسوانگ، کە تیایدا مانانانگگال جۆرێکی سەربەخۆ پێک دەهێنێت.

ناو و شێوازەکان

تاگالۆگی: ناوەکە لە وشەی tanggal وەرگیراوە، بەواتای جیابووەوە یا کردنی جیا: مانانانگگال بەواتای ئەوەی خۆی جیا دەکاتەوە. بەم جۆرە بەڕاستەوخۆ کارە سەرەکییەکەی ئەو دیمەنە ناودێر دەکات، جیابووەوەی بەشی سەرەوە و خواروی لەش.

شێوە و کاریگەری

دیمەن

بەشی سەرەوەی لەشی لە سەرەوە تا سک شەوانە جیا دەبێتەوە، باڵی شەوباوی تێدا دەردەکەوێت و دەفرێت، لە کاتێکدا نیوەی خوارووی لەش جێدەمێنێتەوە. زمانێکی درێژ، باریک و رشتەیی بەشێکی سەرەکی دیمەنەکەیەتی. ئەم دیمەنە نمایاندنی مێینەیی و بەرهەمداریی ژێردەستە و ترسی سەبارەت بە دووگیانبوون دەگرێتەوە.

کاریگەری

شەوانە مانانانگگال بەرەو ماڵی ژنانی دووگیان دەفرێت، زمانی درێژی خۆ بەناو باڕووسک یا پەنجەرەدا دادەخاتەوە و خوێن یا دڵی مناڵی ناچووە دەمژێت. کەسانی خەوتووش تووشی هێرشی دەکات.

پێناسە: مانانانگگال

گرنگترین ڕوخسارەکانی خوێنمژەرە خۆ‌دووبەشکەرەوە بە یەک نیگا.

نەریت

جۆرێکی لاوەکی کۆمپلێکسی ئاسوانگ بەپێی پۆلێنبەندی خۆرگ‌ناس مکسیمۆ راموس.

پەیوەست بە

ژنانی دووگیان و مناڵی ناچووە، هەروەها کەسانی خەوتووش لە ماڵیاندا.

دەرکەوتن

بەڕۆژ ژنێکی ئاسایی، بەشەو بەشی سەرەوەی باڵداری بە زمانی رشتەیی.

بواری کاریگەری

خوێنمژین لە ژنانی دووگیان و مناڵی ناچووە؛ نیوەی خوارووی جێماو هەروەها لاوازی خۆیەتی.

شێوازەکانی بەرگری

خوێ، خۆڵەمێش یا سیر بۆ سەر برینی کراوەی کەمەری نیوەی جێماو، هەروەها زنجەفیل و پارچەیەکی کلکی ماسی رۆشکای دڕکداری Buntot Pagi وەک پاراستنی گشتی لە ئاسوانگ.

جیاکردنەوە

پەنانگگالانی مالایی لە گەرووی خۆی جیا دەبێتەوە نەک لە کەمەر، کراسوی تایلاندی سەرێکی باڵداری بەگیاوانە.

لە تاگالۆگی tanggal بۆ جۆری مژەری ناوپیو

ناوی مانانانگگال لە وشەی تاگالۆگی tanggal وەرگیراوە، بەواتای جیابووەوە یا کردنی جیا، و بە وشەیی مانای ئەوەی خۆی جیا دەکاتەوە هەیە. ئەمە هاوتای جۆری مژەری ناوپیوی خۆ‌دووبەشکەرەوەیە لە پۆلێنبەندی پێنج‌بەشییەی کۆمپلێکسی ئاسوانگ، کە خۆرگ‌ناس مکسیمۆ راموس پێشکەشی کردووە.

وەک ئاسوانگ بە گشتی، مانانانگگالیش لە کاتی داگیرکاری سپانی-کاسۆلیکی بە شێوازی ددان‌سازانە گۆڕدرا. بەڵام ڕەگی لە بیرکردنەوەی پێش‌کۆلۆنیاڵی فیلیپینیدایە، زیاتر باڵاوبووەتەوە لە ڤیسایاس و باشووری لوزۆن.

