نەریتی داوئیستی لە چینی سەردەمی هان دواییندا وەک بزووتنەوەیەکی ئایینی و فەلسەفی لە دەوروبەری لاۆزی (Laozi) و کتێبی داۆدجینگ (Daodejing) پەیدا بووە. ئەم نەریتە پانتیۆنێکی فرەچین لە کارمەندانی ئاسمانی، پراکتیکێکی بەرچاوی تالیسمانی، و کۆمەڵێک ڕێوڕەسمی ڕۆژانە بۆ پاراستنی خانوو و کەس هەیە.
ئەم پوختەیە تالیسمانە سەرەکییەکانی پاراستن لە داوئیزم (Daoismus)ـدا و ڕۆڵیانی لە پراکتیکی ڕۆژانەدا پێشکەش دەکات.
پانتیۆنی داوئیستی سێ پاکییەکان لە سەرووی خۆیدا دەناسێت و بێشوماری بێمردووی تر.
داوئیزم لە ڕووی مێژووی ئایینییەوە لە چەند لقێکەوە پێکدێت. بناغەی فەلسەفی ئەم نەریتە لەلایەن لاوزی (سەدەی ٦ پ.ز) لە کتێبی داودجینگـدا و ژوانگزی (سەدەی ٤ پ.ز) لە بەرهەمی هاوناوی خۆیدا دانراوە.
داوئیزم بۆ یەکەم جار وەک ڕێکخراوێکی ئایینی لەگەڵ مامۆستا ئاسمانییەکان (تیانشی داو) لەژێر سەرکردایەتی ژانگ داولینگ لە سەدەی ٢ی زایینیدا شێوەیەکی سازمانی وەرگرت. قوتابخانە دواتریەکان، شانگچینگ، لینگباو، کوانژن، هەریەکەیان ئایینەکان، ڕێوڕەسمە پارێزەرەکان و بۆچوونەکانی ڕزگاریی تایبەت بە خۆیانیان گەشەپێدا. لە پێکهاتەی ئایینی چینیدا، داوئیزم بەردەوام کاریگەری لەگەڵ بوداییزم و کۆنفۆشیۆسیزمدا هەبووە، بەبێ ئەوەی سنوورەکان لە ئایینی گشتیدا بە توندی جیاواز بن.
لە سەرووی پانتیۆنی داوئیستیدا یوهوانگ شانگدی (Yuhuang Shangdi)، ئیمپراتۆری یەشم، وەک فەرمانڕەوای ئاسمان دەوەستێت. لەژێر ئەویدا، سێ پاکییەکان (Sanqing)، یوانشی تیانزون، لینگباۆ تیانزون و داۆدە تیانزون، بەرزترین سێیەمی ئایینی پێکدەهێنن.
بیرۆکراسیای ئاسمانی خودایانی شارەکان (Chenghuang)، خودایانی زەوی (Tudi)، خودای چێشتخانە (Zaoshen)، خودایانی دەرگا (Menshen) و ژماردەیەکی بێشومار لە خودایانی تایبەتمەند لەخۆدەگرێت. هەشت بێمردووەکان (Baxian)، هان شیانگزی، ژۆنگلی کوان، لو دۆنگبین و هتد. لە بەناوبانگترین کەسایەتییە گشتییەکانن، هەریەکەیان تایبەتمەندی و ئەرکی پاراستنی خۆی هەیە.
پراکتیکی پاراستنی داوئیستی سەرەکیانە لەگەڵ تالیسمانی فۆ (符) کاردەکات: پارچە پەڕاوی سوور یان زەردی خەتاتیکراو، کە نووسینی فۆرمولی-فەرمانبەرانەیان ئاراستەیەکی کاریگەری دیاریکراو دیاری دەکات. ئەوان پیرۆز دەکرێن، لەسەر دەرگا، ناو خانوو یان لەسەر لەش هەڵدەگیرێن یان بە شێوەی ڕێوڕەسمی دەسووتێنرێن.
ئاوێنەی باگوا لەسەر دەرگای هاتووچۆ ئاراستەکانی زیانبەخش ڕەشدەکێشێتەوە، شمشێری داری قوچ (taomujian) و زەنگی بچووک لە ڕێوڕەسمی ئێکسۆرسیزمدا بەکاردەهێنرێن. جۆرەکانی بخووری پیرۆزکراو قوتابخانەی خانووییان لەگەڵدان. شتومەکی پاراستنی هەڵگیرا مۆلوانکەی نووسینی بەخت، پلاکی یەشم و کارەکترەکانی کارمەندان لەسەر قوماش لەخۆدەگرن.
