سزێلانیا، دایکی با لەلای بۆسیی با

سزێلانیا خواژنێکە لە ئەفسانەی گەلی مەجاری.

دایکی با، ئەوەی باکان لە چیایەکەوە بەڕێوە دەبات.

خواژنمەجارستان

سزێلانیا

سزێلانیا، کە بە شێوەی سادەکراوی وەک Szelanya‌یش دەنووسرێت، دایکی بایە لە باوەڕی گەلی مەجاری: سیفەتبەخۆدانی بایە کە وەک پیرەژنێک لە ئەشکەوتێکدا لەلای بۆسیی با دادەنیشێت و لەوێوە باکان بەڕێوە دەبات.

گرنگ بۆ شیکردنەوە: سزێلانیا بەڕاستی وەک دەربڕینێکی چیرۆکی و باوەڕی گەلی بەڵگەدار کراوە، نەک وەک خوداوەندێکی ئایینی. خواژنی بای ناودار بە پانتیۆنی تورکی کە لە ئینتەرنێتدا باڵاوە، دروستکراوێکی سەردەمە. لایەنی بەهێز و کاریگەری ڕاستەقینەی باوەڕی گەل، بایە نەخۆشیهێنەرەکەیە، کە جادووگەرییەکانی مەجاری بۆ چارەسەرکردنی ئاراستە کراون.

لە یەک نیگاشدا: سزێلانیا

جۆر: دایکی با، سیفەت بەخۆدانی با
سەرچاوە: باوەڕی گەلی مەجاری، کۆکراوەتەوە لە سەدەی ١٩ و ٢٠
دەقەکان: فەرهەنگی ئیتنۆگرافی، کۆکراوەی جادووگەرییەکان، چیرۆک
سەردەم: کۆنترین بەڵگەی جادووگەری لە ساڵی ١٥١٦، کۆکراوەکانی سەدەی ١٩ و ٢٠
ڕواڵەت: پیرەژنێک لە ئەشکەوتێکدا لەلای بۆسیی با

پێناسەی ڕوایەت

سەردەمی دەقەکان

باوەڕی گەلی مەجاری دەربارەی با لە سەدەی ١٩ و ٢٠ کۆکراوەتەوە؛ کۆنترین بەڵگەی دەقی لەم جۆرە جادووگەرییە، جادووگەری سزلستەیی ساڵی ١٥١٦ یە.

بواری باڵاوبوونەوە

ناوچەی زمانی مەجاری: لەوێ دایکی با وەک کەسایەتییەکی چیرۆکی و باوەڕی گەلی ماڵی خۆیەتی، لەگەڵ کوڕی با و پاشای با.

دۆخی سەرچاوەکان

بەڕاستی وەک کەسایەتییەکی چیرۆکی و باوەڕی گەلی بەڵگەدار کراوە، نەک وەک خوداوەند: فەرهەنگی ئیتنۆگرافی مەجاری و کۆکراوەی جادووگەریی ئێوا پوچ (Éva Pócs)؛ سیستەمکردنەوەی ئەفسانەیی ئارنۆڵد ئیپۆلیی ساڵی ١٨٥٤ وا دابنراوە کە گمانی تێدایە.

ناو و شێوازەکان

مەجاری: szél واتای با، anya واتای دایک، بۆیە دایکی با؛ لە دەقەکاندا زۆر جار szél anyja دێت، واتا دایکی با. فەرهەنگی ئیتنۆگرافی لە ژێر بابەتی با، سیفەتبەخۆدانەکانی سزێلانیا، کوڕی با و پاشای بایان دەخاتەڕوو، کە لە کونێکی چیایەکەوە دەفوون.

دیمەن و ڕەفتار

ڕواڵەت

لە مادەی ڕاستەقینەدا، سزێلانیا پیرەژنێک یا دایکێکە لە ئەشکەوتێک یان لەلای بۆسیی با، کە باکان بەڕێوە دەبات. لە جۆرێکدا، دایکی با لە ئەشکەوتەکەیدا لەگەڵ پێنج کوڕی با دەژیێت.

کاریگەری

وەک کەسایەتییەکی چیرۆکی، سزێلانیا خانەخوێ و بەڕێوەبەری باکانە. لایەنی بەهێز و کاریگەری ڕاستەقینە، بایە نەخۆشیهێنەرەکەیە: دەوترێت کەسێک بای لێدابێت؛ نەخۆشییەکان وا دابنرا کە لەلایەن با، بای جادووگەرییەکان یان بای ژنانی جوان هاتوون. با ی گەڕۆک بە بای دۆزەخ دادنرێت، کە تێیدا جادووگەر و شەیتان دەسەمانەوە.

