Vasorrú bába، پیرەژنە خاوەن بنووسە ئاسنینەکە
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
ڤاسۆررو باباوه ڕۆحێکی نه‌قڵه‌ی مه‌جاریه.
جادووگه‌ری دارستان به لووتی ئاسنین، تۆقاندنی چیرۆکه‌کان. Vasorrú bába پیرەژنە خاوەن بنووسە ئاسنینەکەیە.
Vasorrú bába، پیرەژنی بنووسە ئاسنینەکە، جادوگرێکی چیرۆکییە لە دارستان لە داستانی مەجاری کە لە دارستاندا لە کلبەیەکدا نیشتەجێیە و منداڵ ڕاو دەکات. ئەو هاوتای مەجاری Baba Jaga ی سلاڤییە و لە هەمان کاتدا هەم مەترسی و هەم یارمەتیدەرێکی ئەگەرییە.
تایبەتمەندی سەرەکی ئەو بنووسە ئاسنینەکەیەتی: کانزا لە ڕوخساردا نیشانەی نامرۆیی و، بەپێی یەکێک لە شیکردنەوەکان، تەنانەت نیشانەی پەیکەری قوربانی کۆنی شامانییە. لە زمانی مەجاری دەربڕینی Vasorrú bába بۆ ناساندنی جادوگرە خراپەکەی چیرۆک بەکاردێت.
جۆر: جادوگرێکی چیرۆکی دارستان، تۆقێنەری منداڵان و چاودێری بەردەم
سەرچاوە: داستان و چیرۆکی گەلی مەجاری، بە شێوەی ئیتنۆگرافی تۆمارکراوە
دەق: کۆکراوەی چیرۆکی مەجاری و ئیتنۆگرافیا (Dégh, Balassa/Ortutay)
ماوە: داستانی گەلی مەجاری تا ئەمرۆ
ڕوخسار: پیرەژنی جادوگر بە بنووسە ئاسنینەکە، پیرەژنی دارستانی ناشیرین
مێژووی دەق
سەردەمی دەقەکان
ئەم بوونەوەرە هی داستان و چیرۆکی گەلی مەجارییە و بە شێوەی ئیتنۆگرافی تۆمارکراوە؛ وەک کەسایەتییەکی چیرۆکی بەڵگەی زۆری هەیە، بەڵام وەک بوونەوەری باوەڕ هێشتا ناڕوونە.
بواری باڵاوبوونەوە
ناوچەی زمانی مەجاری. کلبەی دارستانیی ئەو لە کەناری جیهانی نیشتەجێبوو نیشانەی سنووریانە لەنێوان بوارە مرۆیی و بوارە ئاوانەوە.
دۆخی سەرچاوەکان
وەک کەسایەتییەکی چیرۆکی بەڵگەی زۆری هەیە، بەڵام وەک بوونەوەری باوەڕ ناڕوونە: سەرچاوە سەرەکییەکان کۆکراوەی چیرۆکی مەجاری و کارە بنەڕەتییەکانی ئیتنۆگرافیان.
ناو و شێوازەکان
مەجاری: vas، ئاسن، orr، لووت، و bába، پیرەژن یان جادوگر: پیرەژنی خاوەن بنووسە ئاسنینەکە. وشەی baba: وەرگیراوێکی سلاڤییە بۆ مامیر، پیرەژن یان جادوگر.
کەسایەتی و کارکرد
ڕوخسار
بنووسە ئاسنینەکە تایبەتمەندی سەرەکی و تۆقێنەرەکەیەتی: کانزا لە ڕوخساردا نیشانەی نامرۆیی و ئامرازیانە و، بەپێی شیکردنەوەی شامانی، نیشانەی پەیکەری قوربانییە. کلبەی دارستانیی لە کەناری جیهانی نیشتەجێبوو پیرەژنی ناشیرینی دارستان دەکاتە چاودێری سنوور لەنێوان بوارە مرۆیی و ئاوانەوە.
