تمۆلۆس، دادوەر لە نێوان ئاپۆلۆن و پان

تمۆلۆس خودایەکە لە ئەفسانەی یۆنانیدا، خودایەکی شاخی سەر بە لیدیایە.

دادوەری پیر و تاجدار بە گەڵای دار بەڕوو، لەنێو خواوەندان. ناونیشانی بابەتەکە تمۆلۆس وەک خودای شاخی لیدیا دەخاتەڕوو.

تمۆلۆس

تمۆلۆس خودایەکی شاخی لیدیایی، ئانادۆلییە، کەسایەتیکردنی شاخی تمۆلۆسە، کە ئێستا بە بۆزداغ ناسراوە لە ئانادۆلیای رۆژئاوا. بە دادوەر لە پێشبڕکێی موزیکی نێوان ئاپۆلۆن و پان ناسراوە، کە بەقازانجی ئاپۆلۆن بڕیاری داوە.

سەرچاوەی سەرەکی ئۆویدیۆسە لە کتێبی گۆڕانکارییەکان، کە لەوێدا پاشا میداس لەگەل بڕیارەکەدا ناڕازییە و لەبری ئەوە گوێی گوێدرێژی پێدەبەخشرێت. وەک کەسایەتیکردنی شاخێکی ناودار، تمۆلۆس یەکێکە لە ئۆرەئای تاکتاک لە ئەفسانەی یۆنانیدا.

بە کوردی نگاوێک: تمۆلۆس

جۆر: خودای شاخ، کەسایەتیکردنی شاخی تمۆلۆس
سەرچاوە: لیدیا لە ئانادۆلیا، بە شێوەی یۆنانی-ڕۆمانی گەیشتووەتە ئێمە
دەقەکان: ئۆویدیۆس، گۆڕانکارییەکان کتێبی 11؛ سیودۆ-ئاپۆلۆدۆر
سەردەم: ئۆویدیۆس و ئەفسانەنووسیی دواتر
شکل: خودایەکی شاخی پیر بە تاجی گەڵای دار بەڕوو

دەستەبەندی مێژوویی

سەردەمی دەقەکان

بەڵگەکان سەر بە ئۆویدیۆس و ئەفسانەنووسیی دواتریانە؛ سەرچاوەی سەرەکی لەبەر ئەوە دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی 1، و سیودۆ-ئاپۆلۆدۆر تەواوی دەکات.

بواری باڵاوبوونەوە

لیدیا لە ئانادۆلیای رۆژئاوا: شاخی تمۆلۆس، کە ئێستا بۆزداغ ناسراوە، بەسەر ناوچەی سەرەکی لیدیادا بڵند بووەتەوە.

دۆخی سەرچاوەکان

مامناوەند: ئەفسانەکە زیاتر پشت بە ئۆویدیۆس دەبەستێت؛ سیودۆ-ئاپۆلۆدۆر و ئەفسانەنووسی زانیارییەکی پەرتوبڵاو زیاد دەکەن.

ناو و شێوازەکان

ئانادۆلی-یۆنانی: ناوی تمۆلۆس ناوێکی شاخی پێش‌یۆنانی-ئانادۆلییە لە لیدیا؛ خودایەکە کەسایەتیکردنی ئەوەیە. کەواتە ناوەکە یەکەم جار شاخەکە ناودێر دەکات و پاشان لەوێوە خودایەکە.

شێوە و کاریگەری

شکل

لەلای ئۆویدیۆس، تمۆلۆس خودایەکی شاخی پیرە بە تاجی گەڵای دار بەڕوو، گوێی لە دار پاک دەکاتەوە بۆ ئەوەی باشتر بیبیستێت، بە تەواوی کەسایەتیکردنی لوتکەی دارستانیشی.

کاریگەری

تمۆلۆس دادوەرێکی خودایی بێ‌لایەنە و حەوالەدارە، وا دیمەنی دەسەلاتی شاخ: خودی شاخەکە دادگاییکردنی ناکۆکی خواوەندان دەکات.

کارتی زانیاری: تمۆلۆس

گرنگترین لایەنەکانی خودای کێو بە یەک نەزەر.

کۆنتێکستی کەلتووری

کەسایەتیکردنی شاخی ئانادۆلی لە دەوروبەری خوداژنی دایکی لیدیایی کیبیلی، لە ئەفسانەی یۆنانیدا بەسەر ئۆرەئای ناودار دابەشکراوە.

پەیوەست بە

ئەفسانەنووسی: تمۆلۆس وەک دادوەر لە پێشبڕکێی خواوەندان کار دەکات، نەک وەک ئامانجی لاپەرەیەکی وسیع.

دەرکەوتن

پیر و بە تاجی گەڵای دار بەڕوو، لەسەر لوتکەی خۆیدا دانیشتووە، گوێی لە دار پاک کردووەتەوە بۆ ئەوەی باشتر بیبیستێت.

کارکرد

دادوەری بێ‌لایەن؛ بڕیاری لە پێشبڕکێدا نمایاندنی دەسەلاتی شاخەکەیە.

پەرستن

لە شاخی تمۆلۆس، پەرستنی کیبیلی و پەیوەندییەک بە زیوس گرنگ بوون؛ پەرستنی تایبەت بۆ تمۆلۆسی کەسایەتیکراو کەم بەڵگە هەیە.

شتی هاوشێوە

خودایانی شاخی دادوەر نیسۆس و کیثائیرۆن؛ وەک گروپ، ئۆرەئا، کە تمۆلۆس وەک شاخێکی تاکتاک بەسەریانەوە دابەشکراوە.

