شویگوی، نوقومبووی گیراوی ورد و خۆڵی قوربانی جێگرەوە

شویگوی ڕۆحـی نەریتی چینییە.

نوقومبووێک لە ناو ئاودا خۆی مات کردووە و بەدوای جێگرەوەیەکدا دەگەڕێت.

شویگوی

شویگوی ڕۆحی کەسێکی نوقوم بووەیە لە نەریتی گەلی چین، کە لە ناو یان لەژێر ئاوی ئەو شوێنەی تێیدا مردووە خۆی مات کردووە. ئامانجی ئەوە قوربانی جێگرەوەیە: تەنها کاتێک کەسێکی تر لە جێگای ئەو نوقوم بووت، گیانی خۆی ئازاد دەبێت، لە کاتێکدا قوربانییەکە خۆی دەبێتە شویگویی نوێ.

مردنی توندوتیژ و ناسروشتی لەناو ئاودا گیان بە شوێنی ڕووداوەکە ورد دەکات؛ بە مردووێکی بێ ئارام و بێ خزمەت دادەنرێت. باوەڕەکە هەتا ئێستاش بەرقەرارە: هەروا دایک و باوکان منداڵانی خۆیان بە یادکردنەوەی شویگوی لە ڕووبار و گۆم و دەریاچەی مەترسیدار ئاگادار دەکەنەوە.

بە کوتایی نگایی: شویگوی

جۆر: ڕۆحی کەسێکی نوقوم بووە، بەستراوە بە ئاوی مردنی خۆی
سەرچاوە: باوەڕی گەلی چینی سەبارەت بە ئاو، مردن و قوربانی جێگرەوە
دەقەکان: کۆکراوەکانی وەک لیائوجای جیی (Liaozhai Zhiyi)ی پو سۆنگلینگ، هەروەها توێژینەوەی گەلناسی
ماوە: باوەڕی گەلی زیندووی هەتا ئێستا
دەرکەوتن: ڕۆحی کەسێکی نوقوم بووە، لە ناو یان لەژێر ئاودا خۆی مات کردووە

پێناسەی ڕوایەت

سەردەمی دەقەکان

هەتا ئێستا زیندووە: باوەڕ بە شویگوی بەشێکی بلاونەبووەوەی باوەڕی گەلی چینییە و هەتا ئێستا بۆ نەوەکانی داهاتوو دەگوازرێتەوە.

بواری باڵاوبوونەوە

تەواوی ناوچەی کولتووری چین، بەتایبەت لە کەنار ڕووبار و گۆم و دەریاچەکان کە ڕووداوی نوقومبوون تێدا ڕووی دەدەن.

دۆخی سەرچاوەکان

باش: شویگوی وەک لە چیرۆکی ڕۆحی کلاسیک وەک لیائوجای جیی (Liaozhai Zhiyi)ی پو سۆنگلینگ ئاشکرایە، هەروەها لە باوەڕی زارەکی هەتا ئێستا زیندووش.

ناو و شێوازەکان

چینی: شوی بە واتای ئاو، گوی بە واتای ڕۆح: شویگوی بە وشەیی واتا ڕۆحی ئاوە. مەبەست لێی ڕۆحی کەسانی نوقوم بووەیە کە لە شوێنی مردنی خۆیاندا خۆیان مات کردووە و لەوێ بەستراون.

دەرکەوتن و سۆڵی ئاو

دەرکەوتن

شویگوی ڕۆحی کەسێکی نوقوم بووەیە کە لە ناو یان لەژێر ئاوی شوێنی مردنی خۆیدا خۆی مات کردووە. ئاو هەم شوێنی بەستراوی ئەوە و هەم شوێنی مردنیشیانە؛ بەمە ئاوگۆم و ڕووبارەکان دەبنە شوێنی مەترسیدار کە سووڕانەوەیەکی بەڵاوگۆم لەخۆ دەگرن.