کاریگەری
لە چیرۆکدا منداڵ ڕاو دەکات تاکوو بیانخوات یان بیانکاتە کۆیلە، و لە ڕێگای گەشتیاندا پاڵەوانان تووشی تاقیکردنەوە و مەترسی دەکات. وەک Baba Jaga، ئەو هەم مەترسییە و هەم دەتوانێت یارمەتیدەر و بەخشەر بێت: ئەوەی فێڵی لێ بکات یان یاساکانی دووری بگرێت، دەتوانێت یارمەتی، زانیاری یان بەخشینی سیحری لێ وەربگرێت. چاودێری سنوورە لەنێوان جیهانەکان.
کارتی ناسنامە: Vasorrú bába
گرنگترین لایەنەکانی جادوگرە بنووسە ئاسنینەکە بە کورتی.
هاوتای مەجاری Baba Jaga ی سلاڤی؛ لە زمانی مەجاری زاراوەی بنەڕەتی بۆ ناساندنی جادوگرە خراپەکەی چیرۆک.
بە تایبەت منداڵان، کە ڕاویان دەکات، هەروەها پاڵەوانانی چیرۆک کە لە گەشتیاندا تووشی تاقیکردنەوە و مەترسی دەکاتەوە.
پیرەژنی جادوگری دارستانی ناشیرین بە بنووسە ئاسنینەکە، نیشتەجێ لە کلبەیەک لە کەناری جیهانی نیشتەجێبوو، لە سنووری جیهانی ئاوانەوە.
ڕاوکردنی منداڵ و تاقیکردنەوەی پاڵەوانان، بەڵام هەروەها یارمەتی، زانیاری و بەخشینی سیحری بۆ ئەوەی فێڵی لێ بکات یان یاساکان بناسێت.
هیچ ئایینی چاودێری نییە، بەڵکوو لۆژیکی چیرۆکییە: فێڵ، وەڵامی زیرەکانە، ئاماژەی ڕێزدارانە، ئەنجامدانی ئەرک و هەڵاتن لە کاتی گونجاو.
Baba Jaga ی سلاڤی Baba Jaga وەک نزیکترین خزم، هەروەها Frau Holle و جادوگرەکەی ماڵی نانی زەنجەفیل لە چیرۆکی ئەڵمانی.
پارچە ئاسن و مامیرەکان: دوو شیکردنەوەی لووت
ناوەکە بە شێوەی ڕاستەقینەیی وشەیی وایە: vas، ئاسن، orr، لووت، و bába، پیرەژن یان جادوگر، واتە پیرەژنی خاوەن بنووسە ئاسنینەکە. وشەی baba وەرگیراوێکی سلاڤییە بە دوو واتا: مامیر و پیرەژن یان جادوگر.
بۆ بنووسە ئاسنینەکە دوو شیکردنەوە هەیە: پەیوەندیدانی بە داب و نەریتی کۆنی شامانی، کە تیایدا پەیکەری چوپی روح پارچەیەک کانزا لە ڕوخساردا هەبوو تاکوو کاتی مالینی قوربانی نەڕزێت، و شیکردنەوەی گەلی کە مامیرەکان دەگۆڕێت بۆ شێوەی سەرشێتی. هەردوو شیکردنەوە دەگەیەنن بۆ سنوورەکانی مێژووی ئایینی مەجاری، بۆ ڕەوشی قوربانیدانی پێش مەسیحیدا و مێژووی کۆمەڵایەتی گوند.
پاڵنانەوە و شیکردنەوە
Vasorrú bába بنەمایەکی جێگیری چیرۆکی گەلی مەجارییە؛ ئەو دەربڕینە لە مەجاری بۆ ناساندنی جادوگرە خراپەکەی چیرۆک بەکاردێت. لە ڕێگای پەیوەندی لەگەڵ Baba Jaga، ئەو بەشێکە لە یەکێک لە کارتیرین شێوازەکانی جادوگری داستانی گەلی ئەوروپا.