لقێکی تایبەت کیمیای ناوەکییە (نەیدان): مێدیتەیشن، هەناسەدان و ڕاهێنانی خەیاڵکردن ئامانجیان بێمردنی یان چاککردنی وزەی ژیانە. ئەمە بەرامبەری کیمیای دەرەکییە (وایدان)، کە بە بەکارهێنانی ماددە کانزایی و ڕووەکییەکان تاقیکردنەوەی دەکرد، کە لە ڕووی مێژوویەوە پێشەنگی فارماکۆلۆژیای ئاسیای ڕۆژهەڵات بووە. بیرۆکەی جەستە وەک مایکرۆکۆزمۆسێک لەگەڵ پانتیۆنی تایبەتی خواوەندە ناوەکییەکان لێرەدا سەرەکییە.
داوئیزم، بوداییزم و نەریتی کۆنفۆشیۆسی زۆر جار لە یەک خانووداری چینیدا پێکەوە دەژین. پراکتیکی ئایینی گشتی توخمەکان لە هەرسێ ڕەگەزەکە وەردەگرێت: تالیسمانی داوئیستی لەگەڵ خوێندنەوەی مانترای بوداییان، ڕێزلێنانی باپیرانی کۆنفۆشیۆسی لەسەر تەلاری خانووان. لینکەکانی فەرهەنگ بۆ چین و بوداییزم ئەم کولتوورە تەواو دەکەن.
داویزم ئایین و فەلسەفەیەکی چینییە کە لە سەدەی شەشەمی پێش زایین لەلایەن لائوزی دامەزراوە. چەمکی سەرەکیی ئەم ئایینە داو (ڕێگا)یە. داویزمی ئایینی (لە سەدەی دووەمی زایینەوە) پانتیۆنێکی دەوڵەمەند و ئایینەکانی نەمری گەشەی پێدا.
سێ پاکەکە (سان چینگ) بەرزترین خواوەندەکانی داویزمن: یوانشی تیانزون، لینگباو تیانزون و داودێ تیانزون. ئەوان لە سێ ئاسمانە بەرزەکەدا نیشتەجێن و سەرچاوەی هەموو بەدیهێنانن.
لائوزی (مامۆستای پیر، سەدەی شەشەمی پێش زایین) دامەزرێنەری ئەفسانەیی داویزم و نووسەری داودێجینگە. لە داویزمی ئایینیدا وەک دەرکەوتنێکی کۆزمیکی تاو خواپەرست کرا.
ووووەی (نەکردنی کردار) چەمکێکی سەرەکیی داویزمە، نەک بێکارییەکی چاوەڕوانانە، بەڵکو کردارێکی خۆبەخۆ و بێ ڕەنج لە هاوئاهەنگیدا لەگەڵ داو. داویست دژی ڕێکخستنی سروشتی ناکات، کردارەکەی وەک ئاوایە.
ئەمڕۆ داوئیزم وەک ئایینێکی ڕێکخراو بەتایبەت لە تایوان، هۆنگ کۆنگ و چینی سەرزەمین بوونی هەیە. ڕێکخراوی مۆنەستیری کوانژن (بە ناوەندی سەرەکی بایوان گوان لە بەیجینگ) و نەریتی تیانشی (بە کورسی لۆنگهوشان) گرنگترین دامەزراوەکانن.
توێژینەوەی ئایینناسی، کریستۆفەر شیپەر، لیڤیا کۆن، ئیزابێل ڕۆبینێت، داوئیزمیان وەک نەریتێکی جیاواز لە مێژووی ئایینی کۆنفۆشیۆسی و بوداییدا بە شێوەیەکی زانستی جیاکردووەتەوە.
کانۆنی داۆیستی داۆزانگ زیاتر لە ١٤٠٠ کارەکە لە دوو هەزار ساڵی ڕابردوو لەخۆدەگرێت، لیتورگیا، ژیاننامەی پیرۆزان، تراکتاتی کیمیاسازی، کۆکراوەی تالیسمان، دەقی فەلسەفی. گرنگترین وەرگێڕانەکان بۆ ئەڵمانی و ئینگلیزی: شیپیر/ڤێرێلن The Taoist Canon (2004)، کۆن Daoism Handbook (2000). بۆ وەسفی پراکتیک: ساسۆ، لاگەرڤی، ئاندێرسن.
