مولا سێم کابێسا، نەفرەت لێکراو لە شەوی هەینی
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
مولا سێم کابێسا (Mula sem cabeça) ڕۆحێکە لە نەریتی برازیلیدا.
ژنێک، نەفرەت لێکراوە و بووە هێستریەکی بێسەر کە ئاگر لە دەمیەوە دەردەچوو.
مولا سێم کابێسا، مانگای بێسەری، شێوەیەکی نەفرەتی بەرازیلییە. ژنێک کە پەیوەندی عاشقانەی لەگەڵ کاهینێکدا هەبووە، شەوان دەگۆڕدرێت بۆ مانگایەکی بێسەر و ئاگرین کە بە خۆڕایی و بە هەنسکردنی بەرز بەناو دەوروبەردا هەڵدێت.
ئەفسانەکە ڕەگی ئایبیرییان هەیە و لە سەردەمی کۆلۆنیالیزم بردراوەتە بەرازیل، کە بەتایبەتی لە ناوچەی گوندنشین باڵاوە، لە ناوچەکانی شەکردانەی باکووری ڕۆژهەڵات هەروەها لە ناوەڕاستی خاکی باشووری ڕۆژهەڵات. بەتایبەتی لە شەوی پێنجشەممە بۆ هەینی، گۆڕانکاریەکە دەکەوێتە سەر گەشتیاران و خەڵکی ناوچەی گوندنشین.
جۆر: شێوەی نەفرەتی بەرازیلی، ژنێکی گۆڕدراو بۆ مانگایەکی ئاگرین
سەرچاوە: ئەفسانەی گەلی ئایبیریی، بردراوە بۆ بەرازیل لە سەردەمی کۆلۆنیالیزم
دەقەکان: بنەڕەتی لای لوئیس دا کامارا کاسکودۆ
ماوە: ئەفسانەیەکی گەلی بەرازیلیی باڵاو تا ئێستا
دیمەن: مانگایەکی بێسەری ڕەش یان قاوەیی بە بلقێتی ئاگر لە جێی سەردا
پێناسەی ڕوایەت
سەردەمی دەقەکان
ئەفسانەیەکی گەلی بەرازیلیی باڵاو بە ڕەگی ئایبیریی، بە شێوەی بنەڕەتی لە کاری لوئیس دا کامارا کاسکودۆدا هاتووە.
بواری باڵاوبوونەوە
بەرازیلی گوندنشین، بەتایبەتی ناوچەکانی شەکردانەی باکووری ڕۆژهەڵات و ناوەڕاستی خاکی باشووری ڕۆژهەڵات.
دۆخی سەرچاوەکان
باش: لوئیس دا کامارا کاسکودۆ ئەفسانەکە لە بەرگی Dicionário do Folclore Brasileiro باس دەکات.
ناو و شێوازەکان
پۆرتوگالی: Mula sem cabeça بە واتای ڕاستەقینە مانگا بێ سەر دەگەیەنێت. شێوەی نەفرەتییەکە ژنێکە کە لەلایەن خواوە بۆ گوناهیەکەی نەفرەت لێکراوە، زۆرجار بەتایبەتی بۆ هاوسەرگیریەکی نایاسایی یان بێ‌ئاینی لەگەڵ کاهینێک.
شێوە و کاریگەری
دیمەن
بێسەری و ئاگر لە جێی سەردا نمایشی شێواندن و سزان. مانگاکە، هایبرێدێکی نازا، هەروەها گوناهی بێ‌بەروبووم دووپات دەکاتەوە، و گۆڕانکاری لە پێنجشەممە بۆ هەینی نەفرەتەکە دەبەستێتەوە بە ڕۆژژماری کڵیسایی و هەینی گیانی.
کاریگەری
شەوان ژنەکە دەگۆڕدرێت، و مانگای ئاگرین بە هەنسکردنێکی بەرز و کاتیت بەناو دەوروبەردا هەڵدێت. گەشتیاران و خەڵکی ناوچەی گوندنشین دەترسێنێت و بەگشتی دەمێنێتەوە وەک شێوەیەکی ترس و نەفرەت.
کۆنسپەکت: مولا سێم کابێسا
گرنگترین ڕوانگەکانی مانگای بێسەری بە یەک نەزەر.
ئەفسانەی گەلی بەرازیلی بە ڕەگی ئایبیریی، بە شێوەی بنەڕەتی لای لوئیس دا کامارا کاسکودۆ تۆمار کراوە.
گەشتیاران و خەڵکی ناوچەی گوندنشین کە شەوان لە ڕێگای دووراوداو تووشی دەبن.
مانگایەکی بێسەری ڕەش یان قاوەیی بە بلقێتی ئاگری گڕگرتوو لە جێی سەردا.
شێوەیەکی ترس و لەهەمانکاتدا سزا: ئاگاداری لە پەیوەندی عاشقانە لەگەڵ کاهینێک.
خۆپاراستن، خوێن ڕشتن یان لابردنی لکاندنی ئاسنین بۆ شکاندنی نەفرەتەکە.
نەفرەتی خۆشەویستی بۆ کاهین
مولا سێم کابێسا، بە پۆرتوگالی مانگا بێ سەر، بۆ ژنێک بەکاردێت کە لەلایەن خواوە بۆ گوناهیەکەی نەفرەت لێکراوە، زۆرجار بەتایبەتی بۆ هاوسەرگیریەکی نایاسایی یان بێ‌ئاینی لەگەڵ کاهینێک. سزاکە شەوان دەیگۆڕێت بۆ ئاژەڵی بێسەری کە ناوی لێبردراوە.
