لاگاهو، لە مرۆڤ بۆ شێوەیەکی بێ‌سەری تۆقێنەر
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
لاگاهو دیوی ئەفسانەیی ترینیدادە.
بە ڕۆژ مرۆڤ، بە شەو شێوەیەکی بێ‌سەر لەگەڵ تابووت و زنجیر. ناسنامەکە گۆڕانکارییەکە لە مرۆڤ بۆ شێوەی بێ‌سەری تۆقێنەر دەردەخات. لاگاهو گۆڕانکاری شێوەی کاریبییە، و بەشەکانی داهاتوو ئەو گۆڕانکارییانە ڕوون دەکەنەوە کە پێوەی هەڵدەبژێردرێن.
لاگاهو گۆڕانکاری شێوەیەکی وەرگولفانەی ئەفسانەی ترینیدادە. بە ڕۆژ مرۆڤێکی ئاسایی، کە زۆرجار وەک جادووگەر لێک دەدرێتەوە، بەڵام بە شەو وەک شێوەیەکی بێ‌سەر دەگەڕێت کە تابووتێک لەگەڵ سێ گڵوپی بەرگیرگرتوو هەڵدەگرێت و زنجیرێکی ئاسنینی قورس بەدواوە ڕادەکێشێت.
لە ڕووی زمانەوانییەوە، لاگاهو یان لیگاهو شێوازێکی کریولکراوی وشەی فەرەنسی loup-garou، وەرگولفە. ئەم بوونەوەرە لەگەڵ بازرگانی فەرەنسی و ئەفریقییە کۆیلەکراوان دوای Cedula of Population ی ساڵی ١٧٨٣ هاتوونەتە ترینیداد و وەرگولفی ئەورووپی بە بۆچوونەکانی ئەفریقای ڕۆژاوای دەربارەی جادووگەری گۆڕانکار و ڕۆحی مرۆڤخۆر تێکەڵ دەکات.
لە شەڕدا بە هەموو شێوەکاندا تێدەپەڕێت، سەگ، ئەسپ، پشیلە، بەراز و گا، دەبێتە شەپۆلی ئاوی بریسکەدار و لە کۆتاییدا دەبۆسڕێتەوە بۆ دووکەلی ڕەش.
جۆر: گۆڕانکاری شێوەی وەرگولفانە و خۆرەکخوارینەوەی خوێن
سەرچاوە: کریولکردنی وشەی فەرەنسی loup-garou، هێنراوە بۆ ترینیداد لە ساڵی ١٧٨٣ بەدواوە
دەقەکان: میرزایی گشتیانە و ئەدەبی
ماوە: ئەفسانەی ترینیداد و توباگۆ لە کاتی ڕۆیشتنی کاتۆلیکەکانی فەرەنسی لە ١٧٨٣ بەدواوە
دیمەن: بە ڕۆژ مرۆڤ، بە شەو شێوەیەکی بێ‌سەر لەگەڵ تابووت، گڵوپ و زنجیر و گۆڕانکاری شێوە
ناوچەی سەرچاوە و سەرچاوەکان
سەردەمی دەقەکان
ئەفسانەی ترینیداد و توباگۆ لاگاهو دەناسێت لە کاتی ڕۆیشتنی کاتۆلیکەکانی فەرەنسی دوای Cedula of Population ی ساڵی ١٧٨٣ بەدواوە.
بواری باڵاوبوونەوە
ترینیداد و توباگۆ. ئەو بە شەو لە شەقامەکان دەگەڕێت و لەوێش ئاژەڵی ماڵی هەڕەشەی لێدەکات.
دۆخی سەرچاوەکان
گشتیانە و ئەدەبی: بۆ لاگاهو زۆرینەی نووسینەکان گشتیانە و ئەدەبییان، وتاری زانستی سەربەخۆ نییان بوونی.
