Orang Bunian، دراوسێ نادیارەکان لە دارستانی تروپیکی
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
Orang Bunian ڕۆحن لە کەلتوری مالای.
گەلی نادیاری کە لە دارستانی قوڵ لەگەڵ مرۆڤ دەژیت. لە بنەڕەتدا باس لە بوونی دراوسێ نادیارەکان لە دارستانی تروپیکییە. Orang Bunian گەلی نادیاری دار و دەرەخت ناودەبرێت.
Orang Bunian گەلی نادیار و پەریمانەندی مالیزیایە کە لە دارستان و شاخی قوڵدا بە هاوتەریب لەگەڵ مرۆڤ دەژیت. جوان و زۆربەی کات نادیارن، دەتوانن دۆستایەتی لەگەڵ مرۆڤ بکەن، بەڵام هەروەها دەتوانن ڕفێنن یان هاوسەرگیری لەگەڵ مرۆڤ بکەن.
Orang Bunian زۆرینەیان چاکخواز و یارمەتیدەری چاکەرەوان و شامانن. بەڵام ئەوەی بکەوێتە قەڵەمرەوی ئەوان، دەتوانێت بۆ ساڵانێک لە جیهانی مرۆڤ لەناوبچێت؛ کێشکردنی کات لایەنێکی هەمیشەیی ئەم بیرباوەڕییە، چونکە کاژێرەکان لەگەڵ Bunian هاوتان دەبن لەگەڵ ڕۆژان لە جیهانی مرۆڤدا.
جۆر: گەلی نادیار و پەریمانەندی هاوتەریبی دارستان
سەرچاوە: بیرباوەڕی کۆنی مالای لە پێکەوەکردنی ئیسلامی و ئانیمیستی
دەقەکان: بە شێوەی زانستی جێگیرکراوە لە دەوروبەری ساڵی ١٩٠٠ لەلایەن سکیت، هەروەها وینستێد
ماوە: هەتا ئێستا زیندووە
دیمەن: لە شێوەدا لە مرۆڤ دەچێت، جوان، بە جامەی کۆن، بۆ زۆربەی مرۆڤ نادیارن
مێژووی دەق
سەردەمی دەقەکان
بیرباوەڕییەکە کۆنی مالاییە و هەتا ئێستا زیندووە؛ بە شێوەی زانستی لە دەوروبەری ساڵی ١٩٠٠ لەلایەن والتەر ویلیام سکیت جێگیر کراوە.
بواری باڵاوبوونەوە
دووکەڵگای مالای، سوماترا و بورنیۆ، بە گشتی قەڵەمرەوی کەلتووری مالای؛ گەلەکە لە دارستان و شاخی قوڵدا نیشتەجێیە.
دۆخی سەرچاوەکان
باش بەڵگەنامەکراوە: Malay Magic ی سکیت لە ساڵی ١٩٠٠ و لێکۆڵینەوەی وینستێد سەبارەت بە جادووگەری مالای.
ناو و شێوازەکان
مالایی: orang، مرۆڤ یان گەل، و bunian، زۆرجار وەک شاراوە لێک‌دەدرێتەوە، واتە گەلی شاراوە، یان وەک فیکەلێدان، چونکە بوونیان بە دەنگ بێ‌سەرچاوەیەکی دیار دەزانرێت.
دیمەن و ڕەفتار
دیمەن
Orang Bunian جوان و دەوڵەمەندن و ڕێکخستنی کۆمەلایەتی خۆیان هەیە بە خێزان، هۆز و پیاوماقوول کە لە ڕێکخستنی کۆنی مالای دەچێت. لە جیهانێکی هاوتەریب و نادیاردا نیشتەجێن، هەندێک جار تەنانەت لە هەمان خانوی مرۆڤدا؛ نەبوونی فیلترۆم، یانی کانالی نێوان لووت و لێوی سەرەوە، جیاوازییەکی وردیان دەنوێنێت سەرەڕای ڕوخساری نزیک لە یەکسان.
کاریگەری
Orang Bunian زۆرینەیان چاکخواز و یارمەتیدەری چاکەرەوان و شامانن. بەڵام ئەوەی بکەوێتە قەڵەمرەوی ئەوان یان هاوسەرگیری بکات، دەتوانێت بۆ ساڵانێک لە جیهانی مرۆڤ لەناوبچێت؛ کاژێرەکان لەگەڵ Bunian هاوتان دەبن لەگەڵ ڕۆژان لە جیهانی مرۆڤدا.
کارتی زانیاری: Orang Bunian
گرنگترین لایەنەکانی گەلی نادیار بە یەک نەزەر.
پێکەوەکردنی ئیسلامی و ئانیمیستی: سەرچاوەیەکی پێش ئیسلامی هەیە، هەندێک جار لەگەڵ جن بەراورد دەکرێت، بەڵام وەک گەلێکی نادیاری خۆی سەربەخۆیە.
سەردانکەرانی دارستان، پیاسەکاران و منداڵان، هەروەها چاکەرەوان و شامانانێک کە یارمەتی لەلایەن Bunian وەردەگرن.
