ئانیتون تابو، سەرکارە هەڤسکارە و بێ سووچی با و باران
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
ئانیتون تابو خواژنی نەریتی فیلیپینییە.
سەرکارە هەڤسکارە و بێ سووچی با و باران، کە بە سوپاسی دروێنە دڵخۆش دەکرێت.
ئانیتون تابو خواژنێکی فیلیپینی بۆ با و باران. بە هەڤسکارە دادەنرێت و دەتوانێت گەردەلوول بنێرێت، بەڵام پێویستی بە دڵخۆشکردنە، نەک شێتانی.
گرنگ بۆ شیکردنەوە: لە سەرەتای کۆلۆنیالیزم شێوازی زامبالێس ئانیتۆن تاوۆ بەڵگەدار کراوە، ئانیتۆی با و باران، کە لەلایەن دومینگو پێرێز لە ساڵی ١٦٨٠ دا بۆتووە. لە بەرامبەریدا، شێوازی تاگالۆگ لەگەڵ ڕەچەڵەکنامە، کۆکراوەیەکی هاوچەرخە.
جۆر: خواژنی با و بارانی هەڤسکار
سەرچاوە: زامبالێس و ناوچەی تاگالۆگ، فیلیپین
دەقەکان: پێرێز، Relation of the Zambals ١٦٨٠؛ کۆکراوەی هاوچەرخ
سەردەم: شێوازی زامبالێس سەرەتای کۆلۆنیالیزم، ڕەچەڵەکنامەی تاگالۆگ هاوچەرخ
دیمەن: هیچ وێنەسازییەکی سەرەتای کۆلۆنیالیزم نییە
پێوەندی سەرچاوەکان
سەردەمی دەقەکان
شێوازی زامبالێس لە سەرەتای کۆلۆنیالیزم لەلایەن پێرێز لە ساڵی ١٦٨٠ دا بەڵگەدار کراوە؛ لە بەرامبەریدا، شێوازی تاگالۆگ لەگەڵ ڕەچەڵەکنامە کۆکراوەیەکی هاوچەرخە.
بواری باڵاوبوونەوە
زامبالێس و ناوچەی تاگالۆگ لە فیلیپین؛ ناوەندی دڵنیاکراوە لە پانتیۆنی چیای پیناتوبۆدا هەیە.
دۆخی سەرچاوەکان
باری سەرچاوە دووبەشە: شێوازی زامبالێس ئانیتۆن تاوۆ بەڵگەدارە، ڕەچەڵەکنامەی تاگالۆگ وەک کچی ئیدیانالێ و دومانگان هاوچەرخە.
ناو و شێوازەکان
فیلیپینی: ڕەگی anito واتای ڕۆحی باپیرانی یان سرووشتی دەگەیەنێت؛ بەشی دووەم نادیارە. شێوازی زامبالێس Aniton Tauo ڕوانگە بۆ tawo، مانای مرۆڤ، دەکات؛ شێوازی تاگالۆگ Tabu بەگوێرەی گەڵالەیی لاوازیش دەبینرێت. شێوازەکانی تابو، تابۆ و تاوۆ هەمان کەسیت دیاری دەکەن.
کەسایەتی و کارکرد
دیمەن
وێنەسازییەکی سەرەتای کۆلۆنیالیزم بوونی نییە؛ وێنەکاری هونەرمەندانی هاوچەرخ نوێن. ئەوەی گەیشتووەتەوە ئەرکەکەیەتی، نەک وێنەکە: سەرکارە بۆ با و باران.
کاریگەری
ئانیتون تابو یان ئانیتۆن تاوۆ فەرمانڕوایی با و باران دەکات و بە هەڤسکار دادەنرێت. لە باوەڕی گەلی تاگالۆگی لاواز، بارانی وریا Ambon پێی دراوەتەوە؛ باران لە زەماوەنددا بەخت دانرا.
پرۆفایل: ئانیتون تابو
گرنگترین لایەنەکانی خواژنی کەشوهەوا بە یەک جیهاندنێک.
دیدارێکی کەشوهەوایی سەرەتای کۆلۆنیالیزم بەڵگەدار لای زامبالێسییان، لە پانتیۆنی خودای سەرەکی مالایاری لە چیای پیناتوبۆ.
با و باران بەسەر کێڵگەکانەوە؛ ئامانجدارانی جوتیاران بوون، کە لە کاتی سوپاسی دروێنە باشترین دانەوێڵەی ساوابراوی پێشکەشی دەکرد.
هیچ وێنەسازییەکی سەرەتای کۆلۆنیالیزم نییە؛ هەموو وێنەکانی خواژنە وێنەکاری هونەرمەندانی هاوچەرخی سەرهەڵدانەوەی میتۆلۆژین.
سەرکارە بۆ با و باران، هەڤسکار و توانادار بۆ گەردەلوول؛ لە باوەڕی گەلی تاگالۆگیدا لەگەڵ بارانی وریا Ambon پەیوەستە.
بۆ شێوازی زامبالێس سوپاسی دروێنە بەڵگەدارە: باشترین Pinipig لە ئایینی Mamiarag، بەپێی پێرێز ١٦٨٠؛ بۆ شێوازی تاگالۆگ هیچ ئایینی تایبەت بوونی نییە.
سەرکاری بای ئیلۆکانۆ ئاپۆ ئانگین و مۆنسوون هاباگات وەک شێوازی بای تری فیلیپین.