کاریگەری

مۆتیفی سەرەکی تی شن (ti shen)ـە، واتە گۆرینەوەی جەستە: شویگوی قوربانییانی بێئاگا دائاو دەکات و نوقومیان دەکات بۆ ئەوەی دەست بگرێتە سەر جەستەکانیان. تەنها کاتێک کەسێکی تری بۆ مردنی نوقومبوون ڕاکێشا، گیانی خۆی ئازاد دەبێت، لە کاتێکدا قوربانییەکە خۆی دەبێتە شویگویی نوێ. بەمشێوەیە سووڕانەوەیەکی بەردەوامی نوقومبوونی جێگرەوە دروست دەبێت.

کارتی ناسنامە: شویگوی

گرنگترین لایەنەکانی ڕۆحی ئاوی بە کوتایی نگایی.

کۆنتێکستی کەلتووری

بەشێکی جێگیر لە باوەڕی گەلی چینی سەبارەت بە ئاو، مردن و گیانی بێ ئارام، کە هەتا ئێستا زیندووە.

پەیوەست بە

خۆزگر، منداڵان و هەموو ئەو کەسانەی لە کەنار ڕووبار و گۆم و دەریاچەکان کە دەکرێت ببنە قوربانی جێگرەوە.

دەرکەوتن

ڕۆحی کەسێکی نوقوم بووە، لە ناو یان لەژێر ئاودا خۆی مات کردووە، بەستراوە بە شوێنی مردنی خۆی.

بواری کاریگەری

خەڵکی زیندوو دائاو دەکات تاکوو لە ڕێگەی قوربانی جێگرەوەی تی شن (ti shen) گیانی خۆی ئازاد بکات.

چۆنیەتی مامەڵەکردن

خۆدووری کردن لە ئاوگۆم و ڕووباری مەترسیدار، پێشکەشکردنی قوربانی لە کاتی جەژنی ڕۆحان و دۆزینەوەی تەرمەکە.

جیاکردنەوە

لە ڕووی بیناغەیی خزمی دیاو-سی-گوییە کە هەمان لۆژیکی قوربانی جێگرەوەی هاوبەشە؛ بەپێچەوانەی ووتۆ-گویی بێسەر، شویگوی ئەم مۆتیفە دەناسێت.

مردووی بێ خزمەت لە ناو ئاو

ناوی شویگوی لە شوی، ئاو، و گوی، ڕۆح، پێکهاتووە: مەبەست لێی ڕۆحی کەسانی نوقوم بووەیە کە هەر لە شوێنی مردنیاندا خۆیان مات کردووە. مردنی توندوتیژ و ناسروشتی لەناو ئاودا گیانیان بەم شوێنە دەبەستێتەوە؛ بە مردووی بێ ئارام و بێ خزمەت دادەنرێن کە هیچ گواستنەوەیەکی ڕێکوپێکیان نەبووە.

ئاو لێرەدا هەم شوێنی بەستراوی و هەم شوێنی مردنیشیانە: ئاوگۆم و ڕووبارەکان بەمە دەبنە شوێنی مەترسیدار کە سووڕانەوەیەکی بەڵاوگۆم لەخۆ دەگرن. باوەڕەکە هەتا ئێستا زیندووە، چونکە دایک و باوکان هێشتا منداڵانی خۆیان بە یادکردنەوەی شویگوی لە ڕووبار و گۆم و دەریاچەی مەترسیدار ئاگادار دەکەنەوە.

فیلمی ترسناک و ئاگاداری کردنەوە لە مانگی ڕۆحان

شویگوی بەشێکی جێگیرە لە باوەڕی گەلی چینی و لە فیلمی ترسناکی هۆنگ کۆنگی و چینی. لە مانگی ڕۆحان ئاگاداری دراوە کە خۆزگری مەکرێت، بۆ ئەوەی نەبنە قوربانی شویگوی.

شویگوی مردووی بێ خزمەتی ڕاستەقینەیە: ئەو نوقومبووەی هەرگیز نەدۆزراوەتەوە و هیچ ئاینێکی بۆی نەکراوە. لۆژیکی گۆرینەوە و قوربانی جێگرەوەی لە ڕووی بیناغەییدا لەگەڵ دیاو-سی-گوی یەکسانە و ترسان لە ئاوگۆم وەک شوێنی بەڵاوگۆمی دووبارە دەبووەوە دەردەخات.

