ڤاجراکیلایا (دۆرجێ پوربا بە زمانی تیبەتی) یدامێکی توڕەیی (wrathful yidam) لە قوتابخانەکانی بوداییزمی تیبەتی، بە تایبەت نەریتی نینگماوە. بە سێ ڕوو و شەش دەست وێنەکراوە و کۆدارە جادوویی زانگێلداگەر (پوربا) لەبەردەستە. کارکردی ئەو بۆ چارەسەرکردنی کۆسپی ناوخۆیی و دەرەکییە. ڤاجراکیلایا وەکوو خوداوەندێک بە سێ ڕوو و شەش دەست دەردەکەوێت و بۆ چارەسەرکردنی کۆسپی ناوخۆیی و دەرەکی خۆی تەرخان کردووە.
ڤاجراکیلایا لە مێدیتەیشنەکاندا بانگ دەکرێت بۆ بەزاندنی بەربەستەکان و لەناوبردنی خەیاڵی هەڵە. چەکی پوربا هێمای زانینی ڕوونی وەک ئەڵماسی نیشان دەدەت. شێوەی ڕەش یا شینی ئینیگۆیی و کردارەکانی ئایینی-جادووی لە بوداییزمی تانترایی سەرەکین. پەرستگاکان و شوێنە پیرۆزەکان لە ڕێگەی دانانی پوربا پارێزراون.
جۆر: ڤاجرایانا (Vajrayana)-ی بودایی، یدام (Yidam)ی توڕە، “زاڵبووی بەسەر کۆسپەکان”ی خەنجەری ڤاجرا
پانتیۆن (Pantheon): بودیزمی تیبەتی (بە تایبەتی نەریتی نینگما و ساکیا)
ئەرک: لەناوبردنی کۆسپە شەیتانییەکان، پارێزگاری تایبەت بۆ نەریتی دارما (Dharma)ی پادماسامبهاڤا
سیفەتە سەرەکییەکان: سێ سەر (بە ڕەنگی جیاواز)، شەش دەست، خەنجەری پورپا (هێما (Symbol)ی ڤاجراکیلایا)، کراسی پێستی پڵنگ
شوێنە کولتیی سەرەکییەکان: مزگەوت-گەورەکانی نینگما، بە تایبەتی مینددرۆلینگ، پێلیول، دۆرجێ دراک
بە تیبەتی: دۆرجێ پورپا (“خەنجەری ڤاجرا”)
ڤاجراکیلایا (بە سانسکریتی، “کۆدارە ڤاجرا”) یەکێکە لە گرنگترین یدامەکانی توڕەی نەریتی ڤاجرایانا. ڕەگی ئەفسانەیی: پادماسامبهاوا (سەدەی ٨ی زایینی) کاردانی ڤاجراکیلایا بەکارهێنا بۆ لەناوبردنی کۆسپەکانی ئەرکەکەی، دامەزراندنی بوداییزم لە تیبەت.
سەردەمی سەرەکی گەشەکردنی نەریتی ڤاجراکیلایا: لە سەدەی ٨ەوە لە قوتابخانەی نینگما، دواتر لەلایەن ساکیاوە وەرگیراوە. لە هەموو خێلی نینگمایەکدا یەکێک لە سێ یدامی ڕەگ: هەشت فێرکردنی سادانا (کاگیێ)، ڤاجراکیلایا، و یدامی تری تری نەریتی.
شوێنە سەرەکییەکانی ئایینی: هەموو پەرستگاکانی سەرەکی نینگما بە نەریتی سادانای ڤاجراکیلایای خۆیان (میندرۆلینگ، پەلیول، دۆرجێ دراک، کاتۆک، شیچێن). بەتایبەت میندرۆلینگ وەک گەورەترین شوێنی کاردانی ڤاجراکیلایا. لە بووتان و نیپاڵ لە زۆر پەرستگای نینگما. لە جیهاندا لە ناوەندەکانی نینگما بەرچاون. کۆبوونەوەی ڤاجراکیلایا-دروبچین (کۆبوونەوەی گەورەی کاردانی دە ڕۆژە) ساڵانە لە زۆر پەرستگا ئەنجام دەدرێت.