بەشی ئۆویدیۆس: گوێی گوێدرێژ بۆ میداس

سەرچاوەی سەرەکی ئۆویدیۆسە، گۆڕانکارییەکان، کتێبی 11: تمۆلۆس، خودایەکی شاخی پیر بە تاجی گەڵای دار بەڕوو، لەسەر لوتکەکەیدا دانیشتووە و بڕیاری پێشبڕکێی نێوان ئاپۆلۆن بە لیرەکەی و پان بە سیرینکسەکەی بەقازانجی ئاپۆلۆن دەدەت. میداس لەگەڵ بڕیارەکەدا ناڕازییە و لەبری ئەوە گوێی گوێدرێژی پێدەبەخشرێت.

گرنگ بۆ ڕاستکردنەوە: ئۆویدیۆس لێرەدا پان دەخاتە بەرامبەر ئاپۆلۆن؛ پێشبڕکێ لەگەڵ مارسیاس ئەفسانەیەکی جیاوازی لیدیایی-فریگییە. لە پشت ئەم بەشەوە ناوێکی شاخی پێش‌یۆنانی-ئانادۆلی هەیە، کە خودایەکە کەسایەتیکردنی ئەوەیە؛ بەم شێوەیە تمۆلۆس ناوچەی ئانادۆلی و شیعری یۆنانی-ڕۆمانی بەیەکەوە دەبەستێتەوە.

پاڵنانەوە و شیکردنەوە

تمۆلۆس بەشێکی جێگیری وێنەسازی میداس و گوێی گوێدرێژی لە هونەر و ئەدەبیاتدا لە سەردەمی زیندووبووەوە، لە ڕێگەی وەرگرتنەوەی ئۆویدیۆسیانەوە.

لە بواری زانستی ئایین، تمۆلۆس کەسایەتییەکی دادوەری چاکخواز و دادپەروەرە. دوو ڕوونکردنەوە: لەلای ئۆویدیۆس، بەرامبەری ئاپۆلۆن پانە، نەک مارسیاس. هەروەها سیودۆ-ئاپۆلۆدۆر پاشایەکی بەناوی تمۆلۆسی لیدیا دەناسێت، مێردی ئۆمفالی، بەڵام ئایا ئەم پاشا ئەفسانەییە هەمان خودای شاخییە دوودڵییەکی هەیە، چونکە سەرچاوەکان بەڕوونی خودای شاخ و پاشا لێک جیا نەکردووەتەوە.

کیبیلی، زیوس و شاخی پیرۆز

لە شاخی تمۆلۆس، سەرەکی پەرستنی خوداژنی دایکی لیدیایی کیبیلی گرنگ بووە، هەروەها پەیوەندییەک بە زیوس؛ بەڵام پەرستنی سەربەخۆ و بەلاوازی بەڵگەدار بۆ تمۆلۆسی کەسایەتیکراو کەم بەڵگە هەیە. ئەمە بە ڕاستگۆیی دەبێت بگوترێت. مانای ئایینی شوێنەکە لەلای خواوەندانی جێگیر بووە، لەکاتێکدا کەسایەتی شاخەکە زیاتر لە شیعردا ژیوابووە.

شاخانی دادوەر و ئۆرەئای ناودار

وەک خودای شاخی دادوەر، تمۆلۆس لەگەڵ خودایانی شاخی نیسۆس و کیثائیرۆن بەراوردکراوە؛ وەک کەسایەتیکردنی شاخی ئانادۆلی، لە دەوروبەری کیبیلیدا جێگیرە. ئەو یەکێکە لە ئۆرەئای تاکتاک ناودار؛ ئۆرەئادییەکان، پەریانی شاخ، هاوتای مێینەی هەمان جیهانی شاخییەن.

پرسیارە باوەکان دەربارەی تمۆلۆس

تمۆلۆس کێیە؟

خودایەکی شاخی لیدیایی، کەسایەتیکردنی شاخی تمۆلۆس، کە ئێستا بۆزداغ ناسراوە، و دادوەر لە پێشبڕکێی موزیکی.

کێ لە بەرامبەر ئاپۆلۆندا وستووەتەوە؟

لەلای ئۆویدیۆس، پانە، نەک مارسیاس؛ پێشبڕکێی مارسیاس ئەفسانەیەکی جیاوازی لیدیایی-فریگییە.

ئایا خودای شاخ مێردی ئۆمفالییە؟

ئەمە دوودڵییەکی هەیە؛ سەرچاوەکان خودای شاخ و پاشا ئەفسانەیی تمۆلۆس بەڕوونی لێک جیا نەکردووەتەوە.

لینکی زیاتر

لینکی ناوخۆیی پێشنیارکراو:

یۆنان – هەموو ئەو بوونەوەرانەی سەر بە ناوچەی کولتووری یۆنانی
ئۆرەئا – خودایانی سەرەتایی شاخ، کە تمۆلۆس یەکێکیانە
ئۆرەئادییەکان – پەریانی شاخ لە نەریتی یۆنانیدا
تیلیسم، مۆمی پارێزەر، سالبی – ئامرازی پاراستنی گەیشتووی مێژوویی
قوطبنمای پاراستن – کۆبینەوەی ئامرازی پاراستن

دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)

سەرچاوەی سەرەکی زیاتر لە لیستی سەرچاوەکان.

وەک خودای شاخی لیدیایی لە ئەفسانەی یۆنانیدا و وەک دادوەر لە پێشبڕکێی موزیکی نێوان ئاپۆلۆن و پان، تمۆلۆس نمایاندنی دەسەلاتی هێمن شاخێکە، کە بڕیاری تەنانەت خوداییش پەسەندی دەکات.