گاشادوکورو، ئێسکەلێتی زبڵی گەڕۆکی برسیمردووان

گاشادوکورو ڕۆحی نەریتی ژاپۆنییە.

دەنگی زرینگە لە گوێدا هاتنی ئێسکەلێتی زبڵی شەو ڕادەگەیەنێت. لە ناوەڕاستدا ئێسکەلێتی زبڵی گەڕۆکی برسیمردووان جێگیرە.

گاشادوکورو

گاشادوکورو ئێسکەلێتێکی گەورەیە لە جیهانی ئەفسانەیی سەردەمی ژاپۆن، پێکهاتووە لە ئێسکی برسیمردووان و کوژراوانی نامنشور. بە شەو دەگەڕێت، مرۆڤ بە تاک تاک دەگرێت و پان دەکاتەوە. جیاواز لەوەی زۆر جار پێ دەگوترێت، ئەمە فۆلکلۆرێکی کۆن نییە، بەڵکوو داهێنانی سەدەی ۲۰ـە.

ئەم زاراوەیە لە ساڵی ۱۹۶۶ لەلایەن نووسەری تایبەتمەندی جادووگەریی سایتۆ مۆریهیرۆ داڕێژرا و لە دیمەندا تەنها لە دەیەی ۱۹۷۰ جێگیر بووە. وەک سەرچاوەی وێنە، چاپکردنی رەنگی دارینی کۆنتری ئوتاگاوا کونیوشی لە نزیکەی ساڵی ۱۸۴۴ بەکارهات، کە لەبەر ئەوە داهێنانە نوێیەکە وەک فۆلکلۆرێکی زۆر کۆن دەردەکەوێت.

بە کوورتی: گاشادوکورو

جۆر: یۆکایی ئێسکەلێتی زبڵی سەردەم لە ئێسکی برسیمردووان
ڕەچەڵەک: زاراوەیەکی داڕێژراو لە ساڵی ۱۹۶۶ لە بڵاوکراوەکانی جادووگەری، بەهێزکراو بە چاپکردنی دارینی کۆنتری سەردەمی ئێدۆ
دەقەکان: پێکهاتنی سەردەمی باش بەڵگەکراوە، هیچ سەرچاوەیەکی کلاسیکی کایدان نییە
سەردەم: لە ساڵی ۱۹۶۶ بەرەوپاش، لە دیمەندا لە دەیەی ۱۹۷۰ بەرەوپاش
دیمەن: ئێسکەلێتێکی گەورە، زۆرجار وەک پازدە قات لە قەبارەی مرۆڤ باس دەکرێت

پێکهاتنی ئەفسانەیەکی سەردەم

سەردەمی دەقەکان

لە ساڵی ۱۹۶۶ بەرەوپاش: ئەم زاراوەیە لەو ساڵەدا داڕێژرا، شێوەی وێنەیی لە دەیەی ۱۹۷۰دا جێگیر بوو؛ سەرچاوەی کۆنتر ئەم مۆتیفە بەم ناوە نازانن.

بواری باڵاوبوونەوە

لە سەرانسەری ژاپۆن وەک یۆکایی پۆپیولەر بڵاوبووەتەوە، بەبێ چیرۆکی خۆجێیی؛ ئەفسانەکە دیاردەیەکی کولتووری بازاڕی سەردەمە، نەک تایبەتمەندی هیچ ناوچەیەک.

دۆخی سەرچاوەکان

بۆ پێکهاتنی سەردەم باش بەڵگەکراوە: وتاری داڕێژتنی ساڵی ۱۹۶۶ و نەریتی وێنەیی دواتر بە ڕوونی بەدواداچووی دەکرێت، بەڵام هیچ چیرۆکی خۆجێیی کۆنتر بوونی نییە.

ناو و شێوازەکان

ژاپۆنی: ناوەکە لە گاشا، دەنگێکی کلیکە، و دۆکورو، سەرو مردووان یا ئێسکەلێت، پێکهاتووە. گاشادوکورو بەواتای ڕاستەقینەیی ئێسکەلێتی مردووی کلیکەکارە.

شێوە و کاریگەری

دیمەن

گاشادوکورو ئێسکەلێتێکی گەورەیە لە ئێسکی ئەوانەی برسیمردوون یا لە مەیدانی جەنگ بێ نامنشور کوژراون، زۆرجار وەک پازدە قات لە قەبارەی مرۆڤ باس دەکرێت. هاتنی بە دەنگی زرینگە لە گوێدا ڕادەگەیەنرێت.

