گوی-پۆ، دایەنێک کە تەنانەت پاش مردنیش ماڵەکە بەجێ نەهێشتووە
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
گوی-پۆ روحی نەریتی چینییە.
خدمەتکارە پیرەژنەکە دەگەڕێتەوە، هەندێک جار یارمەتیدەر، هەندێک جار دوژمنکار. ڕوایەت باسی دایەنێک دەکات کە تەنانەت پاش مردنیش ماڵەکە بەجێ نەهێشتووە. گوی-پۆ لە ئەفسانەی کانتۆنیدا ڕۆحی پیرەژنێکە.
گوی-پۆ، کە بە شێوەی gui po ـیش دەنووسرێت، روحی پیرەژنێکە، زۆربەی کات خدمەتکارێک یان دایەنێک، کە پاش مردن دەگەڕێتەوە ماڵ. سیفەتەکەی دووڕووە: هەندێک گوی-پۆ بە دڵسۆزیەوە یارمەتی ماڵ و منداڵان دەدەن، هەندێکی دیکە بە شێوەیەکی ناشرین دەردەکەون و دوژمنکارن.
ئەم باوەڕە بە شێوەیەکی گشتی لە هەموو دەوروبەری کولتووری چینی باڵاوە، بەتایبەت لە بارودۆخی مێژووییی خدمەتکاری ماڵانی خاندانە دەوڵەمەندەکاندا. جیاواز لە روحەکانی تۆڵەسەندنەوە و قوربانی جێگرەوە کە زۆر ترسناکن، گوی-پۆ کاریگەرییەکەی لەسەر ماڵ خۆی، منداڵان و باقی دانیشتووانی ماڵ دەخاتەوە.
جۆر: روحی پیرەژنێک، زۆربەی کات خدمەتکار یان دایەن، بە سیفەتی دووڕوو
سەرچاوە: باوەڕی گەلی چینی سەبارەت بە خدمەتکارانی ماڵ و پەیوەندی بە باوباپیران
دەق: بەڵگەکراو لە فەرهەنگ و کۆکراوەکانی فۆلکلۆر
ماوە: بەردەوام بەڵگەکراوە، تا فیلمی ترسناکی ئەمڕۆ
دیمەن: پیرەژنێک، هەندێک جار بێدەنگ و دۆستانە، هەندێک جاریش ناشرین و توند
پێناسەی ڕوایەت
سەردەمی دەقەکان
بەردەوام لە ڕوایەتی گەلیدا بەڵگەکراوە، بە پشتبەستن بە فەرهەنگ و کۆکراوەکانی فۆلکلۆر، و بەردەوامە تا فیلمی ترسناکی ئەمڕۆ.
بواری باڵاوبوونەوە
دەوروبەری کولتووری چینی بە گشتی، بە تایبەتی لە بارودۆخی مێژووییی خدمەتکاری ماڵانی خاندانە دەوڵەمەندەکاندا.
دۆخی سەرچاوەکان
ناوەند: فەرهەنگ و کۆکراوەکانی فۆلکلۆر ئەم دیمەنە بەڵگە دەکەن، بەڵام سەرچاوەیەکی تاک و بنچینەیی بوونی نییە.
ناو و شێوازەکان
چینی: ناوی gui po لە gui، واتە روح، و po، واتە پیرەژن یان کابرای ماڵ، پێکهاتووە، بۆ پیرەژنی روحانی. زۆر جار وەک روحی دایەنێک لێک دەدرێتەوە، خدمەتکارێک یان دایەنێک کە لە زیندووییدا لە خاندانی دەوڵەمەند کاری کردووە.
کەسایەتی و کارکرد
دیمەن
ئەوەی جێگای سەرنجە دووڕووییەکەیەتی: هەندێک گوی-پۆ باش و یارمەتیدەری خەڵکی تووشی تەنگانەن، هەندێکی دیکە بە شێوەیەکی ناشرین دەردەکەون و ترسناکن. بەم شێوەیە یەکێکە لە جۆرەکانی روح کە نازۆکترن، نەک بەردەوام بەد.
کاریگەری
گوی-پۆ مۆتیفی قوربانی جێگرەوەی نییە. کاریگەرییەکەی لە پارێزەری و دڵسۆزییەوە دەگاتە ترسناکی، و پابەندە بە هەر چیرۆکێکەوە؛ ئەو دووڕوویی پەیوەندی بە ماڵەوە تەنانەت پاش مردنیش دەردەخات.
کارتی ناسنامەیی: گوی-پۆ
گرنگترین لایەنەکانی ئەم روحی خانەیە لە یەک ڕوانگەوە.
دیمەنێکی نزیک لە کولتی باوباپیران: روحی دڵسۆزی خدمەتکار کە پەیوەندییەکەی بە ماڵەوە تەنانەت پاش مردنیش بەردەوام دەبێت.
ماڵ، منداڵان و باقی دانیشتووانی ماڵ، ئەوانەی گوی-پۆ جارێکیان خزمەتیانی کردووە.
پیرەژنێک، بەپێی چیرۆکەکە هەندێک جار بێدەنگ و دۆستانە یان ناشرین و توند.
دووڕوویی نێوان دڵسۆزی و ترس، بەبێ مۆتیفی قوربانی جێگرەوەی روحەکانی دیکە.