سەرچاوە سەرەکییەکان: تانترای ڤاجراکیلایا، دەقی جۆراوجۆری تێرما (فێرکردنی پاشماوەی پادماسامبهاوا کە دواتر لەلایەن تێرتۆنانەوە دووبارە دۆزراونەتەوە). خێلی سەرەکی: گەنجینەی باکوور (جانگتێر)، گەنجینەی باشوور (لۆتێر)، خێلی میندرۆلینگ.
لیتراتووری یاریدەدەر: Mayer, A Scripture of the Ancient Tantra Collection. The Phur-pa bcu-gnyis; Boord, The Cult of the Deity Vajrakîla; Lopez, Religions of Tibet in Practice; Linrothe, Ruthless Compassion.
ڤاجراکیلایا لەگەڵ چەند توخمێکی نیگارگەلی دیاریکراو وێنە دەکرێت کە بە شێوەی هێمایی کۆدکراون و بایەخی قووڵیان هەیە. ئەم توخمانە بە شێوەیەکی سەرەکی ئەرک، سەرچاوەی هێز، بەرپرسیارێتی و ڕۆڵی گەردوونی ئەم بوونەوەرە دەگەیەنن. سیستەمی بینایی ڕێگا بە پەیوەندارەکان و کولتووریی خوێندراوان دەدەت تاکوو بایەخی قووڵ تێبگەن.
لە ڤاجراکیلایادا، دیمەن بە دەقی تانترایی قوتابخانەی نینگما بە دیاریکراوی دەستنیشان کراوە: سێ ڕوو، شەش دەست، باڵ، جەستەیەکی شینی تۆخ و وەک سیفەتی سەرەکی کۆدارە ئایینی سێ ئاڵای پوربا، کە دەستە سەرەکییەکان لەبەردەم سنگدا دەیخوڵقێننەوە. هەموو وردەکارییەکی ئەم شێوەی هێروکایە لە سادانادا نووسراوەتەوە و لە گواستنەوەی کاردان لە مامۆستاوە بۆ قوتابی بێگۆڕایی دەگوازرێتەوە، چونکە بینین لەسەر شێوەی ورد بونیاتی نراوە.
ڤاجراکیلایا سەرەکی بووە لە کاردانی ئایینی و تێگەیشتنی ڕۆژانەی تیبەت. خەڵک لە کاتی سەختدا یا لە وەرزی ئایینی دیاریکراودا ئاراستەی ئەم بوونەوەرە دەکردن، بە ئایینی ڕێکخراو، نوێژ یا قوربانی. کاردانەکە بە وردی گواستراوەتەوە و زۆرجار لەلایەن کاهین یا شارەزاکانوە بەڕێوە دەبرا.
کاردانی ڤاجراکیلایا لە نەریتی نینگما لە پادماسامبهاواوە بێ کۆتایی گواستراوەتەوە، چونکە وەک ئامرازێکی متمانەپێکراو دژی کۆسپ دادەنرێت. بەکارهێنانەکەی چەند ئامانج پێک دەهێنێت: کارگری پوربا کۆسپ لادەبات پێش ئەوەی نیازێک بخنکێنێت، بەربەستی جێگیر لە ڕێگای ڕاهێنان لادەبات، کاردارەکان بە ڕاهێنانی توند و پیرۆزکردن ڕێنمایی دەکات و شوێنی کاردان لە سەردەمی هەموو کاتیدا دەپارێزێت.
گرنگترین لایەنەکانی ڤاجراکیلایا لە یەک نیگاشدا. خانەکانی خوارەوە سەرچاوە، ئەرک، دیمەن، پەرستن، هێما و بەراورد کولتووریی کۆدەکەنەوە.
