یو-هون-یه-گویی، لەشکری مردووانی بێ قوربانی

یو-هون-یه-گویی ڕۆحی نەقڵی چینییە.

مردووانی بێ‌خاوەن کە لە مانگی ڕۆحەکاندا بەناو جیهاندا دەگەڕێن. ئەم پێناسنامەیە ڕوونی دەکاتەوە لەشکری مردووانی بێ قوربانی لە مانگی ڕۆحەکاندا.

ڕۆحچین

یو-هون-یه-گویی

یو هون یه گویی (You-hun-ye-gui) ڕۆحی سەرگەردان و ڕۆحی وەحشی دینی گەلی چینین: مردووانی بێ ماڵ کە خزمی زیندووی ئاسایی و شوێنی پشووی نییان. بەتایبەت لە مانگی حەوتەمی مانگی هەیوایی، کە بە مانگی ڕۆحەکان ناسراوە، بەناو جیهانی زیندووواندا دەگەڕێن و بە قوربانی هێمن دەکرێنەوە.

ئەم زاراوەیە کۆمەڵگیرەکە لە هەموو ناوچەی کولتووری چینیدا بەڵاوبووەتەوە، بەتایبەت لە تایوان و هۆنگ کۆنگ، و بەباشی بەڵگەدراوە. ئەو ئەو مردووانە دیاریدەکات کە وارستان و قوربانیان نییان یاخود ناتوانن ڕێگا بۆ جیهانی ژێرزەوی بدۆزنەوە، جا ڕۆحی تۆڵەخواز بن جا برسی.

بە یەک ڕوانین: یو-هون-یه-گویی

جۆر: زاراوەی کۆمەڵگیر بۆ مردووانی بێ ماڵ و بێ خاوەنی چین
سەرچاوە: دینی گەلی چینی، بەتوندی بەستراوەتەوە بە جەژنی ڕۆحەکانی ژۆنگیوان
دەقەکان: نەقڵی گەلی، توێژراوە لەلایەن تیسەر و جۆردانەوە
ماوە: زاراوەیەکی کۆمەڵگیر بێ کاتی دیاریکراو، لە کۆنەوە بەستراوەتەوە بە مانگی ڕۆحەکان
دیمەن: کۆمەڵی مردووان بێ شێوەیەکی تاکەکەسی جێگیر

پێوەندی سەرچاوەکان

سەردەمی دەقەکان

وەک زاراوەیەکی کۆمەڵگیری دینی گەلی چینی، بە هیچ سەردەمێکی دیاریکراوی نییان بەستراوەتەوە، بەڵکو بەتوندی بەستراوەتەوە بە مانگی ڕۆحەکانی هەردەم دووبارەبووەوە.

بواری باڵاوبوونەوە

هەموو ناوچەی کولتووری چینی، بەتایبەت زیندووانە لە تایوان و هۆنگ کۆنگ، کە پیرۆزگاکانی تایبەت بۆ ڕۆحی بێ‌خاوەن هەیانە.

دۆخی سەرچاوەکان

باش: نەقڵێکی فراوانی دینی گەلی، لەگەڵ لێکۆڵینەوەکانی تیسەر و جۆردان و هەروەها چیرۆکەکانی پو سۆنگلینگ.

ناو و شێوازەکان

چینی: ناوەکە you، بە واتای گەڕان، hun، بە واتای ڕۆح، ye، بە واتای وەحشی یان بێ‌خاوەن، و gui، بە واتای ڕۆح، پێکەوە دەبەستێت: ڕۆحی گەڕۆک و ڕۆحی بێ‌خاوەن. ئەم زاراوەیە کۆمەڵگیر هەم ڕۆحی تۆڵەخواز و هەم ڕۆحی برسی لەخۆ دەگرێت.

شێوەی دەرکەوتن

دیمەن

یو-هون-یه-گویی هیچ شێوەیەکی تاکەکەسی جێگیریان نییە، بەڵکو کۆمەڵێک پێکدەهێنن: ئەوان کێشەی بنەڕەتی دینی مردووانی چینی نوێنندەکەن، مردووی بێ‌خاوەنی کە لە کولتی باپیرانەوە نەگیراوەتەوە. لە تایوان بۆ ئەم ڕۆحانە پیرۆزگا و پەرستگای تایبەت دروست دەکرێت، تاوەکو زیانی زیندووان نەگەیەنن.

کاریگەری

ئەوان مۆتیفی قوربانی جێگرەوە نازانن. کاریگەریی ئەوان لە فێڵ و نەخۆشییەوە تا بەڵامەت و شوومی گشتی درێژ دەکێشێت، بەتایبەت کاتێک بێ قوربانی بمێننەوە. لە ڕێگەی قوربانیدانەوە هێمن دەکرێنەوە.

