ووتو-گوی و پرسیارە شەوانەکەی سەبارەت بە سەری خۆی
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
ووتو-گوی ڕۆحێکە لە نەریتی چینی.
بێ‌سەرانە شەوان دەگەڕێت و دوای سەری خۆی دەپرسێت. ووتو-گوی پرسیارە شەوانەکەی سەبارەت بە سەری خۆی دەکات و شەوان بەدوای سەریدا دەگەڕێت.
ووتو-گوی، کە بە شێوازی نووسینی وتو گوی‌ش دەگوترێت، ڕۆحی بێ‌سەری کەسێکی سەربردراوە لە نەقڵ‌کردنی گەلی چینی. بێ‌ئاراستە دەگەڕێت، هەندێک جار سەری خۆی لەژێر باسکی گرتووە، و شەوان لە خۆپیشاندەرانی ڕۆیشتوو نزیک دەبووەوە بە هەمان پرسیارەوە سەبارەت بە سەرەکەی.
بەپێچەوانەی نموونەکانی وەک شویگوی، ووتو-گوی هیچ مۆتیفی قوربانی جێگر نییە: کاریگەریەکەی زیاتر تۆقێنەر و دەرهێنەرە لە ڕووی دیمەنی شەوانەیدا نەک ئامانجی کوشتنی بەپلان. ئەم ئەفسانەیە لە ڕووی سزاکانی سەربردنەوەی گشتیانە کە زۆر جار لە مێژووی چیندا کۆدەبوونەوە، بەهێز بووەتەوە.
جۆر: ڕۆحی بێ‌سەری کەسێکی سەربردراو
سەرچاوە: باوەڕی گەلی چینی لە چوارچێوەی سزاکانی سەربردنەوەی مێژوویی
دەقەکان: کۆکراوەکان وەک لیائوجای ژیی نووسینی پو سۆنگلینگ، هەروەها لێکۆلینەوەی گەلناسی
سەردەم: نەقڵ‌کردنی گەلی لە چوارچێوەی سزاکانی سەربردنەوەی مێژوویی، تا ئەمڕۆ
دیمەن: ڕۆحی بێسەر، بێ‌ئاراستە دەگەڕێت، هەندێک جار سەری خۆی هەڵگرتووە
پاشخانی مێژووی
سەردەمی دەقەکان
ئەم ئەفسانەیە لە چوارچێوەی سزاکانی سەربردنەوەی گشتیانەی زۆر جار کۆدەبوونەوە لە مێژووی چیندا دروست بووە و تاوەکو ئێستا دەگوازرێتەوە.
بواری باڵاوبوونەوە
هەموو ناوچەی کەلتووری چین.
دۆخی سەرچاوەکان
مامناوەند: بەڵگەدار لە کۆکراوەکانی چیرۆکی ڕۆحی چینی وەک لیائوجای ژیی نووسینی پو سۆنگلینگ، هەروەها لە فیلمی ترسناکی سەردەمیانە.
ناو و شێوازەکان
چینی: وو واتای بێ دەگەیەنێت، تۆ سەر، گوی ڕۆح: ووتو گوی بە واتای وشەیی ڕۆحی بێ‌سەرە. مەبەست لێی ڕۆحی ئەو کەسانەیە کە بە سەربردنەوە مردوون، بە سزا یان بە ڕووداو.
دیمەن و بێ‌ئارامی
دیمەن
ووتو-گوی بێسەر دەردەکەوێت، هەندێک جار سەری خۆی جیاکراوەکەی لەژێر باسکی گرتووە. سەری کەم یان سەری جیاکراوی هەڵگیراو مۆتیفی ناوەندییە، وێنەیەکە بۆ مردنی نەسڕاوەتەوە و ناتەواو و ناسنامەی لەدەستچوو.
کاریگەری
بێ‌ئاراستە دەگەڕێت و شەوان لە خۆپیشاندەرانی ڕۆیشتوو نزیک دەبووەوە بە پرسیار سەبارەت بە سەرەکەی؛ ئەم گەڕانە هیوای بۆ تەواوبووندن و ئارامی دەردەبڕێت. هیچ مۆتیفی قوربانی جێگری نییە، کاریگەریەکەی زیاتر تۆقێنەر و دەرهێنەرە نەک کوشتنی بەپلان.
پرۆفایل: ووتو-گوی
گرنگترین لایەنەکانی ڕۆحی بێسەر بە یەک ڕوانگە.
نەقڵ‌کردنی گەلی لە چوارچێوەی سزاکانی سەربردنەوەی گشتیانەی زۆر جار کۆدەبوونەوە لە مێژووی چیندا.
خۆپیشاندەرانی شەوانە، کە لێیان نزیک دەبووەوە بە پرسیاری سەبارەت بە سەرەکەی.
شێوەیەکی بێسەر، بێ‌ئاراستە دەگەڕێت، هەندێک جار سەری خۆی لەژێر باسکی گرتووە.
تۆقاندن و پەلاماردان لەجێی کوشتنی بەپلان؛ هیچ مۆتیفی قوربانی جێگری نییە.
پەرستنی گشتی ڕۆح، ئایینەکانی ڕزگاری و لابردنی تاوان، هەروەها قوربانی جێژنی ڕۆحەکان؛ ناشتنی بەڕێکی تەرمی تەواو ئارامی دەبەخشێت.
