بۆرێاس، زاوای گەردەلوولباز ئەسینا

بۆرێاس خودایەکە لە بەرنامەی نەریتی یۆنانیدا.

بای باکوور کە فلیتی فارسییان لە کێپ سیپیاس تێکشکاند. ڕوایەت وەک شێوازێکی گەردەلوولباز نیشانی دەدات کە بە خۆشی خزمایەتی لەگەڵ ئەسینا پەیدا کرد.

خودایۆنان

بۆرێاس

بۆرێاس، بە ڕۆمانی ئاکویلۆ، خودای یۆنانی بای باکووری سازگیر و گەردەلوولبازە و یەکێکە لە چوار بای سەرەکی. لە تراکیاوە سازگی زستان و گەردەلوول دەهێنێت، هەروەها هێزی بەرهەمهێنانە و باوکی ئەسپانی نامردووە.

لای ئەسینییان بە زاوای خۆیان دانراوە، چونکە ئۆرەیثیای ئەسینیی دزیوە و کردوویتی بە هاوسەرەکەی خۆی. بەپێی ڕوایەت، بۆ ئەم هۆیە زۆربەی فلیتی فارسیانی تێکشکاند و لە ئەسینا خاوەن پەرستنێکی تایبەت بووە.

بە یەک نیگا: بۆرێاس

جۆر: خودای بای باکووری سازگیر، یەکێک لە چوار بای سەرەکی
سەرچاوە: مۆسولۆجیای یۆنانی، کوڕی ئاستراییۆس و ئێۆس
دەقەکان: هێزیۆد، تیۆگۆنی؛ هۆمێر، ئیلیاد؛ هێرۆدۆت، مێژووەکان
ماوە: لە هێزیۆد و هۆمێرەوە تا سەردەمی ئیمپراتۆری
ڕووکار: خودایەکی ڕیش، بەهێز، زۆر جار بە باڵی مۆر

پاشخانی مێژووی

سەردەمی دەقەکان

لە هێزیۆد و هۆمێرەوە تا سەردەمی ئیمپراتۆری بۆیان هاتووە؛ پەرستنی ئەسینایی لەگەڵ جەنگەکانی فارس لە سەدەی ٥ی پێش زایین دەستپێدەکات.

بواری باڵاوبوونەوە

بۆشایی کولتووری یۆنانی، بەتایبەت ئەسینا و تراکیا: لە باکووری تراکیاوە سازگی و گەردەلوولی دێت.

دۆخی سەرچاوەکان

باش: چەندین جار ئاماژەی پێدراوە لەگەڵ پەرستن، لە تیۆگۆنیوە تا ئیلیاد و تا هەواڵی هێرۆدۆت لەسەر فلیتی فارسیان.

ناو و شێوازەکان

یۆنانی: Boréas، بای باکوور؛ ڕیشەی وردی ناوەکە هێشتا کێشەی تێدایە. ئاکویلۆی ڕۆمانی لەگەڵی هاوتایە.

کەسایەتی و کارکرد

ڕووکار

بۆرێاس وەک خودایەکی ڕیش، بەهێز و زۆر جار بە باڵی مۆر پێشکەش دەکرێت؛ لەسەر سندووقی کیپسلۆس شینیان بەجێی قاچ هەیە، لە باوەڕی گشتی بە شێوەی ئەسپیش دەردەکەوێت.

کاریگەری

وەک خودای بای زستان، بۆرێاس سازگی زستان و گەردەلوول لە تراکیاوە دەهێنێت، بەپێی هێزیۆد. فلیتی دوژمن تێکدەشکێنێت و لەهەمان کاتدا هێزی بەرهەمهێنانیشە: لە ئیلیاددا وەک ئەسپ دوانزە کۆڕی نامردوو بەرهەم دەهێنێت، لەگەڵ ئۆرەیثیا بۆرێادانی بەرهەم دەهێنێت.

پرۆفایل: بۆرێاس

گرنگترین لایەنەکانی بای باکوور بە یەک نیگا.

نەریت

یەکێک لە چوار بای سەرەکی یۆنانییان، کوڕی ئاستراییۆس و ئێۆس، خاوەن پیرۆزگایەکی خۆی لە ئەسینا.

پەیوەست بە

ئەسینییەکان و دەریاوانەکان: بۆ هەندێک زاوای ڕزگارکەرن، بۆ هەندێکیشی تێکشکێنەری فلیت.

دەرکەوتن

ڕیش، بەهێز و زۆر جار بە باڵی مۆر؛ لەسەر سندووقی کیپسلۆس شینیان بەجێی قاچ هەیە.

بواری کاریگەری

سازگی زستان و گەردەلوول لە تراکیاوە؛ هەروەها هێزی بەرهەمهێنان وەک ئەسپ و وەک باوکی بۆرێادان.

پەرستن

پیرۆزگا لەسەر ئیلیسۆس دوای جەنگی فارس، قوربانگایەکی لەوێ لای پلاتۆنیش ئاماژەی پێدراوە، جەژنی ساڵانە لە میگالۆپۆلیس.

هاوتاکان

ئاکویلۆی ڕۆمانی؛ لە ڕوانگەی جۆرەکانەوە ڤایۆی ڤیدایی، پیاوە گەورەی بای باکووری لاکۆتایی وازیا و ورچی سینیکای یا-ئۆ-گاه.

دزینی ئۆرەیثیا و بۆرێادان

بۆرێاس کوڕی ئاستراییۆس و ئێۆسە، بەپێی هێزیۆد، تیۆگۆنی ٣٧٨. ئەفسانەی سەرەکیی، دزینی ئۆرەیثیایە: کچی ئێرێختیۆسی دزی و بردیە تراکیا و کردیت بە هاوسەرەکەی خۆی. کوڕەکانیان بۆرێادانن، زێتێس و کالائیس، کە وەک ئارگۆناووت دەگەڕان.