لە شێوەدا لە مرۆڤ دەچن، جوانن، بە جامەی کۆن و زۆربەی کات نادیارن؛ تاکە نیشانەی لەشی نەبوونی فیلترۆمە.
یارمەتی و دۆستایەتی بۆ ئەوانەی ڕێزیان دەگرن؛ ڕفاندن، هاوسەرگیری و کێشکردنی کات وەک مەترسی بۆ سنوورشکاندووان.
ڕێز لە دارستاندا: بە ڕێز و بێ دەنگ ڕەفتار بکە، مۆڵەت بخواز، گوڵ و گیا بە بێ ئاگایی مەکێشەرەوە و دارستان پیس مەکە.
نادیار یان فیکەلێدان: گەلی لەتەنیشت مرۆڤ
ناوەکە پەیوەندی دەکات orang، مرۆڤ یان گەل، و bunian، زۆرجار بە واتای نادیار لێکدرایەوە، واتە گەلی نادیار، یان بە واتای فیکەلێدان، چونکە بوونی ئەوان لە دەنگ بێ سەرچاوەی بەرچاو دەناسرێتەوە. پاشخانەکە پێکەوەکردنی ئیسلامی و ئانیمیستییە: بە سەرچاوەیەکی پێش ئیسلامی و ئانیمیستی، گەلەکە لە زمانی مالایی ئیسلامیدا هەندێک جار لەگەڵ جن بەراورد دەکرێت، بەڵام وەک گەلێکی نادیاری خۆی سەربەخۆ دەمێنێتەوە.
یەکەم جار بە شێوەی زانستی بیرباوەڕییەکە لە دەوروبەری ساڵی ١٩٠٠ لەلایەن والتەر ویلیام سکیت جێگیر کرا. کۆمەلگای Bunian ڕێکخستنی کۆنی مالای دەنوێنێتەوە بە خێزان، هۆز و پیاوماقوول؛ جیهانەکەیان هاوتەریبە لەگەڵ جیهانی مرۆڤ، هەندێک جار تەنانەت لە هەمان خانوودا.
کەلتووری ڕۆژانە و شیکردنەوە
Orang Bunian بەشێکی ڕاستەقینەی کەلتووری ڕۆژانەی مالاین و لە چیرۆک، میدیا و ئەدەبی گەشتیاریدا بەرجەستەن. بارودۆخی ونبووان لە دارستانەکاندا بە شێوەی گەلایانە بە ڕفاندن لەلایەن Orang Bunian ڕوونکرایتەوە؛ ئەم لێکدانەوەیە بیرباوەڕییەکە، نەک ڕاستییەک.
لە بواری زانستی ئایینەکاندا، Orang Bunian نموونەیەکی گەلی نادیاری هاوتەریبن لە پێکەوەکردنی ئیسلامی و ئانیمیستیدا. لە ڕووی کارکردنەوە، ئەوان لە ڕێگەی باوەڕی ڕۆحییەوە ئەخلاقی پاراستنی سرووشت، ڕێز لە دارستان، دەگەیەنن.
یاساکانی دارستان
ئەوانەی سەرچاوەیان دیارییان کردووە بریتین لە ڕێز لە دارستاندا، واتە بە ڕێز و بێ دەنگ ڕەفتارکردن و نەقریوکردن، مۆڵەتخواستن پێش چوونە ناو شوێنە دیارکراوان، بە بێ ئاگایی نەکێشانەوەی گوڵ و گیا و خۆپاراستن لە پیسکردنی دارستان. ڕێبەرانی سرووشت و دایک و باوکان ئەم یاساکانی دارستان بە ڕوونی دەگوازنەوە؛ پاراستن لە Bunian بەم شێوەیە هەروەها بنەمایەکی ڕەفتاری بۆ خودی دارستانە.
بەراوردی گەلانی نادیار
پرسیارە باوەکان دەربارەی Orang Bunian
مانای Orang Bunian چییە؟
گەلی شاراوە یان گەلی فیکەلێدان: لە bunianەوە، بە واتای شاراوە، یان لە دەنگە فیکەلێدانەکانەوە کە سەرچاوەیەکی دیاریان نییە.
ئایا خراپن؟
زۆربەی کات دڵخۆشن؛ مەترسیدارن سەرەکی بەهۆی ڕفاندن و لەدەستدانی کات، نەک لەبەر خراپی.
چۆن خۆت دەپارێزیت؟
بە ڕێزگرتن لە دارستان، داواکردنی مۆڵەت، دووركەوتنەوە لە هاژەهاژ و پیس نەکردنی شوێن.
لینکی زیاتر
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
سەرچاوەی زیاتری بنچینەیی لە لیستی سەرچاوەکان.
وەک گەلی نادیاری مالیزیا و هەروەها گەلی نادیاری دارستان، ئۆرانگ بونیان (Orang Bunian) نوێنەرایەتی ئەو ڕێکەوتنە بێدەنگە دەکەن کە لەنێوان مرۆڤ و دارستاندا هەیە: ئەوەی یاساکانی دارستان ڕێز لێ بگرێت، دراوسێی چاکی دەبێت، ئەوەی بشکێنێت، مەترسی چەند ساڵ ماوەتەوە لە جیهانێکی دیکە دەیبینێت.