پێناسنامە: یو-هون-یه-گویی

گرنگترین ڕوخسارەکانی ڕۆحی بێ‌خاوەن بە یەک ڕوانین.

کۆنتێکستی کەلتووری

زاراوەی کۆمەڵگیری دینی گەلی چینی بۆ مردووانی بێ‌خاوەن، بەتوندی بەستراوەتەوە بە جەژنی ڕۆحەکان.

پەیوەست بە

زیندووان بەگشتی، بەتایبەت لە کاتی مانگی ڕۆحەکاندا، کاتێک دەرگاکانی جیهانی ژێرزەوی کراوەن.

دەرکەوتن

کۆمەڵ بێ شێوەیەکی تاکەکەسی جێگیر: کۆمەڵی مردووانی بێ ماڵ و بێ‌خاوەنی چین.

بواری کاریگەری

فێڵ، نەخۆشی و شوومی، بەتایبەت کاتێک بێ قوربانی بمێننەوە؛ هیچ مۆتیفی قوربانی جێگرەوەیان نییە.

چۆنیەتی مامەڵەکردن

قوربانیدان، سووتاندنی کاغەزی جۆس، و جەژنی ڕۆحەکانی ژۆنگیوان؛ لە تایوان پیرۆزگای تایبەت بۆ ڕۆحی بێ‌خاوەن هەیە.

پەیوەندیدار

یوان-گویی وەک ڕۆحی توڕەیی داواکاری دادپەروەری، هەروەها شویگویی و دیاۆ-سی-گویی وەک خزمانی گەڕۆکی داواکاری قوربانی جێگرەوە.

کاتێک دەرگاکانی جیهانی ژێرزەوی دەکرێنەوە

ناوی یو-هون-یه-گویی یو، بە واتای گەڕان، لەگەڵ هون، بە واتای ڕۆح، یه، بە واتای وەحشی یان بێ‌خاوەن، و گویی، بە واتای ڕۆح، دەبەستێتەوە: ڕۆحی گەڕۆک و ڕۆحی بێ‌خاوەن. ئەم زاراوەیە کۆمەڵگیر هەم ڕۆحی تۆڵەخواز و هەم ڕۆحی برسی لەخۆ دەگرێت و بەم شێوەیە هیچ شێوەیەکی تاکەکەسی دیار نەکات، بەڵکو پۆلێکی تەواوی دینی مردووانی چینی نوێنندەکات.

ئەوان دەگەڕێن، چونکە خزمی زیندووی یاخود شوێنی پشوویان نییان یاخود ناتوانن ڕێگا بۆ جیهانی ژێرزەوی بدۆزنەوە: مردووانی وارستان و بێ قوربانی بە شێوەی سەرەکی. بەتایبەت لە مانگی حەوتەمی مانگی هەیوایی، کاتێک بەپێی بیرکردنەوەی گەلی دەرگاکانی جیهانی ژێرزەوی کراوەن، بەناو جیهانی زیندووواندا دەگەڕێن، تاوەکو جەژنی ڕۆحەکان دیسان هێمنیان دەکاتەوە.

یاساکانی خۆپاراستن و کولتووری چیرۆکگێڕان

یو-هون-یه-گویی تا ئەمڕۆ یاساکانی خۆپاراستنی مانگی ڕۆحەکان شێوە دەدەن: لەم کاتەدا بەشێوەیەکی نەریتی خۆشتنی، هاوسەرگیری یاخود گواستنەوە بەرهەمدەکرێت. ئەوان بەشێکی جێگیری بیرکردنەوەی گەلی چینی و کولتووری چیرۆکگێڕانن.

لە ڕووی زانستی دینەوە، یو-هون-یه-گویی جۆرێکی کۆمەڵگیری مردووی وارستان بێ قوربانین. ئەوان بنەمای بنەڕەتی دینی مردووانی چینی نیشان دەدەن، لە نێوان باپیرانی خۆشەویست و ڕۆحی بێ‌ئارام، هەروەها ڕۆلی جەژنی ڕۆحەکان وەک هێمنکردنەوەیەکی کۆمەڵگیر.