کاریگەری

ئێسکەلێتی زبڵی بە شەو دەگەڕێت، مرۆڤ بە تاک تاک دەگرێت و سەری دەبڕێت یا پان دەکاتەوە. بە هێمایی، ئەرکی هەموومان لە دژی مردوانێک نوێنەرایەتی دەکات کە نامنشور یا رێچکەی مردنیان نەگرتووە، کۆکراوەتەوە بۆ شێوەیەکی یەکگرتووی گەوره.

پرۆفایل: گاشادوکورو

سەرەکیترین ڕوانگەکانی ئێسکەلێتی زبڵی بە یەک بینین.

نەریت

ئەفسانەیەکی کولتووری بازاڕی سەردەمی ژاپۆنی بەبێ پشتیوانی لە کایدانی کلاسیکی یا چیرۆکی خۆجێیی پێش سەردەمی ئێدۆ.

ناوچەی کاریگەری

ڕۆیشتووانی شەوانە کە دەنگی زرینگە لە گوێدا وەک نیشانەی هاتنی وی هەست پێ دەکەن.

دەرکەوتن

ئێسکەلێتێکی گەورە لە ئێسکی برسیمردووان و کوژراوانی نامنشور، زۆرجار وەک پازدە قات لە قەبارەی مرۆڤ باس دەکرێت.

بواری کاریگەری

گرتن و پان کردنی مرۆڤ بە تاک تاک؛ لە ئەفسانەدا مەرگ‌ئاور، بەبێ بنیادی باوەڕی خۆجێیی کۆن.

شێوازەکانی بەرگری

هیچ بەرگری نەریتی ڕاستەقینەیی نییە؛ دووبارە گێرانەوەکان سووترا یا خۆدوورگرتن لە مەیدانی جەنگ بە شەو پەیوەست دەکەن، تەنها پشتبەستوو بە کولتی گشتی مردووان.

جیاکردنەوە

جیاواز لە ڕۆحی تۆڵەسەنی ئونریۆ و گۆریۆ، گاشادوکورو ژیاننامەیەکی تاکەکەسی نییە، بەڵکوو کۆمەڵگایەکی بێ‌ناوی لە ئێسک؛ بێتۆبێتۆ-سانی بێزیان، لایەنی دیکەی مەترسیداری نیشان دەدات.

وشەیەک لە ساڵی ۱۹۶۶ لەگەڵ چاپکردنی دارینی کۆن دەگوزەرێتەوە

ناوەکە لە گاشا، دەنگێکی کلیکە، و دۆکورو، سەرو مردووان یا ئێسکەلێت، پێکهاتووە. گاشادوکورو داهێنانێکی سەردەمە: ئەم زاراوەیە لە ساڵی ۱۹۶۶ لە وتارێکی نووسەری تایبەتمەندی جادووگەری سایتۆ مۆریهیرۆ لە گۆڤارێکی گەنجان داڕێژرا، هاندراو لە چیرۆکی ڕۆحی خۆرئاوایی؛ شێوەکە تەنها لە دەیەی ۱۹۷۰دا جێگیر بووە. گاشادوکورو لە کایدانی کلاسیکی یا پێش سەردەمی ئێدۆ دەرنایەوە.

وەک سەرچاوەی وێنە، چاپکردنی رەنگی دارینی ئوتاگاوا کونیوشی لە نزیکەی ساڵی ۱۸۴۴ بەکارهات، کە شازادە تاکیاشا لە کاتی بانگکردنی ئێسکەلێتێکی گەورەدا پیشان دەدات. ئەم وێنە کۆنترە دواتر لەگەڵ ناوی داهێنراوی ساڵی ۱۹۶۶ تێکەلبووە، کە بەهۆیەوە ئەفسانەیە نوێیە شێوەی نەریتێکی سەدان ساڵ کۆنی وەرگرت.

نموونەی سەرەکی یۆکایی ئێسکەلێتی زبڵی

گاشادوکورو بەشێکی جێگیری مانگا، ئەنیمە و یاری ڤیدیۆیی و وەک نموونەی سەرەکی یۆکایی ئێسکەلێتی زبڵی دادەنرێت. لە ڕێگای بەرهەمانی وەک نۆرارییۆن نۆ ماگۆ و چەندین یاری بڵاوبووەتەوە.

لە بواری زانستی ئایین، گاشادوکورو نموونەیەکی کلاسیکی مووئنبۆتۆکەیە، مردووانی بێ پەیوەندی و بێ چاودێری: ڕۆحانی بێ نەوە و بێ رێچکە کۆدەبنەوە بۆ توڕەیی و لێرەدا بۆ کۆمەڵگایەکی ئێسکەلێتی یەکگرتوو دیمەن دەگرن. لەهەمان کاتدا، نموونەیەکی نایابی نەریتێکی داهێنراوە کە بە پاشەکشە داواکاری ڕاستەقینەیی دەکات.