ناو و شێوازەکان
کریولی: ناوەکە کریولکردنێکی وشەی فەرەنسی loup-garou، وەرگولف، بۆ لاگاهو یان لیگاهو. هەردوو شێوازی نووسین بوونەوەرێکی یەکسانی ئەفسانەی ترینیداد دەخوازن.
شێوە و کاریگەری
دیمەن
بێ‌سەری، تابووتی لەگەڵ سێ گڵوپ و زنجیرەکان تیمای مردن و لەناوچووندنیانە. گۆڕانکاری شێوە بنەمای ئەم بوونەوەرەیە کە شێوازی جێگیری نییە؛ زنجیر و خۆرەکخوارینەوەی خوێن پەیوەندییان بە تیمای سزا و ڤامپیر هەیە.
کاریگەری
لاگاهو تۆقاندنی شەوانە لە شەقامەکان دابین دەکات و خۆرەکخوارینەوەی خوێنیشە، لەسەر ئاژەڵی ماڵیش. لە شەڕدا بە هەموو شێوەکاندا تێدەپەڕێت، سەگ، ئەسپ، پشیلە، بەراز و گا، دەبێتە شەپۆلی ئاوی بریسکەدار و لە کۆتاییدا دەبۆسڕێتەوە بۆ دووکەلی ڕەش.
ناسنامە: لاگاهو
گرنگترین بەشەکانی گۆڕانکاری شێوە بە یەک نیگا.
هاوپشتی کریولی دووریان کە وەرگولفی ئەورووپی بە بۆچوونەکانی ئەفریقای ڕۆژاوای جادووگەری گۆڕانکار ئاڵوگۆڕ دەکات.
گەشتیارانی شەوانە لە شەقامەکانی ترینیداد و هەروەها ئاژەڵی ماڵی کە وەک خۆرەکخوارینەوەی خوێن پیشتی دەداتێ.
شێوەیەکی بێ‌سەر لەگەڵ تابووتی داری، سێ گڵوپی بەرگیرگرتوو و زنجیرێکی ئاسنینی قورس کە ڕادەکێشرێت.
تۆقاندنی شەوانە و خۆرەکخوارینەوەی خوێن؛ لە شەڕدا بە چەندین شێوەی ئاژەڵدا دەگۆڕدرێت هەتا دەگاتە شەپۆلی ئاو و دووکەلی ڕەش.
دارێک کە نۆ ڕۆژ لە ئاوی پیرۆزکراو و ڕۆنی پیرۆزکراو ماوەتەوە، بوونەوەرەکە لە شەڕدا دەبۆسڕێتەوە؛ بەربەستکردنی هەر بە شێوازی مەسیحی مایەوە.
خزم ئەوی سووکویانتیە، کە هەمان ڕەگی loup-garou بەشدارە، هەروەها Rolling Calf ی جامایکایی؛ لە دەرەوەی کاریبیش، وووکۆدلاکی سلاڤی نزیکترین پێیەتی.
لە loup-garoy فەرەنسی بۆ لاگاهو
ناوەکە کریولکردنێکی وشەی فەرەنسی loup-garou، وەرگولف، بۆ لاگاهو یان لیگاهو. ئەم بوونەوەرە لەگەڵ بازرگانی فەرەنسی و ئەفریقییە کۆیلەکراوان دوای Cedula of Population ی ساڵی ١٧٨٣ هاتوونەتە ترینیداد.
لەم پرۆسەیەدا لاگاهو وەرگولفی ئەورووپی بە بۆچوونەکانی ئەفریقای ڕۆژاوای دەربارەی جادووگەری گۆڕانکار و ڕۆحی مرۆڤخۆر تێکەڵ دەکات بۆ کەسایەتییەکی کریولی سەربەخۆ، کە بە شێوازی بەربەستی کاتۆلیکی بە ئاوی پیرۆزکراو و ڕۆنی پیرۆزکراو شکێنراوەتەوە.