کارتی ناسنامە: سزێلانیا

گرنگترین لایەنەکانی دایکی با لە یەک نیگاشدا.

کۆنتێکستی کەلتووری

سیفەتبەخۆدانی با لە باوەڕی گەلی مەجاری، لە فەرهەنگی ئیتنۆگرافیدا لەگەڵ کوڕی با و پاشای با وەک دەربڕینێکی چیرۆکی خراوەتەڕوو.

بەرپرسیارە بۆ

باکان، کە لە کونێکی چیایەکەوە بەڕێوەیان دەبات؛ لە باوەڕی گەلیدا، ئەو بەشێکی بایە نەخۆشیهێنەرەکەیە.

دەرکەوتن

پیرەژنێک یان دایکێک لە ئەشکەوتێکدا لەلای بۆسیی با؛ لە جۆرێکدا لەگەڵ پێنج کوڕی با لە تەنیشتیدا.

بواری کاریگەری

خانەخوێ و بەڕێوەبەری باکانە؛ بای گەڕۆک بە بای دۆزەخ دادنرێت، نەخۆشییەکانیش وا دادنرێن کە لەلایەن باوە هاتوون.

شێوازەکانی بەرگری

هەڤیلێک یان چەقۆیەک فڕێدانە ناو بای گەڕۆک، تفکردن تێیدا نەکردن، نەفرینکردنی با نەکردن؛ لەگەڵ جادووگەرییەکان کە بەڵای بایی دەردەکردن.

پەیوەندیدار

سزێلاتیا وەک هاوتای نێرینەی ئەو، دایکی بایانی سلاڤی هەروەها یەل ئانای تورکی-ئاڵتایی وەک لایەنێکی دواتر زیادکراو.

لە بۆسیی بای چیا بۆ خواژنی بای ئینتەرنێت

Szél واتای با، anya واتای دایک؛ لە دەقەکاندا کەسایەتییەکە زۆر جار وەک szél anyja دەردەکەوێت. فەرهەنگی ئیتنۆگرافی مەجاری لە ژێر بابەتی با، سیفەتبەخۆدانەکانی سزێلانیا، کوڕی با و پاشای بایان دەخاتەڕوو، کە لە کونێکی چیایەکەوە دەفوون؛ لە جۆرێکدا دایکی با لە ئەشکەوتێکدا لەگەڵ پێنج کوڕی با دەژیێت. لەوێ بەڕوونی وەک سیفەتبەخۆدان و دەربڕینێکی چیرۆکی دابنراوە.

لایەنێکی دووەم دواتر زیادبووە: سیستەمکردنەوەی ئەفسانەیی ئارنۆڵد ئیپۆلیی ساڵی ١٨٥٤ وا دابنراوە کە گمانی تێدایە و لێکدانەوەی زیادەڕۆیانەیە، لەسەر میراتی ئەویش بیرۆکەی سەردەمی خواژنێکی بایی مەجاری بنیات نراوە. ئەوەی بیەوێت دایکی با تێبگات، دەبێت هەردوو لایەنەکە جیا بکاتەوە: دەربڕینی ڕاستەقینەی باوەڕی گەلی پیرەژنی لەلای بۆسیی با، و سیستەمکردنەوەی دواتری بۆ خوداوەندێک.

وەرگرتنی دووبەشکراو و شیکردنەوە

وەرگرتنەکە دووبەشکراوە: لە ڕووی زانستییەوە سزێلانیا وەک دەربڕینێکی سیفەتبەخۆدان دادنرێت، بەڵام لە ناودارکردنی گشتی و نوێبتپەرستیدا وەک خواژنی با لە پانتیۆنی توورانی بنیاتنراوەدا دادنرێت؛ لە ئینتەرنێتدا هەردوو ئاست بەرچاوی تێکەڵ دەکرێن.

