شۆتێک، گاڵتەجاڕەکەی ناو ئاردیو

شۆتێک ڕۆحـێکی نەریتی سلاڤی ڕۆژاواییە.

کۆبۆلدەکە کە ئاژەڵ دەپارێزێت، پارە دەهێنێت و گاڵتەی زیرەکانە دەکات. ئەم بابەتە شۆتێک وەک کۆبۆلدی ماڵی چێک دەناسێنێت، کە لە نێوان پاراستن و گاڵتەجاڕی هەڵدەکشێت.

ڕۆحسلاڤی

شۆتێک

شۆتێک، کە بە شێتێک یا سکریتێک‌یش ناسراوە، کۆبۆلدێکی ماڵی چێکییە: ڕۆحێکی ماڵی زۆربەی کات چاک و گاڵتەجاڕ، کە ئاژەڵ دەپارێزێت، دانەوێڵە یان پارە دەهێنێت و گاڵتەی زیرەکانە دەکات.

پێویستە لێی جیابکرێتەوە pliνík‌ی شەیتانتری خاوەن پەیمانی گیان. شۆتێک بەخۆی لە بۆهیمیا و مۆراویا بە باشی بەڵگەیی کراوە، لە سەدەی ١٦ تا ١٨، و بە زمانەوانی هەتا ئێستا بەردەوامە، وەک tiskařský šotek، شەیتانۆکەی چاپخانە.

بە یەک نیگا: شۆتێک

جۆر: کۆبۆلدی ماڵی چاک و گاڵتەجاڕ
سەرچاوە: بۆهیمیا و مۆراویا
دەقەکان: ماخال و زیبرت؛ باسکراوە لەلایەن هوس، کۆمینیوس و لە دیمانی مastičkář‌دا
سەردەم: بە باشی بەڵگەیی سەدەی ١٦ تا ١٨
ڕوونمایی: بچووک، هەندێک جار بە پەنجەی تیژ، خۆی لەناو ئاردا دەشارێتەوە، وەک بۆیچووک دەردەکەوێت

پێناسەی ڕوایەت

سەردەمی دەقەکان

لە سەدەی ١٦ تا ١٨ لە بۆهیمیا و مۆراویا بە باشی بەڵگەیی کراوە؛ هەروەها هوس و دیمانی مastičkář سکریتێک و دیبلیک وەک شەیتان دانانن.

بواری باڵاوبوونەوە

چێکیا، بە تایبەت بۆهیمیا و مۆراویا: لەوێدا شۆتێک بەشێکی جێگیری باوەڕی ڕۆحی ماڵییە.

دۆخی سەرچاوەکان

بە باشی بەڵگەیی کراوە: Bájesloví slovanské‌ی ماخال، لێکۆلینەوەی زیبرت لەسەر سکریتێک و Slovanské bájesloví‌ی ئێربێن.

ناو و شێوازەکان

چێکی: skřítek لە وشەی ئەڵمانی scrat، ڕۆحی دارستان، هاتووە، لە خانەوادەی گەرمانی. گرنگ: šotek بە گشتی لە هێڵی scrat وەرگیراو نییە، بەڵکو لە šet، پیرەمێرد؛ هەندێک جار سەرچاوەکەی نادیارە.

شێوە و کاریگەری

ڕوونمایی

شۆتێک بچووکە، هەندێک جار بە پەنجەی تیژ، خۆی لەناو ئاردا دەشارێتەوە و وەک بۆیچووکێکی تەڕ دەردەکەوێت؛ بە سلۆڤینی کاڵویەکی سووری نادیارکەری لەسەرە. نیشانەی هێلکەیش بۆ ئەویش پشتراستکراوەتەوە: زیاتر لە هێلکەیەک کە لەژێر باڵ هەڵدەگیرێت گەورە دەکرێت، نەک تەنها بۆ plivník.