جەژنی ڕۆحەکانی ژۆنگیوان و بەخشینەکانی

لە ناوەڕاستدا جەژنی ڕۆحەکانی ژۆنگیوانە، لە ڕۆژی پازدەیەمی مانگی حەوتەمی مانگی هەیوایی: قوربانیدان، سووتاندنی کاغەزی جۆس و بخوور، هەروەها بەخشینی کۆمەڵگیر بۆ هەموو ڕۆحی گەڕۆک بەشێکی بنەڕەتیانن. لە تایوان سەرەڕای ئەمە کولتێکی تایبەتی ڕۆحی بێ‌خاوەن بە پیرۆزگای تایبەت هەیە. ئاوی پیرۆزکراو وەک نیشانەیەک لە مامەڵەکردن لەگەڵ ڕۆحی گەڕۆک دادەنرێت، و دەنگی زەنگی پیرۆزکراو لە مانگی ڕۆحەکاندا وەک نیشانەیەکی پاراستن دادەنراوە.

ڕۆحی هەژار، ڕاوی وەحشی و ڕیزبەندی گویی چین

یو-هون-یه-گویی نزیکترین وێنەن لە ڕۆحی هەژاری کاتۆلیکی لە دۆزەخی پاکبووندنەوە، کە بەتایبەت لە ڕۆژی هەموو ڕۆحان یادی دەکرێنەوە: هەردووکیان مردووی نافریاکراون کە پشت بە پاڕانەوە و بەخشینی زیندووان دەبەستن. هەروەها خزمی نزیکن لەگەڵ ڕاوی وەحشی گەرمانی وەک کۆکردنەوەی مردووی بێ‌ئارام و بیرکردنەوەی کۆنی یۆنانی-ڕۆمانی سەبارەت بە مردووی نامنداڵ کە هیچ پشووی نادۆزنەوە.

لەناو ڕیزبەندی گویی چینیدا، زاراوەی کۆمەڵگیری یو-هون-یه-گویی لەگەڵ شێوازە تاکەکەسیترەکان وەک دیاۆ-سی-گویی، گویی-پۆ و شویگویی دادەنرێت: لە کاتێکدا ئەوانە بەستراوەتەوە بە کەسێکی دیاریکراو یاخود شێوازێکی مردن، یو-هون-یه-گویی بێ‌ناو و بێ‌ژماردا دەمێننەوە. لە هەموویانەوە توندتر جودا دەبێتەوە یوان-گویی، کە توڕەیی تاکەکەسی ئەو کە دەڵێن لە یو-هون-یه-گویی بەتەواوی نییە.

پرسیارە باوەکان دەربارەی یو-هون-یه-گویی

بۆچی یو-هون-یه-گوی (You-hun-ye-gui) بە تایبەتی لە مانگی حەوتەمی مانگی هەیوانی دەگەڕێن؟

لە مانگی روح‌ەکاندا، بەگوێرەی باوەڕی گەلی، دەرگاکانی جیهانی ژێرزەوی دەکرێنەوە، و مردووانە بێ‌خاوەن بەناو جیهانی زیندووان دەسووڕێنەوە.

چۆن هێمن دەکرێنەوە؟

بە قوربانی پێشکەشکردن، سووتاندنی کاغەزی جۆس (Joss)، و جەژنی روحەکان زهۆنگیوان (Zhongyuan)، کە خواردن و بەخشین پێدەبەخشێت.

ئایا لەگەڵ گیانە هەژارەکانی کاسولیکی وەک یەک دەبن؟

لە ڕووی بنەمایی، بەڵێ: هەردووکیان مردووی نەگیراوتەوەن کە پێویستیان بە پاڕانەوە و بەخشینی زیندووان هەیە.

لینکی زیاتر

بەستەرە ناوخۆییەکانی پێشنیارکراو:

چین – هەموو بوونەوەرەکانی داستانی چینی
یوان-گوی (Yuan-gui) – ئەو روحەی کە کینەیەکی کەسی هەیە
دیائو-سی-گوی (Diao-si-gui)، شویگوی (Shuigui) – گویی خزمی لەگەڵ مۆتیفی قوربانی جێگرەوە
گوی-پۆ (Gui-po) – بوونەوەرێکی دیکەی زنجیرەی گوی چینی
بخووکردن، ئاوی پیرۆز، زەنگ – ئامرازە پارێزەرەکانی نەریتی

دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)

کارە بنەڕەتییەکانی تر لە لیستی سەرچاوەکان.

وەک روحی بێ‌خاوەن و گیانی گەڕۆک، یو-هون-یه-گوی وێنەیەکی مردووانی چینی‌یەکانی نەبینراون: بێ نەوە، بێ شوێنی پشووان، بەڵام نەک بێ چاودێری، هەتا جەژنی روحەکان ساڵانە دیسانەوە بەخشینیان بۆ دەبەخشێت.