لە ڕووی زانستی ئایینەوە، Vasorrú bába تۆقێنەرێکی منداڵان و چاودێری سنوورە لە کەناری دارستان، پیرەژنێکی دووڕووانە لەنێوان مەترسی و بەخشەربوون، کە تیایدا وێنەی نزمبووەوەی خاتوونێکی کۆن سەبارەت بە ژیان، مردن و گواستنەوە دەبیندرێت. شیکردنەوەی شامانی بنووسە ئاسنینەکە ئاماژە دەدات بۆ ڕەوشی قوربانیدانی پێش مەسیحیدا. گرنگە جەخت بکرێتەوە: باسکردنی داستانییە، نەک ئایینی؛ ڕاستەقینەی مانگی چاودێری نییە تۆمارکراو.
فێڵ بەجای سیحری بەندکردن: چۆنیەتی مامەڵە لە چیرۆکدا
باسکردنی داستانییە، نەک ئایینی: هیچ ڕاستەقینەی چاودێریی مانگی تۆمارکراو نییە، بەڵکوو لۆژیکی چیرۆکییە. مرۆو لە جادوگرەکە دەرباز دەبێت بە فێڵ، وەڵامی زیرەکانە و زانینی یاسا، بۆ نموونە بە قسەکردنی ڕێزدارانە، ئەنجامدانی ئەرکەکانی، یان بە فێڵکردنی بە پرسیارێکی دوواوان و هەڵاتن لە کاتی گونجاو. ئەم کەسایەتییە وەک تۆقێنەری منداڵان بەکارهاتووە بۆ دوورخستنەوەی منداڵان لە دارستان و مەترسییەکان.
خێزانی Baba Jaga و دراوسێکانی
Vasorrú bába هاوتای مەجاری Baba Jagaی سلاڤییە و بەشێکە لە خێزانی گشتی Baba Jaga، کە تیایدا بنووسە ئاسنینەکە تایبەتمەندییەکی بڵاوە. خزمانی نزیکی بریتین لە Frau Holle و جادوگرەکەی ماڵی نانی زەنجەفیل لە چیرۆکی ئەڵمانی، هەروەها پیرەژنانی بنووسە ئاسنینەکەی چیرۆکی ڕووسی. لە ناوچەی کارپات، دایکی دارستانی رۆمانی Muma Pădurii و Dziwożonaی پۆڵەندی وەک پیرەژنانی دارستانی دیکە لەگەڵیدا دەبن.
پرسیارە باوەکان دەربارەی Vasorrú bába
مانای Vasorrú bába چییە؟
بە واتای ڕاستەقینە پیرەژنی یان جادووگەری بینیاسنی ئاسنی، لە زمانی مۆنگۆلییەکی ئۆنگاری دەستەواژەی ستانداردە بۆ جادووگەری خراپی چیرۆکی مەلبەندی.
ئایا هەمان بابا یاگاست؟
ئەو هاوتای ئۆنگاریی بابا یاگایە و بەشێکە لە خێزانی بابا یاگا؛ بینیاسنی ئاسنی تایبەتمەندییەکی سەرەکی بابا یاگایە.
چۆن لە چیرۆکەکاندا شکستی پێدەهێنرێت؟
نەک بە هێز، بەڵکوو بە فێڵ، وەڵامی زیرەکانە و پابەندبوون بە یاساکانی چیرۆک.
لینکی زیاتر
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
ئەسەرە ستانداردی تر لە لیستی سەرچاوەکان.
وەک جادووگەرێکی بینیاسنی ئاسنی، Vasorrú bába بە تەواوی جادووگەری چیرۆکی ئۆنگاریە: پارێزەرێکی سنووری کەناری دارستان کە یان ڕوودەخوات یان بەخشین دەکات، بەگوێرەی ئەوەی مرۆڤ یاساکانی بناسێت یان نا.