لەگەڵ ئەمەشدا لایەنی ئەسپشێوەی بای باکووریش هەیە: لە ئیلیاددا بۆرێاس وەک ئەسپ دوانزە کۆڕی نامردوو بەرهەم دەهێنێت. بەهۆی هاوسەرگیری لەگەڵ ئۆرەیثیا، خودای گەردەلوول بووە خزمی ئەسینییان، و ئەم خزمایەتییە هەر بۆیە لە جەنگی فارسدا بایەخی سیاسی وەرگرت.

لە وێنەی گۆزەوە تا واتەرهاووس

دزینی ئۆرەیثیا بۆتەیمێکی خۆشەویست بوو بۆ وێنەکێشانی گۆزەی ئاتیک؛ لە سەردەمی نوێدا جۆن ویلیام واتەرهاووس وێنەیەکی بۆرێاسی کێشا. لە زانستی کەشوهەوادا ناوەکە هەر بەردەوامە.

لە ڕوانگەی زانستی دینەوە، بۆرێاس نموونەیەکی نمونەیی خودای بایە کە پەرستنی ڕاستەقینەی هەیە و لەهەمان کاتدا توندوتیژ و دۆستی ئەسینایە. دوو ڕوونکردنەوە: قوربانی بۆرێاس لە ثوریۆیی نەک لای هێرۆدۆتە بەڵکو لای ئێلیانە؛ و دوانزە ئەسپەکەی ئیلیاد هی ئێرێختۆنیۆسی تروایاییە، نەک هی ئێرێختیۆسی ئاتیکی.

زاوای ئەسینا و پیرۆزگاکەی

پەرستنی ئەسینایی باش ئاماژەی پێدراوە: بەپێی هێرۆدۆت، ئەسینییان بەپێی ڕاوێژی نەبیخانە داوایان لە زاواکەیان بۆرێاس کرد، کە دوایی بای باکوور زۆربەی فلیتی فارسیانی لە کێپ سیپیاس تێکشکاند. دوای ئەوە پیرۆزگایەکیان بۆی لەسەر ئیلیسۆس دامەزراند؛ قوربانگایەکی لەوێ لای پلاتۆنیش دەردەکەوێت. لە میگالۆپۆلیس جەژنی ساڵانە بۆ بۆرێاس بەڕێوە دەچوو.

بایی باکووری گەلانی تر

بۆرێاس برای زێفیرۆس، نۆتۆس و ئێورۆسە و هاوتایە لەگەڵ ئاکویلۆی ڕۆمانی. وەک خودایەکی گەردەلوولباز و بەرهەمهێنەر، بەراوردکراوە لەگەڵ ڤایۆی ڤیدایی ڤایۆ؛ وەک کەسیانەکراوی بای باکوور لە ڕوانگەی جۆرەوە نزیکە لە پیاوە گەورەی بای باکووری لاکۆتایی وازیا و ورچی سینیکای یا-ئۆ-گاه. تیشکدانێکی گشتی لەسەر خێزانی خودایانی با لە پەڕەی ئانێمۆی هەیە.

پرسیارە باوەکان دەربارەی بۆرێاس

بۆچی بۆرێاس لای ئەسینییان بە زاوا دانراوە؟

چونکە ئۆرەیثیای ئەسینیی دزی و کردیت بە هاوسەرەکەی خۆی؛ لەبەر ئەوە ئەسینییان وەک خزمێک بانگیان کرد.

لە دژی فارسییان چی کرد؟

بەپێی ڕوایەت، بای باکوور بەپێی بانگکردن زۆربەی فلیتی فارسیانی لە کێپ سیپیاس تێکشکاند.

بۆرێاس چ بایێکە؟

بای باکوورە، بە ڕۆمانی ئاکویلۆ، سازگیر و گەردەلوولباز.

لینکی زیاتر

بەستەرەکانی ناوخۆیی پێشنیارکراو:

یۆنان – هەموو وەسپاکانی بۆشایی کولتووری یۆنانی
ئانێمۆی – تیشکدانێکی گشتی لەسەر خودایانی با
زێفیرۆس، نۆتۆس – برایانی لە ڕۆژئاوا و باشوور
تاوێزە، مۆمی پارێزەر، خوێ – ئامرازی پارێزەری ڕاگوازراو
قوتوپای پاراستن – تیشکدانێکی گشتی لەسەر ئامرازی پاراستن

دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)

کارە بنچینەییەکانی تر لە لیستی سەرچاوەکان.

بۆرێاس (Boreas) وەک بایی باکووری یۆنانی، دوو ڕووی هەیە: یەکێک ئەو دزەکەیە کە ئۆرەیثیا (Oreithyia) بۆ تراکیا دەبات، ئەوی دیکەیان ئەو هاوپەیمانەیە کە دوژمنانی ئاسینا تێکدەشکێنێت. ئەم دوو ڕۆڵییە بووە هۆی ئەوەی ئەم خودای بای زستان، کولتێکی تایبەت بە خۆی لەسەر کەناری ئیلیسۆس (Ilissos) پەیدا بکات.

پۆلێنکردن & پاراستن

IIIئاست

پشکنەری پاراستن ئەم بوونەوەرە دەخاتە ئاستی کاریگەری III – کاریگەری بارگرژکەر.

بۆ بەربەرەکانی لەگەڵ کاریگەرییەکەی، نەریت لە کولتوورەکانی جۆراوجۆر ئەم پارێزەرانە دەناسێنێت:

لە پشکنەری پاراستندا بەراوردی بکە ←