بەردەوامبووندنی لە ئەدەبی ترینیداد
لاگاهو کەسایەتییەکی جێگیری کولتوری چیرۆکگێرانی ترینیداد و توباگۆیە و لە ئەدەبیاتدا دەردەکەوێت، لەنێویاندا لای جیمس کریستۆفەر ئابوود و تریسی باپتیست.
لە بۆچوونی زانستی ئایینی، لاگاهو هاوپشتییەکی پاک دووریانە، کە وەرگولفی ئەورووپی بە جادووگەری گۆڕانکاری ئەفریقی تووش دەبێت، بە شێوازی بەربەستی کاتۆلیکی بە ئاوی پیرۆزکراو و ڕۆنی پیرۆزکراو شکێنراوەتەوە. ئەو کەسایەتییەکی تۆقاندنی شەوانەی کۆلۆنیایی و دەربڕینێکی گومانی جادووگەرییە دژی ئەو مرۆڤەی کە بە ڕۆژ ئاسایی خۆی دەنواندووە.
دارە پیرۆزکراوە دژی گۆڕانکاری شێوە
سەرچاوەیەکی جێگیر دارێکە کە نۆ ڕۆژ خرابووەتە ئاوی پیرۆزکراو و ڕۆنی پیرۆزکراو: ئەگەر پێی لێی بدرێت، لە بوونەوەرەکە، ئەو لە هەموو شێوەکاندا تێدەپەڕێت و لە دووکەلی ڕەشدا دەبۆسڕێتەوە. هەروەها تیلیسم و ئاسنی ساردیش دژی گۆڕانکاری شێوە بەکاردێن، هەروەها خاچ و نیشانە پیرۆزکراوی بەربەستی مەسیحی.
بەراوردی وەرگولف و گۆڕانکارانی شێوە
لاگاهو لە وەرگولفی ئەورووپی، loup-garou، سەرچاوە دەگرێت و خزمی وووکۆدلاکی سلاڤییە، وەرگولف-ڤامپیرەکە. وەک گۆڕانکارییەکی کریولی، هەروەها لوگارووی هایتییان لێی نزیکترینە هەروەها سووکویانت، کە هەمان ڕەگی loup-garou بەشدارە.
پرسیارە باوەکان دەربارەی لاگاهو
ناوەکە چی مانای هەیە؟
لاگاهو شێوازی کریولی وشەی فەرەنسی loup-garou، وەرگولف، دەگیرێت.
چۆن دیارە؟
بە شەو بێ‌سەرە، لەگەڵ تابووت و سێ گڵوپ و زنجیری ڕادەکێشراو، لە دیکەشدا گۆڕانکاری شێوەیە.
چۆن دەبردرێتەوە؟
بە دارێک کە نۆ ڕۆژ لە ئاوی پیرۆزکراو و ڕۆنی پیرۆزکراو پیرۆزکراوە.
لینکی زیاتر
هەروەها بخوێنەوە:
- سوکویانت (Soucouyant) – هەمان ڕەگەزی loup-garou دابەش دەکات
- ڕۆلینگ کالف (Rolling Calf) – ترسێنەری شەوانەی خزمی جامایکا
- ووکودلاک (Vukodlak) – گورگ-ڤامپیرە سلاڤییەکە
- ئاوی پیرۆز، تیلیسم، ئاسن – ئامرازی پارێزەری کۆن
- قوتوپیمای پاراستن – کۆبینەوەیەکی گشتی لەسەر ئامرازەکانی پاراستن
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
سەرچاوەی سەرەکی تری لە لیستی سەرچاوەکان.
لاگاهو گورگێکی کاریبییە و شێوەگۆرێکی ترینیداد: بە ڕۆژ مرۆڤێکی ئاساییە، بەڵام بە شەو دەبێتە شێوەیەکی بێ سەر لەگەڵ تاشەبۆر و زنجیر، کە لە کاتی شەڕدا بەردەوام شێوەی خۆی دەگۆڕێت هەتا لە کۆتاییدا وەک هەوری تاریک لادەدرێت.