خاوەن پەیوەندییە لەگەڵ دیاۆ-سی-گوی، یوان-گوی و یو-هون-یی-گوی؛ بەپێچەوانەی شویگوی، هیچ جێگرێک نەگەڕاوە، تەنها بەدوای سەری خۆیدا دەگەڕێت.
سەربردنەوە و پاکیزەیی جەستە
ناوی ووتو-گوی پێکهاتووە لە وو، بێ، تۆ، سەر، و گوی، ڕۆح: مەبەست لێی ڕۆحی ئەو کەسانەیە کە بە سەربردنەوە مردوون، بە سزا یان بە ڕووداو. سزای سەربردنەوەی گشتیانە کە زۆر جار لە مێژووی چیندا کۆدەبووەوە، ئەم ئەفسانانەی بەهێزکردووە.
لە ڕووی بودایی-داۆیستیدا، ووتو-گوی نموونەیەکی کلاسیکی مردووی بەزۆر و ناتەواوە؛ جەستەی تێکشکاو ڕۆح دیل دەگرێت، هەروەها لە ڕووی بۆچوونی کۆنفوچیوسییەوە سەبارەت بە پاکیزەیی جەستەی وەرگیراو لە دایک و باوک.
شێوەی تۆقێنەری بێسەر لە مانگی ڕۆحەکان
ووتو-گوی لە کۆکراوەکانی چیرۆکی ڕۆحی چینی و لە فیلمی ترسناکدا وەک شێوەیەکی کلاسیکی تۆقێنەری بێسەر دەردەکەوێت و بەشێکی جێگیری مانگی ڕۆحەکانە.
لە ڕووی زانستی ئایینەوە، ووتو-گوی مردووێکی بەزۆر و ناتەواوە کە جەستەی تێکشکاوی ڕۆحەکەی دیل گرتووە. ترسی مردنی توندوتیژی لەگەڵ خەمی کۆنفوچیوسیانە بۆ پاکیزەیی جەستە یەکدەگرێتەوە.
ناشتن و ئایینەکانی ڕزگاری
لە پێشدا پەرستنی گشتی ڕۆح و ئایینەکانی ڕزگاری و لابردنی تاوان بۆ کوژراوانی بەزۆر دێن، هەروەها قوربانی لە چوارچێوەی جێژنی ڕۆحەکان، پێکهاتووە لەگەڵ بخووردان. ئاوی پیرۆز وەک نیشانەیەک دادەنرێت لە مامەڵەکردن لەگەڵ مردووی بەزۆر، دەنگی زەنگی پیرۆزکراو وەک نیشانەیەکی پارێزەر دیبژاردەکراوە دژی ڕۆحی ترسناک. وەک ڕێگایەک بۆ ئارامکردنی ڕۆح، ناشتنی بەڕێکی تەرمی تەواو دادەنرێت.
شێوەکانی بێسەر بەراورد
ووتو-گوی هاوتای دولاهانی ئیرلەندییە، سوارچاکی بێ‌سەری کە سەری خۆی هەڵدەگرێت، و سوارچاکی بێ‌سەری فۆلکلۆری ڕۆژاواییە وەک لە سلیپی هۆلۆ. پەیوەندیدارە لەگەڵ مۆتیفی ناوچەرووگی شێوەکانی سەربردراوی بەردەوامبووکاری. لە ناخی چیندا لەتەنیشت دیاۆ-سی-گوی، یوان-گوی و یو-هون-یی-گوی وەک مردووی بەزۆر ڕادەوەستێت، بەڵام دیمەنی تەنها بە سەری کەم بەندە.
پرسیاری زۆرجار کراو سەبارەت بە ووتو-گوی
بۆچی ووتو-گوی بەدوای سەری خۆیدا دەگەڕێت؟
سەری جیاکراوی وێنایە بۆ مردنی ناتەواو؛ ئەم گەڕانە هیوای بۆ تەواوبووندن و ئارامی دەردەبڕێت.
ئایا ووتو-گوی بەگرژ کوشتنی خواستراوە؟
زۆرجار نەخێر؛ کاریگەریەکەی زیاتر تۆقێنەر و پەلاماردەرە، هیچ مۆتیفی قوربانی جێگری وەک شویگویی نییە.
ئەم ئەفسانەیە لەکوێوە هاتووە؟
لە چوارچێوەی سزاکانی سەربردنەوەی گشتیانەی زۆرجار کۆدەبوونەوە لە مێژووی چیندا.
لینکی زیاتر
هەروەها بخوێنەوە:
- چین – هەموو بوونەوەرەکانی نەریتی چینی
- دیاۆ-سی-گوی، یوان-گوی، یو-هون-یی-گوی – ڕۆحی گوی مردووی بەزۆری تری
- شویگوی – ڕۆحی ئاوسپیێن لەگەڵ زۆرلێکراوی قوربانی جێگر
- ئاوی پیرۆز، بخووردان، زەنگ – شتومەکی پارێزەری نەقڵ‌کراو
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
سەرچاوەی زیاتری بنچینەیی لە لیستی سەرچاوەکان.
وووتۆ-گوی (Wutou-gui) وەک روحێکی سەربڕدراو و روحی بێسەر لە چین، دەبووە شێوەیەکی ترسناکی مادەیی: نەک ڕاوچییەکی قوربانی-جێگر وەک گویەکانی تر، بەڵکوو دیمەنێکە کە تەنها بەدوای سەری خۆی ونبووی خۆی دەگەڕێت.