داوئیزمی ئایینی، بە زمانی چینی daojiao، دامودەزگایەکی یەکگرتوو نییە، بەڵکو تۆڕێکە لە قوتابخانەکان کە هەریەکەیان ڕیزبەندی، نووسراو و ئایینی تایبەت بە خۆیان هەیە.
وا دانراوە کە کۆنترین بزووتنەوەی ڕێکخراو Tianshi daoیە، ڕێگای مامۆستایانی ئاسمانی، کە بەگوێرەی نەقلکردن لە ساڵی ١٤٢ زایینی بەهۆی ئاشکراکردنێک بۆ Zhang Daoling لە Sichuan سەرهەڵداوە. ئەم ڕەوتە پیاوانی ئایینی تایبەت بەخۆی گەشەپێداوە کە هەتا ئێستاش زۆرجار لە باوکەوە بۆ کوڕ دەگوازرێتەوە، و هیچ ڕاهیبی بێزاواج تێدا نییە.
لە سەردەمی ناوەڕاست ڕەوتەکانی ئاشکراکردنی Shangqing (ڕوونی بەرزترین) و Lingbao (گەوهەری نوورانی) زیاد بوون. Shangqing، کە بەرگری بۆ بینینەکانی مامناوەند Yang Xi لە ساڵانی نزیکەی ٣٦٤ تا ٣٧٠ دەگەڕێتەوە، جەختی لەسەر مێدیتەیشنی ناوەکی، سەیرکردنی خواوەندانی ئەستێرەیی و تەواوکردنی مۆحیدی تاکەکەسی دەکاتەوە.
بەپێچەوانەوە Lingbao ئایینی کۆمەڵایەتی و بیرکردنەوەی ڕزگاری گشتی وەرگرت، بەشێکی بەهۆی کاریگەری بودیزمەوە. هەردوو کۆرپوس بنەمای ناوەکی کانۆنی داوئیستی پێکدەهێنن.
لە سەردەمی Song و Yuan قوتابخانەی Quanzhen (ڕاستیی تەواو) سەرهەڵدا، کە لەلایەن Wang Chongyang لە سەدەی ١٢ دامەزرا. ئەم قوتابخانەیە ڕاهیبیێتی مانگای و بێزاواجی خستە ڕوو و کیمیای ناوەکی داوئیستیی لەگەڵ توخمەکانی بودیزمی چان و ئەخلاقی کۆنفۆسیۆسی تێکەڵ کرد. پەرستگای سەرەکیی ئەوان، پەرستگای هەورە سپییەکان لە پەکین، هەتا ئێستاش کورسی کۆمەڵەی داوئیزمی ناسراوی حکومییە لە کۆماری گەلی چین.
دنیای داوئیستیی ئەمڕۆیی بەگشتی بۆ دوو ڕیزبەندیی گەورە دابەش دەکرێت: پزیشکی ئایینیی هاوسەردار لە ڕەوتی Zhengyi، کە وەک میراتگری مامۆستایانی ئاسمانی سەیر دەکرێن، و کۆمەڵگای پەرستگاکانی قوتابخانەی Quanzhen. لەگەڵ ئەمانەشدا هەزاران جۆری ناوخۆیی هەن، وەک مامۆستایانی ئایینی باشووری چین و تایوان، کە پراکتیزەکانیان بەتەواوی لە یەکێک لە قوتابخانە گەورەکان جیانابێتەوە.
توێژینەوەکان، وەک کارەکانی Kristofer Schipper و John Lagerwey، دەرخستووە کە چۆن ئایینی داوئیستیی بەتوندی لەگەڵ ئایینی گەلیی ناوخۆیی تێکەڵ بووە. ڕەوتەکانی خزمایەتی لە هەڤپەیجەکانی بودیزم و چین باس دەکرێن.
لە بیرۆکەی داوئیستیی، داو، بەواتای وشەیی ڕێگا، نوێنەرایەتی بنەمایەکی ناوی نەبراو دەکات کە هەموو بوونیوەرەکان لێی سەرهەڵدەدەن.
بەگوێرەی نەقشەی کلاسیکیی Daodejing، لە داو سەرەتا یەکێک سەردەکەوێت، لەوەشدا دوانی، پاشان سیانی و لە کۆتاییدا دە هەزار شت. ئەم سەرهەڵدانە وەک بەدیهێنانێکی یەکجارەکی نایبینرێت، بەڵکو وەک پرۆسەیەکی بەردەوام کە تێیدا ڕێکخستن و لادان جێی یەکتری دەگرن.