پەرستنی گشتی باوباپیران و روحان، لە دیمەنی دوژمنکاردا بەهۆی پێشکەشکردنی قوربانی هێمن دەکرێت.
جیاواز لە یوان-گوی یان یو-هون-یی-گوی، گوی-پۆ بەدوای قوربانی جێگرەوەیەک ناگەڕێت و بە بنچینەیی دوژمنکار نییە.
دایەنی کە لە خزمەتی ماڵدا دەمێنێتەوە
زۆر جار گوی-پۆ وەک روحی دایەنێک لێک دەدرێتەوە، خدمەتکارێک یان دایەنێک کە لە زیندووییدا لە خاندانی دەوڵەمەند کاری کردووە و پاش مردن دەگەڕێتەوە بۆ یارمەتیدانی ماڵ یان چاودێری منداڵان. بەم شێوەیە گوی-پۆ نزیکە لە کولتی باوباپیران: روحی دڵسۆزی خدمەتکار کە پەیوەندییەکەی بە ماڵەوە بەردەوام دەبێت.
ئەم نزیکبوونەوەی بۆ خزمەت هۆکاری دووڕووییەکەشی روون دەکاتەوە: ئەوێ لە زیندووییدا دڵسۆزی هەبووبێت، دەکرێت پاش مردنیش بەردەوام بێت؛ ئەوێ توڕەیی یان بێتوانایی مابێتەوە، دەکرێت لە هەمان دیمەن دیمەنێکی دوژمنکار سەرهەڵبدەت.
پیرەژنی بێدەنگی چیرۆکەکانی روح
گوی-پۆ کەمتر بەناوبانگە لە جۆرەکانی تۆڵەسەندنەوە و قوربانی جێگرەوە، بەڵام لە کۆکراوەکانی چیرۆکی روحی چینی و لە فیلمی ترسناکدا وەک دیمەنێکی پیرەژنی دووڕوو دەردەکەوێت.
گوی-پۆ نیشان دەدەت کە هەموو گوی-یەک بەد نییە. وەک روحێکی دڵسۆزی خدمەتکار کە پابەندی ماڵە، لە نێوان باوباپیرانی خۆشیبراو و مردووی بێ ئارامدا دەوەستێت، و پەیوەندییەکی نزیکی ماڵ، خزمەت و دڵسۆزی دەردەخات.
ڕێزلێنان و هێمنکردنی روحەکانی ماڵ
لە پێشەوە پەرستنی گشتی باوباپیران و روحان هەیە و، لە کاتی دیمەنی دوژمنکاردا، هێمنکردن بەهۆی پێشکەشکردنی قوربانی. بخوورکردن و قوربانی بەشێکن لە ڕێزلێنان و هێمنکردنی روحی ماڵ، تیلیسمێکی لەبەرکراو بۆ مانای پەرستنی ماڵ بەکار دەهێنرێت، و ئاوی پیرۆز هێمایە لە مامەلە لەگەڵ دیمەنی دوژمنکاردا. جەژنی روحان لەگەڵ قوربانی و سووتاندنی کاغەزی جۆس بەشێکن لە چوارچێوەی گشتی.
روحەکانی ماڵ لە نێوان کولتوورەکاندا
گوی-پۆ لەگەڵ وایت لەیدیی ئەوروپی هاوتایە، ژنی سپی یان نەوەی باوباپیران وەک روحی ماڵ بە سیفەتی دووڕوو، لەگەڵ کیکیمۆرای سلاڤی، روحێکی مێینەی ماڵ، و لەگەڵ باوەڕەکانی دایەن و پەرستاری منداڵی گەڕاوەتەوە وەک روحی پارێزەری ماڵ.
پرسیارە باوەکان دەربارەی گوی-پۆ
ئایا گوی-پۆ بەدە؟
نەک بەردەوام. هەندێک گوی-پۆ یارمەتیدەر و دڵسۆزن، هەندێکی دیکە دوژمنکارن؛ سیفەتەکەی دووڕووە.
لە کوێوە هاتووە؟
زۆر جار وەک روحی خدمەتکارێکی مردوو یان دایەنێک دادەنرێت کە دەگەڕێتەوە ماڵ.
ئایا بەدوای قوربانی جێگرەوەیەک دەگەڕێت؟
نەخێر، جیاواز لە شویگوی یان دیاۆ-سی-گوی، مۆتیفی قوربانی جێگرەوەی نییە.
لینکی زیاتر
هەروەها بخوێنەوە:
- چین – هەموو بوونەوەرەکانی نەریتی چینی
- یوان-گوی، یو-هون-یی-گوی – روحی خزمی چینی لە ڕستەی گوی
- بخوورکردن، تیلیسم، ئاوی پیرۆز – ئامرازی پارێزەری ڕوایەتکراو
- قوتوپاسی پاراستن – ئامرازەکانی پاراستن بە کوورتی
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
کارە بنەڕەتییەکانی دیکە لە لیستی سەرچاوەکان.
گوی-پۆ (Gui-po) وەک ڕۆحی خانووی چینی، ئەوە دەریدەخات کە دیاربوون بە واتای هەڕەشە نییە: ئەو هەروەها ڕۆحی پیرەژنێکە کە هەر بەردەوامە لە خەمخۆربوون بۆ خێزانەکەی، هەمان خێزانەی کە جارێکیان خزمەتی کردووە.