ئانیتۆن تاوۆ: کەسیتی بەڵگەدار پشتی ناوەکە
لە سەرەتای کۆلۆنیالیزم ئانیتۆن تاوۆ بەڵگەدار کراوە، ئانیتۆی با و باران، لەلایەن دومینگو پێرێز لە ساڵی ١٦٨٠، لە پانتیۆنی خودای سەرەکی مالایاری لە چیای پیناتوبۆ. هەروەها ئەم بۆچوونە هەیە کە بەهۆی لووت‌بەرزی پلەی دابەزاندووەتەوە: خودای سەرەکی شێوازی کەشوهەوایی لووت‌بەرزی پلەی دابەزاندووەتەوە.
شێوازی تاگالۆگ ئانیتون تابو لەگەڵ ڕەچەڵەکنامە وەک کچی ئیدیانالێ و دومانگان لای پلاسینسیا ١٥٨٩ دەرنەکەوتووە و کۆکراوەیەکی هاوچەرخە. ئەوەی بیەوێت خواژنەکە بەشێوەیەکی مێژووی بناسێت، دەبێت سەیری زامبالێس بکات، نەک ڕەچەڵەکنامەی گەلی تاگالۆگ.
لە پێرێز ١٦٨٠ بۆ سەرهەڵدانەوەی میتۆلۆژی
ئانیتون تابو یەکێکە لە بەناوبانگترین خواژنانی سەرهەڵدانەوەی میتۆلۆژی فیلیپینی ئەمرۆ.
لە ڕوانگەی زانستی ئایینەوە، ئەو خواژنێکی کەشوهەوایی هەڤسکارە کە دەتوانێت گەردەلوول بنێرێت، بەڵام پێویستی بە دڵخۆشکردنە و بەشێوەیەکی چالاک شێتان نییە. ڕوونکردنەوەی گرنگ: شێوازی زامبالێس ئانیتۆن تاوۆ لەسەر سەرچاوەی سەرەتایی لای پێرێز ١٦٨٠ بەڵگەدار کراوە، نەک تاگالۆگی کۆن؛ ڕەچەڵەکنامەی خێزانی دروستکراوی هاوچەرخە؛ و شێوازەکانی ناو تابو، تابۆ و تاوۆ هەمان کەسیت دیاری دەکەن.
سوپاسی دروێنە و دڵخۆشکردن
بۆ شێوازی زامبالێس سوپاسی دروێنە بەڵگەدارە: باشترین Pinipig، دانەوێڵەی ساوابراوی گەنجی ساوابراو، پێشکەشکراو لە ئایینی Mamiarag، بەپێی پێرێز ١٦٨٠. سەرکارە هەڤسکارە بۆ با و باران، بۆیە دووری نەخرایەوە، بەڵکوو بە باشترین بەرهەمی دروێنە دڵخۆش کرا. بۆ شێوازی تاگالۆگ بەرامبەری، هیچ ئایینی سەربەخۆی بەڵگەدار نییە.
لووت‌بەرزی و دابەزاندنی پلە: هاوشێوەیی
لەناو فیلیپیندا، هەمان کەسیتە وەک سامبال-ئانیتۆن-تاوۆ. نموونەی ئەوەی لووت‌بەرزی دەبێتە هۆی دابەزاندنی پلە، باوە و لای خواگیرانی کەشوهەوایی تریش دیتراوە. لەناو شێوازەکانی بای دووریشدا، سەرکاری بای ئیلۆکانۆ ئاپۆ ئانگین و مۆنسوونی باشوورخۆرئاوا هاباگات لەگەڵییدان؛ لە جیهانی ڕۆحی فراوانتری فیلیپینیشدا، سەرکاری چیا ماریا ماکیلینگ باسکراوە.
پرسیارە باوەکان دەربارەی ئانیتون تابو
ئانیتون تابو کێیە؟
خواژنێکی فیلیپینی بۆ با و باران؛ لە سەرەتای کۆلۆنیالیزم وەک زامبالێس-ئانیتۆن-تاوۆ بەڵگەدار کراوە.
ئایا ڕەچەڵەکنامەی خێزانی کۆنە؟
نەخێر. شێوازی تاگالۆگ لەگەڵ ڕەچەڵەکنامە کۆکراوەیەکی هاوچەرخە؛ شێوازی زامبالێس بەڵگەدارە.
بۆچی پلەی دابەزێنرا؟
بەهۆی لووتبەرزییەوە، خودای سەرەکی مالایاری پلەی دابەزاندووەتەوە.
لینکی زیاتر
هەروەها بخوێنەوە:
- ئاپۆ ئانگین – سەرکاری بای ئیلۆکانۆ
- هاباگات – مۆنسوونی باشوورخۆرئاوای فیلیپین
- ماریا ماکیلینگ – سەرکاری چیای ڕەوایەتی فیلیپینی
- تیلیسم، بخوورکردن، مۆمی پارێزگاری – کەلوپەلی پارێزگاری گەیشتووە
- قوتوپنمای پارێزگاری – کەلوپەلی پارێزگاری بە کوورتی
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
کارە بنەڕەتییەکانی تر لە لیستی سەرچاوەکان.
وەک خواژنی با و باران لە فەلیپین، ئانیتون تابو (Anitun Tabu) ئێستا لە ناوەندی زیندووکردنەوەی ئەفسانەکاندایە؛ لە ڕووی مێژووییەوە بە ناوی ئانیتۆن تاوۆ (Aniton Tauo) لای زامبالسییەکان ناسراوە، کە بەهۆی لووتبەرزییەوە پلەی کەمکرایەوە و بە شوکرانی دروێنە هێمن کرایەوە.