ئامرازی کارکردنی ئەم پرۆسەیە چییە، جۆرێک لە هەناسەی ژیان یان وزەی نازک کە لە هەموو دیاربووەکاندا لێدان دەدەیت.
چی بۆ یین و یانگ دووبەشکراو دەبێت، دوو ڕووی یەکتری تەواوکەر، کە کارلێکی نێوانیان قۆناغەکانی گۆڕان دەخوڵقێنێت، بە زمانی چینی wuxing: دار، ئاگر، زەوی، کانزا و ئاو. ئەم قۆناغانە ماددە نییان، بەڵکو نمونەی کارکردنن کە وەرزەکان، ئاڕاستەکانی گەردوونی، ئۆرگانەکان و پرۆسەکانی کۆمەڵایەتی پێی لێک دەدرێنەوە.
لەشی مرۆڤ لە داوئیزمدا وەک وێنەیەکی بچووکراوی گەردوون سەیر دەکرێت. لە ناویدا خواوەندانی زۆر نیشتەجێن، و لەناویدا هەمان لێشاوی وزە دەڕوات کە بەناو ئاسمان و زەویدا دەڕوات.
لەمەوە کیمیای ناوەکی، neidan، گەشەی سەند، کە بەهۆی مێدیتەیشن، ڕاهێنانی هەناسە و ئیزگای ئەخلاقییەوە هەوڵدەدات وزە ژیانییەکان چاک بکات و لە کۆتاییدا زگماکێکی نەمر دروست بکات. کیمیای دەرەکیی کۆنتر، waidan، هەمان ئامانج بەهۆی ئێلیکسیری کانزاییەوە دەگەڕا و لە دۆخی سەردەمی Tang بۆ لای پراکتیزی ناوەکی کشایەوە.
ژیانی پاش مردن لە داوئیزمدا بەشێوەیەکی بۆکراتیی بیر لێدەکرێتەوە. جیهانی مردووان و ڕۆحەکان لەلایەن دامودەزگایەکی کارمەندی ئاسمانییەوە بەڕێوە دەبردرێت، کە تۆمار ڕادەگرێت، سزا دەدات و داواکاری وەردەگرێت.
پیاوانی ئایینی داوئیستیی لە ئایینەکانیاندا وەک ناوبژیوان لەبەردەم ئەم دامودەزگایە دەردەکەون، داواکاری نووسراو پێشکەش دەکەن و بەم شێوەیە پەیوەندی نێوان زیندووان، مردووان و خواوەندان ڕێکدەخەن. ئەم دیدی بەڕێوەبردنە بیرۆکەی جنۆکە و مردووانی بێهاوسەنگیشی دیاریکردووە، کە لە پەیجەکانی تایبەت بە بوونەوەرانی ئەم ناوچە کولتوورییەدا باس دەکرێن.
نووسینەکانی داویزم لە داوزانگدا کۆکراونەتەوە، کە کانۆنی داویستییە. وەشانی ئێستای گرنگی ئەمە لە ساڵی 1444 تا 1445 لە سەردەمی نەوەی مینگدا کۆکرایەوە و لە 1607دا بە زیادکردنێک تەواو کرا.
ئەم کۆمەڵە نزیکەی 1500 دەقی جیاواز لەخۆ دەگرێت، لەوانە کلاسیکە فەلسەفییەکان، ڕێنماییەکانی ڕێوڕەسم، لێکۆڵینەوە کیمیاییەکان، ژیاننامەی پیرۆزان و دەقە ئاشکراکراوەکان. کۆمەڵە کانۆنە کۆنتر لە سەردەمی تانگ و سۆنگ تەنها بە پارچە یان لیستی ناوەکانیان ماونەتەوە.
کانۆنەکە بەپێی شێوازی سێ ئەشکەوت و چوار زیادکراو ڕێکخراوە، کە لە سەرەتاوە کۆرپۆسەکانی شانگچینگ، لینگباو و نەریتی سێ فەرمانڕەوا دەگەیاندن.
ئەم ڕێکخستنە بەمانگرتن لە کاتدا ئاڵۆز بوو، چونکە بەردەوام دەقی نوێ زیاد دەکرا بەبێ ئەوەی پێکهاتەی کۆنەکە گونجاو بکرێتەوە. لەبەر ئەوە بۆ توێژینەوەی هاوچەرخ کردنەوەی شیکردنەوەیی کانۆنەکە کارێکی گەورەی سەربەخۆ بوو.