پاشکۆیەکی سەردەم بەبێ نەریتی ڕاستەقینەیی

لەبەر ئەوەی گاشادوکورو بە شێوەیەکی سەردەم داهێنراوە، هیچ بەرگری نەریتی بوونی نییە. لە دووبارە گێرانەوەکانی ئەمرۆ، مۆتیفی گشتی بوودایی وەک سووترا یا خۆدوورگرتن لە مەیدانی جەنگ بە شەو پەیوەست دەکرێت، بەڵام ئەمانە بەشێک لە نەریتێکی کۆن نییە. لەگەڵ ئەوەشدا، بنەمای گشتی کولتی مردووانی ژاپۆنی کار دەکات کە نامنشوری بەڕێز و یادکردنەوەی مردووان ڕێگری لە دروستبووی ئێسکی بێ ئارامی دەگرن. بەپەیڕەوی ئەم پاشکۆیە سەردەمییە، ئاوی پیرۆز بۆ بەرگری گشتی، دەنگی زەنگی پیرۆزکراو لە دژی مردووانی بێ ئارامی، و تیلیسمێکی هەڵگیراو بۆ یادکردنەوەی مردووان یاد دەکرێن.

سەماکردنی مردووان و ئێسکی جەنگ لە بەراوردی کولتووری

گاشادوکورو لە مۆتیفەکانی سەماکردنی مردووان و ئێسکەلێتی مردووی ئەورووپی، Danse macabre، و ئێسکەلێت وەک هێمای مردووانی تاقان و جەنگ نزیک دەبووەتەوە. لە مۆتیفی مردووانی جەنگی بێ چاودێری، لەگەڵیان نزیکە؛ بەپێی سەرچاوەکان، دیمەنی ئێسکەلێت و ئێسواری خۆرئاوایی وەک هاندەر خزمەتی کردووە. لە ناخی ژاپۆندا، لە کەناری ڕۆحی تۆڵەسەنی گۆریۆ و ئونریۆ دەوەستێت، کە هەردووکیان لە توڕەیی بێ چاودێری دروست دەبن، هەرچەندە گاشادوکورو جیاواز لەوان، ژیاننامەیەکی تاکەکەسی نییە، بەڵکوو کۆمەڵگایەکی بێ‌ناوی لە ئێسکە.

پرسیارە دووبارەبووەکان دەربارەی گاشادوکورو

ئایا گاشادۆکورۆ فۆلکلۆرێکی کۆنە؟

نەخێر، ناوەکە لە ساڵی ١٩٦٦ سەرچاوەی گرتووە؛ تەنیا وێنەکەی کونیۆشی کۆنترە و دواتر پەیوەندی پێوە کراوە.

بۆچی ئاوا نەریتیانە دیارە؟

لەبەر ئەوەی چاپکردنێکی ڕاستەقینەی دەوری ئێدۆ دواتر پەیوەستی پێوە کراوە و ڕوخسارێکی کۆنی پێبەخشیوە.

ئایا دەکرێت خۆ پارێزراو بکرێت؟

هیچ ڕێگایەکی نەریتیی ڕاستەقینەی پارێزگاری نییە، تەنیا بیرۆکەی گشتی ئایینی مردووان و یادکردنەوەی مردووان هەیە.

لینکی زیاتر

لینکی ناوخۆیی پێشنیارکراو:

ژاپۆن – هەموو بوونەوەرەکانی نەریتی ژاپۆنی
ئۆنریۆ، گۆریۆ – ڕۆحی تۆڵەسەندنەوەی ژاپۆنی کە لە کینەیەکی بێچارەسەر سەرچاوەی گرتوون
بێتۆبێتۆ-سان – ڕووی بێزیانی بەرامبەر لەنێو ڕۆحی مردووان
ئاوی پیرۆز، زەنگ، تیلیسم – ئامرازی پارێزگاری نەریتی

دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)

سەرچاوەی سەرەکی تری زیاتر لە لیستی سەرچاوەکان.

وەک لاشەخوێی زل و گیرفانی ژاپۆنی، گاشادۆکورۆ سەرەتا و سەرەکی ئەمە ڕادەگەیەنێت: پاشماوەی سکەلێتێکی گەورەی ئاژۆکارانی برسیمردو و کوژراوان کە بەڕوانگە ئەفسانەیەکی کۆنی، بەڵام تەنیا لە سەدەی ٢٠ی زایینی دروستبووە.