ئەفسانەکە ڕەگی ئایبیرییان هەیە و لە سەردەمی کۆلۆنیالیزم بردراوەتە بەرازیل، کە بەتایبەتی لە ناوچەی گوندنشین جێگیر بووە. لوئیس دا کامارا کاسکودۆ لە کتێبی Dicionário do Folclore Brasileiro باسی دەکات و هەروەها ئاماژە دەکات بۆ کاریگەری گونجاوی شێوەی کێنتاوری یۆنانی.
بابەتی قوتابخانە و بنەمای ئەفسانەی گەلی
مولا سێم کابێسا یەکێکە لە ناسراوترین ئەفسانەکانی بەرازیل و بەشێکی جێگیرە لە بنەمای ئەفسانەی گەلی، تاگی ئەفسانەی گەلی و بابەتی قوتابخانەیی، لەگەڵ زۆر جار دووبارەگێڕانەوەی بۆنی لە کۆمیک، میدیای منداڵان و ترسناک.
لە ڕوانگەی زانستی ئایین، ئەو نەفرەتێکە بۆ شکاندنی تابووی سێکسی، پەیوەندی لەگەڵ کاهینێک، و چیرۆکێکی کۆنترۆلی کڵیسایی-ئەخلاقی بە هاوردەیی ئایبیریی و جێگیربوونی لە ژمارەیاری هەفتانەی مەسیحی: شەوی پێنجشەممە بۆ هەینی ڕاستەوخۆ نەفرەتەکە دەبەستێتەوە بە ڕۆژژماری کڵیسایی.
خۆپاراستن، خوێن و لکاندنی ئاسنین
سەرچاوەکان دووپات دەکەنەوە کە خۆپاراستن دەرگای پاراستنە: ئەوەی ڕوودا خۆیان بخنکێننەوە بەسەر زەویدا و نینۆک و ددانەکانیان بشارنەوە، بەپێی ئەفسانە هێرش نایکرێتە سەریان. ڕشتنی خوێن، بۆ نموونە بە برینێکی سووک لەگەڵ دەرزیدا، نەفرەتەکە دەشکێنێت وەکی لابردنی لکاندنی ئاسنین: تەنها کاتێک ئاسنی لکاندنەکە دادەبەزێت، گۆڕانکاریەکە کۆتایی پێدێت. کاهینەکە خۆیشی دەتوانێت جادووەکە بشکێنێت. تیلسمێکی هەڵگیراو لەگەڵ ئەمانەدا یەکێکە لە نیشانە پاراستنی مێژووییان دژی شێوەی نەفرەتی شەوانە، و ئاوی پیرۆز وەک نیشانەیەکی مەسیحی دژی ژنە نەفرەت لێکراوەکە کار دەکات.
سوارانی بێسەر لەنێوان بەرازیل و ئەورووپا
وەک شێوەیەکی ترسناکی بێسەر، مولا سێم کابێسا لەگەڵ مۆتیفی جیهانگیری سوارەی بێسەر و دولاهانی ئیرلەندی، کە ئەویش بوونەوەرێکی ترسناکی بێسەری شەوانە سوارە، دەگونجێت. کامارا کاسکودۆ (Câmara Cascudo) هەروەها ئاماژە بە کێنتاوری یۆنانی دەکات وەک کاریگەرییەکی گونجاوی مۆتیفی. وەک شێوەی خزمی تر، ڕوایەت باس لە لا سایۆنای (La Sayona) ڤەنزوێلایی لا سایۆنا، لاگاهووی (Lagahoo) کاریبی لاگاهوو و ووتۆ-گویی (Wutou-gui) چینی ووتۆ-گوی دەکات.
پرسیارە باڵاوەکان دەربارەی مولا سێم کابێسا
مولا سئم کابسا (Mula sem cabeça) کەی دەگۆڕێت؟
لە شەودا، بەتایبەت لە شەوی پێنجشەممە بۆ ھەینی، کاتێک گۆڕان بە ڕۆژژمێری کڵێسا گیراوەتەوە.
چۆن نەفرەت دەشکێنرێت؟
بە ڕشتنی خوێن، بۆ نموونە بریندارییەکی سووک بە دەرزی، یان بە داکردنی لغاوی ئاسنین، یان بەدەستی کەشیش خۆی.
بۆچی بە تایبەتی دەگۆڕدرێت بۆ هێستر؟
وەک تۆڵەکردنەوە بۆ پەیوەندی عاشقانە لەگەڵ کەشیشێک: هێستری بێسەری گڵۆپاوی، هەڵکەوتەیەکی نەزۆک، ژنە نەفرەتلێکراوەکە و گوناهەکەی کە وەک نەزۆکی لێک دراوەتەوە دەردەخات.
لینکی زیاتر
هەروەها بخوێنەوە:
- لا سایۆنا (La Sayona), لاگاهو (Lagahoo) – هەڵکەوتەی ترسناکی ئەمریکایی خزمی ئەم بابەتە
- ووتو-گوی (Wutou-gui) – ڕۆحی خزمی لە چین
- ئاسن, تیلیسم, ئاوی پیرۆز – ئامرازی پارێزەری ڕوایەتکراو
- پشکۆی پاراستن – کۆزانستی ئامرازەکانی پاراستن
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
ئەسەرە ستانداردەکانی تر لە لیستی سەرچاوەکان.
وەک هێستری بێسەر، مولا سئم کابسا (Mula sem cabeça) هەڵکەوتەیەکی نەفرەتلێکراوی برازیلییە کە بەستراوەتەوە بە شەوی پێنجشەممە بۆ ھەینی، و تەنها بە خوێن، لغاوی ئاسنین یان بەدەستی کەشیش خۆی چارەسەر دەکرێت.