خۆدووریکردن، قوربانی و دۆزینەوەی تەرمەکە

وەک پاراستنی گەلی، ئاگاداریکردنەوە لە ئاوگۆم و ڕووباری مەترسیدار و خۆدووری کردن لێی گرنگ دادەنرێت. بۆ ئەو کەسانەی نوقوم بووون، لە چوارچێوەی جەژنی ڕۆحان قوربانی پێشکەش دەکرێت، هاوبەش لەگەڵ بخوور و ئایینەکانی ڕزگارکردنی کشیشانە. ئاوی پیرۆز وەک نیشانە لە مامەڵەکردن لەگەڵ ڕۆحی ئاو دادەنرێت، هەروەها دەنگی زەنگی پیرۆز لە کەنار ئاوگۆمدا وەک پارێزەر بووە. هەروەها دۆزینەوەی تەرمەکە وەک شتێکی سەرەکی دادەنرێت، بۆ ئەوەی سووڕانەوەی نوقومبوونی جێگرەوە بشکنرێت.

سۆڵی ئاو لە کولتوورەکانی تر

شویگوی هاوتای روسالکای سلافییە، ڕۆحی ژنێکی نوقوم بووە کە پیاوان بۆ ناو ئاو ڕادەکێشێت و نوقومیان دەکات، و وەک ئەو بەستراوەتەوە بە ئاو. خزمانی نزیکی نیکسی ئەڵمانی و مافی ئاوییە وەک نوقومکار، هەروەها کاپای ژاپۆنی کە خەڵک بۆ ناو ئاو ڕادەکێشێت.

پرسیارە باوەکان دەربارەی شویگوی

بۆچی شویگوی خەڵک دائاو دەکات؟

بۆ ئەوەی لە ڕێگەی قوربانی جێگرەوەی تی شن (ti shen) خۆی ڕزگار بکات: تەنها کاتێک کەسێکی تر لە جێگای ئەو نوقوم بووت، گیانی خۆی ئازاد دەبێت، لە کاتێکدا قوربانییەکە خۆی دەبێتە شویگویی نوێ.

چۆن خۆت لە شویگوی دەپارێزی؟

بە خۆدووری کردن لە ئاوگۆم و ڕووباری مەترسیدار و، لە ڕووی کولتوورییەوە، بە دۆزینەوەی تەرمەکە و ئایینەکانی ڕێکوپێکی مردوو.

ئایا شویگوی خزمی روسالکایە؟

لە ڕووی مۆتیفەوە بەڵێ: هەردووکیان ڕۆحی ئاوی بەستراوی کەسانی نوقوم بووەن کە خەڵکی زیندوو بۆ ناو قوڵایی ڕادەکێشن، هەرچەندە روسالکا و شویگوی لە کولتوورەکانی جیاواز سەرچاوەیان گرتووە.

لینکی زیاتر

لینکی ناوخۆیی پێشنیارکراو:

چین – هەموو بوونەوەرەکانی نەریتی چینی
دیاۆ-سی-گوی – گویەکە کە هەمان لۆژیکی قوربانی جێگرەوەی هەیە
گوی-پۆ – یەکێکی تری روحی گوی چینی
ووتۆ-گوی – روحی بێسەر کە پێویستی بە قوربانی جێگرەوە نییە
ئاوی پیرۆز، بخوور کردن، زەنگ – ئامرازە پاراستنکارە کۆنەکان
قوتوپاسی پاراستن – کۆبینینی گشتی ئامرازەکانی پاراستن

دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)

سەرچاوەی زیاتری بنچینەیی لە لیستی سەرچاوەکان.

شویگوی وەکوو روحی ئاو و هەروەها روحی کەسێکی نۆقومبووی چینی، ئەوە دەرخستووە کە باوەڕی گەلی چۆن بە توندی لەگەڵ مەترسی ڕاستەقینەی نۆقومبوون تەنیوە: هیچ شوێنێکی لەسەر ئاو بە تەواوی سەلامەت دانانرێت، هەتا ئەو خولی قوربانی جێگرەوە نەشکێنرێت.