خاڵێکی وەرچەرخان بوو بە کاری The Taoist Canon، بەرهەمێک کە کریستۆفێر شیپەر دامەزراندی و لەگەڵ فرانسیسکوس ڤێرێلێن بڵاوی کردەوە، کاتالۆگێکی شیکارانەی سێ بەرگی کە لە ساڵی 2004دا دەرچوو.
ئەو کاتالۆگە هەموو دەقێکی داوزانگ بەپێی ڕێکەوت، قوتابخانە و ناوەڕۆکی وەسف دەکات و بۆ یەکەم جار کانۆنی بە شێوەیەکی سیستماتیک بەکارهێنراو کرد. لەگەڵ ئەمەشدا دۆزینەوەی دەقەکان ڕۆڵێکی گرنگیان بینی، بەتایبەت دەستنووسەکانی ئەشکەوتەکانی دونهوانگ، کە زۆر لە نووسینە داویستییەکانیان بە وەشانی پێش دەستکاریکردنی مینگ پاراستووە.
لەگەڵ داوزانگ، کۆمەڵێکی بەرچاو هەیە کە هەرگیز نەخرابووەتە ناو کانۆنی فەرمییەوە: دەستنووسی ڕێوڕەسمی ناوچەیی، دەستنووسی هەندێک خێزانی پیاوانی ئایینی کە پاراستوویانەتەوە و نووسینە گشتییە چاپکراوەکان.
هەر ئەم زانیارییانە، کە زۆربەیان تەنها لە چەند دەیەی کۆتاییدا لە ڕێگەی کارە مەیدانییەکانەوە تۆمار کراون، نیشان دەدەن کە پراکتیزەکردنی زیندوو چەندە دوورتر لە کۆمەڵە کانۆنکراوەکە دەڕوات. بۆیە بارودۆخی گەیشتنمان بە بیرەوەرییەکان دووجۆرە: کەرنێکی نسبەتەن بە باشی دەستکاریکراو و پەراوێزێکی زۆر ناوچەیی و پەرشوبڵاو کە بەئاسانی سەرنجی نایەت.
داوئیزمی سەدەی ٢٠ تووشی گۆڕانکاریی قووڵ بوو. سەردەمی کۆماری بزووتنەوەی ڕەفۆرمی دژە ئایینی هێنا، شۆڕشی کولتووری لە نێوان ١٩٦٦ و ١٩٧٦ بووە هۆی وێرانکردنی زۆربەی پەرستگاکان، هەڵوەشاندنەوەی مانگاکان و پچڕانی زنجیرەی گواستنەوەی نەریتییەکان.
تەنها لە کۆتاییەکانی دەیەی ١٩٧٠ەوە جارێکی دیکە پراکتیکی ئایینیی سنووردار لە کۆماری گەلیی چین ڕێگەپێدراوە، بەژێر چاودێریی کۆمەڵەی داوئیزمی چینی کە لەلایەن دەوڵەتەوە ناسراوە.
لە تایوان، هۆنگ کۆنگ و لەناو دیاسپۆرای چینی لە باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا، نەریتەکە زیندووتر مایەوە. بەتایبەت تایوان وەک ناوەندی سەرەکیی لیتورگیای زێنگیی دادەنرێت، چونکە خێزانە کاهینەکان توانیویانە کتێبی ئایین و زانیارییەکانیان بۆ ماوەی سەردەمی تێکچوونی سیاسی بپارێزن.
بەشێکی گەورە لەوەی توێژینەوە دەریدەخات دەربارەی لیتورگیای داوئیستی، پشتی بە کاری مەیدانی لە باشووری تایوان لە دەیەی ١٩٦٠ەوە بەستووە.
لە دەیەی ١٩٨٠ەوە بەرچاوی دەکرێت زیندووکردنەوەیەکی وریایانە. پەرستگاکان دووبارە دروست دەکرێنەوە، مانگاکان تازەکار وەردەگرن، ئایینە گەورە کۆمەڵایەتییە نوێکەرەوەکان کە پێیان دەوترێت jiao، لە زۆر ناوچە دووبارە بەشێوەیەکی بەردەوام ئەنجام دەدرێن. لەهەمان کاتدا پیشەسازیی گەشتیاری کێوە پیرۆزەکان وەک ووداڵ یان چینگچێنگ دەگۆڕێت، کە لە نێوان شوێنی حەج و مەقسەدی گەشتیاری ماونەتەوە.