کارتێکردن

شۆتێک ئاژەڵ دەپارێزێت، دانەوێڵە یان پارە دەهێنێت و گاڵتەی زیرەکانە دەکات. بەجۆر جیاکراوەیە لە plivník، zmok یان rarášek، ڕۆحێکی دەوڵەمەندی شەیتانتر کە بە پەیمانی گیان بەستراوەتەوە بە هێلکەی مریشکی ڕەش و پەیمانی خوێن؛ سنوورەکان تێکەڵن و بەهۆی شەیتانکردنی دواتردا تێکەڵ بووە.

کارتی ناسنامە: شۆتێک

گرنگترین لایەنەکانی کۆبۆلدی ماڵی چێکی بە یەک نیگا.

کۆنتێکستی کەلتووری

باوەڕی ڕۆحی ماڵی چێکی؛ لە بنەڕەتدا پارێزەری ماڵی نزیک لە domovoj، بە شێوەیەکی دووەم لە ڕێگەی هێلکەی لەژێر باڵ لەگەڵ جۆری دەوڵەمەندی aitvaras تێکەڵ بووە.

بەرپرسیارە بۆ

ماڵ، حەوش و ئاژەڵ: شۆتێک ئاژەڵەکان دەپارێزێت، دانەوێڵە یان پارە دەهێنێت و لەگەڵ ئەوەشدا گاڵتەجاڕ دەمێنێتەوە.

دەرکەوتن

بچووک، هەندێک جار بە پەنجەی تیژ، لەناو ئاردا شاراوەتەوە یان وەک بۆیچووکێکی تەڕ؛ بە سلۆڤینی بە کاڵویەکی سووری نادیارکەر.

کارکرد

ڕۆحی ماڵی چاک و گاڵتەجاڕ: پاراستنی ئاژەڵ، بەخشینی دانەوێڵە و پارە، لەگەڵ گاڵتەجاڕی؛ تۆڵە لەوانە دەسەندێتەوە کە زیانی پێبگەیەنن.

چۆنیەتی مامەڵەکردن

خواردن پێشکەشی بکە، ڕۆژانی پێنجشەممە و شەوی کریسمس، پەیکەرۆکێکی دار دابنێ؛ لە دژی میوانی نامۆ دوو مریشکی مادەنی سوور بۆیاخکراو لەسەر دەرگا دابنێ.

جیاکردنەوە

plivník‌ی شەیتانتر خاوەن پەیمانی گیان؛ خزمانی نزیکن سکرزات، شکریاتۆک و دۆمۆڤۆی.

لە نێوان šet و scrat: ناوەکان و بەڵگەکان

خانەوادەی ناوان دووانییە: skřítek لە وشەی ئەڵمانی scrat، ڕۆحی دارستان، هاتووە، لەکاتێکدا šotek بە گشتی لەم هێڵە وەرنەگیراوە، بەڵکو لە šet، پیرەمێرد؛ هەندێک جار سەرچاوەکەی نادیارە. ئەم شێوەیە بە باشی بەڵگەیی کراوە لە بۆهیمیا و مۆراویا لە سەدەی ١٦ تا ١٨.

پەرتووکی زانا هەردوو هێڵی لێکدانەوە دەردەخات: کۆمینیوس و پێشینا ڕۆحی ماڵی بەراورد کردن بە لارسی ڕۆمانی و پەناتی، لەکاتێکدا هوس و دیمانی مastičkář سکریتێک و دیبلیک وەک شەیتان دانانن. لەم شەیتانکردنە دواترەوە ناوانی وەک lucek لە لوسیفەر، diblík لە ďábel و pikulík لە peklo دروست بوون.

لە کۆبۆلد بۆ هەڵەی چاپ

tiskařský šotek شەیتانۆکەی چاپخانەیە بۆ هەڵەی چاپی مانادۆر؛ بە زاراوەیی گرێملینی شتی ونبووی بەم ناوە دەناسرێت، و کارێل چاپێک poštovní skřítci‌ی وێنە کرد.