لە شاشەی سینەما تا ماسکی هالووین

ناسراوترین بەشی مانانانگگال بەشێکە لە زنجیرە فیلمی فیلیپینی Shake, Rattle and Roll ی ساڵی 1984، کارێکی کولتی بەناوبانگ. ئەم دیمەنە هەروەها بەتوندی لە کۆمیکس و ئایکۆنۆگرافیای هالووینی فیلیپینیدا جێگیر بووە.

لە بوچوونی زانستی ئایین، مانانانگگال جۆری مژەری ناوپیوی کۆمپلێکسی ئاسوانگە. ترسەکان سەبارەت بە دووگیانبوون و سێکسوالیزمی مێینەیی کۆدەکاتەوە: دیمەنی جوانی ڕۆژانەی و دیمەنی سەیر و ترسناکی شەوانەیی، دووڕوویی مەترسییەک دەیانناسێنێت کە بەشێوەیەکی ئاشکرا لە دراوسێی خۆیانەوە دێت.

نیوەی خواروی هەستیار

لاوازی مانانانگگال نیوەی خوارووی جێماوی لەشیەتی. ئەگەر بدۆزرێتەوە، خوێ، خۆڵەمێش یا سیر بۆ سەر برینی کراوەی کەمەر دەپاشکل دەکرێت؛ بەم شێوەیە بەشی سەرەوە لە بەیانی نەیدەتوانێت دووبارە پێکەوە بگاتەوە، و بوونەوەرەکە دەمرێت. زیادبەر، زنجەفیل و تیلسمێک لە کلکی وشکراوی ماسی رۆشکای دڕکدار Buntot Pagi وەک پاراستنی گشتی دژی ئەم خوێنمژەرە باڵدارە دەژمێردرێت.

خوێنمژەرانی خزم لە باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا

مانانانگگال خزمایەتییەکی نزیک هەیە لەگەڵ پەنانگگالانی مالایی، کە بەڵام لە گەروو نەک لە کەمەر جیا دەبێتەوە، و لەگەڵ کراسوی تایلاندی، کە سەری بەگیاوانی بریسکەداریشەوە دەفرێت. خزمانی هەرێمی تری وەک ئاهپ، کاسو و لیاک هەن؛ لێکۆڵینەوە لەسەر ڕەگێکی ئاوستڕۆنیزیای هاوبەشی ئەم دیمەنانە بەردەوامە.

پرسیارە باوەکان سەبارەت بە مانانانگگال

بۆچی هەموو کات ژن دەبن؟

ئەم دیمەنە ترسەکان سەبارەت بە دووگیانبوون و سێکسوالیزمی مێینەیی کۆدەکاتەوە؛ بەڕۆژ مانانانگگال وەک ژنێکی جوان و گەنج دەردەکەوێت.

چۆن دەکوژرێت؟

بەوەی خوێ، خۆڵەمێش یا سیر بەسەر نیوەی خوارووی جێماودا دەپاشکل دەکرێت، تاکو بەشی سەرەوە نەتوانێت دووبارە پێکەوە بگاتەوە.

ئایا هەمان شتێکی پەنانگگالانە؟

خزمن، بەڵام شوێنی جیابووەوە جیاوازە: لە مانانانگگالدا کەمەرە، لە پەنانگگالاندا گەرووە.

لینکی زیاتر

لینکی ناوخۆیی پێشنیارکراو:

ئاسوانگ (Aswang) – ناونیشانی گشتی بۆ کۆمەڵگەی دیو و ئارواحی فیلیپینی
پێنانگالان (Penanggalan)، کراسوی (Krasue) – خواردنەوانی هەناوی خزم لە باشووری ڕۆژهەلاتی ئاسیا
تیانناک (Tiyanak) – دیوێکی تری فیلیپینی
خوێ، سیر، تیلیسم – ئامرازە پارێزەرە باودراوەکان
کۆمپاسی پاراستن – گشتبینینی ئامرازە پارێزەرەکان

دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)

سەرچاوەی سەرەکی زیاتر لە لیستی ئەدەبیات.

وەک ژنێک کە خۆی دووپارچە دەکات، مانانانگگال ڕوونترین دیمەنی کۆمەڵگەی ئاسوانگی فیلیپینییە: باشوورێکی سەرەوەی باڵدار کە دەبێت لەگەڵ بەیانبووندا بگەڕێتەوە بۆ نیوەی خواروی جێهێڵدراوی خۆی، تاکو بمێنێتەوە.