لە ڕۆژئاوا، داوئیزم لە سەدەی ١٩ەوە زۆرترین جار لەڕێگەی Daodejing و Zhuangziەوە وەرگیراوە، زۆرجار جیاکراوەتەوە لە پراکتیکی ئایینی و مێژووی دامەزراوەیی. لەم ڕێگەیەوە وێنەیەکی گشتی دروست بووە بۆ داوئیزمێکی تەنها فەلسەفی یان سروشتی-میستیکی، کە زانستی ئایین ماوەیەکە وەک کورتکراوە پێناسەی کردووە.
پراکتیکەکانی وەک taiji quan، qigong و بەشێک لە پزیشکیی نەریتیی، بیرۆکەی داوئیستی دەگەیەنن بۆ کولتووری گشتیی تەندروستی و ئیزۆتریکی جیهانی، بەڵام زۆرجار بەشێوەیەکی گۆڕدراوی توندوتۆڵ. هەڵسەنگاندنێکی ڕەخنەگرانە دەبێت ئەم مێژووی خۆگرتنە لەبەرچاو بگرێت، لەبری ئەوەی وەک نەریتی ڕەسەن دایبنێت.
چەمکە سەرەکییە پەیوەندیدارەکان: لائوزی، Daodejing، ووووەی (Wuwei)، یوهواڵ (Yuhuang)، باگوا (Bagua)، فوو-تالیسمان، فەرمانبەرانی ئاسمانی، سێ پاکی، باکسیان (Baxian)، وای-داڵ (Wai-Dan)، نەی-داڵ (Nei-Dan).
ترادیسیۆنی داویستی لەگەڵ کارکردن بە تۆمارە فوکان، ئاوێنەی باگوا، شمشێری داری قوش و پاراستنی خودای خانووەوە کاردەکات؛ تالیسمانی هەڵگیراو کۆمەڵێک نووسینی خەتاتیکراوی فەرمانبەرانە لەسەر کاغەز یان قوماش.
iWell Guard خۆی دەگرێتەوە بەم هێڵی مێژوویی کولتووری بۆ ئۆبژیکتی پاراستنی هەڵگیراو، بە پێکهاتەیەکی هاوچەرخی مادی، دروستکراو لە ئەڵمانیا. ٤١ چین، زێڕی ڕەسەن، پلاتین، زیو. مافی گەڕاندنەوە بۆ ٣٠ ڕۆژ.
ئەزموونی کەسی جیاواز دەبێت. ئەمە بەرهەمی پزیشکی نییە. هیچ بەڵێنی چاکبوونەوە نادرێت.
فەرهەنگی هێماکانی پاراستن چەندین نیشانە و شت لە داوایزم لە پەڕەی تایبەت خۆیاندا دەخاتەڕوو: تالیسمانی فو. پەڕەی هێماکانی پاراستن ڕوانگەیەکی فرەکولتووری پێشکەش دەکات.
بوونەوەرەکانی پەیوەندیدار

هێل: نیوەی زیندوو، نیوەی هەڵوەشیو. ئازاری بالدر، ئەفسانەناسی، مەسیحیبوون و ئاخیرزەمانناسی جێرمانی...

لامهیگین ی دور، بازدەرەوەی ئاوی باقەشکلی ئەفسانەکانی ویلزی. سەرچاوە، کەمیی سەرچاوەکان و ڕەمزگەلی ...

تاکو سکانسکان (سکان)، هێزی لاکۆتای ئاسمان و جوڵە. سەرچاوە، سیستەمی واڵکەر و پۆلێنکردنی زانستی ئایین.

کرێس، دیمۆنەکانی مەیدانی جەنگ و نێردراوانی مردن لە ئەفسانەناسی یۆنانی. هەسیۆد و هۆمێر، پێگەیان لە...

ئاچاچیلا، ڕۆحی چیای باپیرانی ئایمارا. سەرچاوە، قوربانی دیسپاچۆ و ڕێکخستنی زانستی-ئایینی بە کوێرەیی.

سیعلات، جنی مێینەی گۆڕەری شێوەی عەرەبستان. سەرچاوە، پەیوەندی لەگەڵ غول و شیکردنەوەی زانستی ئایینی.