لە ڕووی زانستی ئایینییەوە، بای ژنانەی سیفەتبەخۆدراو، szél anyja، باوەڕی گەلی ڕاستەقینەیە لە چیرۆک و بیرۆکەی نەخۆشیدا. ڕوونکردنەوەیەکی گرنگ: خواژنی بای سزێلانیا، کچی کایرا، لەگەڵ ئایینێکی تایبەت بەخۆی، لە بەرامبەریدا سیستەمکردنەوەیەکی ڕۆمانتییانەیە لە میراتی ئیپۆلیدا و داهێنانێکی سەردەمی توورانیزم-نوێبتپەرستییانەیە، نەک وەک خوداوەندێک بەڵگەدار کراوە.

هەڤیل، تابو و ráolvasás: بەرگری لە با

ئایینێکی بەڵگەداری سزێلانیا بوونی نییە. بەرگری کردارییانە بەڵگەدار کراوە: تابو بوو با نەفرین بکرێت؛ هەڤیلێک یان چەقۆیەک فڕێدرایە ناو بای گەڕۆک و تفیشیان تێدا نەدەکرد. لە جادووگەرییەکاندا، واتا ráolvasás دژی نەخۆشییەکانی با، خراپەی سیفەتبەخۆدراو بەڕێ دەکرێتەوە، با بگەڕێتەوە بۆ ئەوێ کە لێوە هاتووە. کۆنترین بەڵگەی دەقی جادووگەری سزلستەیی ساڵی ١٥١٦ یە. فۆرمولێکی جێگیر کە سزێلانیا بە ناوی خودا بانگ بکات، بەشێوەیەکی دڵنیایانە بەڵگەدار نییە.

بەراوردی دایکی باکان و شێوەکانی با

هاوتاکه‌ی نزیک له ماڵی خۆیدا دەبینرێت: سزێلاتیا (Szélatya)، باوکی با و پاشای با، دەرکەوتنی نێرینەی هەمان کۆمپلێکسی بایی؛ دایکی با بایەکان لە ئەشکەوتەکەیەوە بەڕێوە دەبات، پاشای با ڕەهایان دەکات یان دەیانگرێت. سزێلانیا لەگەڵ دایکە بایەکانی سلاڤی وەک یەک دادەنرێت، کە پۆڵەندی ویترژیتسا (Wietrzyca) یەکێکە لێیان؛ یێل ئانای تورکی-ئەلتایی چینێکی دواتر زیادکراوە. ناردنی بای نەخۆشی وەک کەسایەتییەکراو، جۆرێکی ئاوێزارکردنی باوە کە بەرباڵاوە؛ وەک هاوتایەکی دووردەست بۆ خاوەن بایەک دەتوانرێت باسی بیئێگۆلمای (Bieggolmai)ی سامی بکرێت.

پرسیارە باوەکان دەربارەی سزێلانیا

سزێلانیا کێیە؟

دایکی با، دەرکەوتنێکی کەسیتی با لە باوەڕی گەلی مەجارستان و چیرۆکەکاندا. ئەو بەکانی بایان لە کونێکی چیاکانەوە بەڕێوە دەبات.

ئایا ئەو خواژنێکی ڕاستەقینەیە؟

وەک کارەکترێکی چیرۆک و باوەڕی گەلی، بەڵێ؛ بەڵام وەک خواژنی ئایینی خاوەن پانتیۆنی تورکی، دروستکراوێکی سەردەمیانەیە.

ráolvasás چییە؟

جۆرە جادوویەکە کە تێیدا خراپەی باکراوی کەسیتیکراو ڕوونووسین دەکرێت و پێی دەوترێت بگەڕێتەوە بۆ ئەو شوێنەی کە لێوە هاتووە.

لینکی زیاتر

لینکی ناوخۆیی پێشنیارکراو:

سزێلاتیا – باوکی با و پاشای با وەک هاوتای نێرینە
ویترژیتسا – ژنی باکردنی سلاوی
بییەگۆلمای – پیاوی باکردنی سامی
ئاسن، خوێ، تیلیسم – ئامرازی پارێزەری بەمیراتگیراو
قوتوپای پاراستن – کۆنسپیشنی گشتی ئامرازی پارێزەری

دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)

سەرچاوەی سەرەکی زیاتر لە لیستی سەرچاوەکان.

سزێلانیا وەک دایکی بای مەجاری و خاوەنی بایان، دەکەوێتە ناو چیرۆک و جادووی باوەڕی گەلییەوە: نەک خواژنی ئایینی، بەڵام کارەکترێکە کە هەتا ئێستاش نموونەیەکی چۆنیەتی ئەوەیە کە گەلێک با بکات بە کەسێک.