لە ڕوانگەی زانستی دین، شۆتێک زۆربەی کات چاک و گاڵتەجاڕە و تۆڵە لەوانە دەسەندێتەوە کە زیانی پێبگەیەنن؛ هێڵی plivník زۆر مەترسیدارتر دەبووایە. سێ ڕوونکردنەوە: شۆتێک و plivník لە جۆردا جیاوازن. rarášek تەنها هاوواتای šotek نییە، بەڵکو ئەمڕۆ شەیتانییە. و šotek لە ڕووی وشەناسیدا نابێت پەلە بکرێت لەگەڵ هێڵی scrat یەکسان بکرێت.

بەخشینی خواردن و مریشکی مادەنی لەسەر دەرگا

لە مامەڵەکردن لەگەڵ شۆتێکدا، خواردنی پێشکەشدەکرێت، ڕۆژانی پێنجشەممە و شەوی کریسمس، و پەیکەرۆکێکی دار دادەنرێت. بۆ پاراستن لە میوانی نامۆ، دوو مریشکی مادەنی سوور بۆیاخکراو لەسەر دەرگا دەکوترا. لابردنی ئەو زەحمەتە؛ ڕووداوە کۆنەکان کۆکراوەیەکی فۆلکلۆرین و لە هەرێمەوە بۆ هەرێم جیاوازن.

شرات، سکرزات و خانەوادەی کۆبۆلد

شۆتێک هاوتای شراتی ئەڵمانی و کۆبۆلدەکەیە، سکرزاتی پۆڵەندی، شکریاتۆکی سلۆڤاکی و دۆمۆڤۆیی سلاڤی ڕۆژهەڵاتی؛ بۆ هێڵی plivník بیلویسی ئەڵمانی و ئیمپی ئینگلیزی وەستاون. بنەڕەتی ئەو پارێزەری ماڵی نزیک لە domovoj‌ـە، بە شێوەیەکی دووەم لە ڕێگەی هێلکەی لەژێر باڵ لەگەڵ جۆری دەوڵەمەندی aitvaras تێکەڵ بووە.

پرسیارە باوەکان لەسەر شۆتێک

شۆتێک چییە؟

کۆبۆلدی ماڵی چێکییە، ڕۆحی ماڵی زۆربەی کات چاک و گاڵتەجاڕ.

ئایا شۆتێک هەمان plivník‌ـە؟

نەخێر. plivník ڕۆحی دەوڵەمەندی شەیتانتری خاوەن پەیمانی گیانە؛ شۆتێک نەرمترە.

tiskařský šotek چییە؟

شەیتانۆکەی چاپخانەیە، وەک نموونەیەکی ئاماژەیی بۆ هەڵەی چاپی مانادۆر.

لینکی زیاتر

لینکی ناوخۆیی پێشنیارکراو:

سلاڤی – هەموو بوونەوەرەکانی نەریتی سلاڤی
دۆمۆڤۆی – ڕۆحی ماڵی سلاڤی ڕۆژهەڵاتی وەک جۆری بەراورد
سکرزات، شکریاتۆک – خزمانی لە پۆڵەند و سلۆڤاکیا
خوێ، ئاسن، تیلیسم – ئامرازی پاراستنی مێژووی
کۆمپاسی پاراستن – ئامرازەکانی پاراستن بە گشتی

دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)

سەرچاوەی سەرەکی زیاتر لە لیستی سەرچاوەکان.

وەک روحی ماڵی و شێتانۆکی خەڵکایەتی گەلی چێک، شۆتێک (Šotek) لە نێوان دوو رەوشدا ڕادەوەستێت: پاسەوانێکی خواستراوی ماڵ و روحێکی شەیتانی سامان. ئەو شێتانۆکێکە کە پێویستە خۆراکی بدرێتێ، بەڵام باشترە زیانی نەگەیەنرێتێ.