ڤاجراکیلایا نمایشی توڕەی چالاکی ڕۆشنبیرانەی هەموو بوداکانە. لە تیئۆگۆنیای تانترایی لە ڕۆحی بودای نەدروستکراو دەرچووە. ئەفسانەی سەرەکی: پادماسامبهاوا سەفەری یانگلیشۆ (سنووری نیپاڵ/هیندستان) دەکات و لەوێ لەسەر ڤاجراکیلایا مێدیتەیشن دەکات، بۆ بەزاندنی ئەو ئەجنانانەی کە ئەرکەکەی لە تیبەت دەیانویست ڕێگری لێ بکەن.
لەم مێدیتەیشنە کاردانی ڤاجراکیلایا دەخوڵقێت، کە دواتر لە تیبەت بەردەوام دەیگەیەنێت و لە شێوەی تێرما (فێرکردنی گەنجینەی شاردراو) بۆ نەوەکانی داهاتوو پاراستووی دەکات.
لەناوبەرێنەری هەموو ئەستەمییە دیوگیرییەکان. پاسەوانییەکی تایبەت بۆ زنجیرەی پادماسامبهاڤا و بۆ پراکتیزەکارانی پلەکانی بەرزترین ڤاجرایانا. لە چوارچێوەی مەشقی کەسی: پورپا (دۆرجی پوربا) نمایاندنی کوتانی سێ ژەهراوی ڕەگیزیی (ئارەزوو، ڕق، نەزانین) دەکات لە ناو خودی پراکتیزەکاردا، نەک لە دوژمنێکی دەرەکی، بەڵکو لە ئەستەمییەکانی ناوخۆییدا. پاترۆنی نەریتی تەرتۆن.
لەشی پیاوانەیەکی تووڕە و پڕ لە ماسولکە، سێ سەر بە ڕەنگی جیاواز (سەری سەرەکی شینی تاریک، ڕاست سپی چەپ سوور)، هەریەکە بە سێ چاو و دەمی کراوەی گەورە.
شەش دەست: لە دەستەکانی سەرەوە دیرکی پورپا (کەرەستەی تایبەتی ڤاجراکیلایا، دیرکی ئایینی سێ لایەن)، لە دەستەکانی خوارەوە خاتڤانگا، جامی سکەلی سەر، تریشولا. جانتای پۆستی پڵنگ، ئاڵنگاری ئێسک. لە شێوەی یاب-یوم لەگەڵ هاوسەرەکەی دیپتاچاکرا. لە پۆزێکی جوڵانداری کەوانەیی وەستاوە لەسەر بوونەوەرانی دیوگیرییی زاڵبووی، لە هەیۆلایەکی گڵۆپدار.
بواری کاریگەری: ڤاجراکیلایا لە هەموو مانگاکانی نینگما پێزانرا دەکرێت. دروب-چێن (کۆبوونەوەی مەشقی گەورەی دە ڕۆژە) مەشقی هاوبەشی ڤاجراکیلایا ئەنجام دەدەن. لە چوارچێوەی مەشقی کەسی تانترایی گرنگی سەرەکی هەیە، بەتایبەت لە لابردنی ئەستەمییەکان پێش قۆناغەکانی گرنگی مەشق. دیرکی پورپا بەخۆی کەرەستەیەکی پیرۆزە کە لە مەشقی ڤاجراکیلایادا بە شێوەی ئایینی بەکار دەهێنرێت، تانتریکەکان زۆرجار ئاڵنگاری بچووکی پورپا وەکو تیلیسمی پاسەوانی هەڵدەگرن.
پورپا (دیرکی ئایینی سێ لایەن، تایبەتمەندی سەرەکی)، سێ سەر (شینی تاریک، سپی سوور)، شەش دەست، خاتڤانگا (زۆپینی سکەل)، جامی سکەلی سەر (کاپالا)، تریشولا، جانتای پۆستی پڵنگ، ئاڵنگاری ئێسک، هەیۆلای گڵۆپدار. لە شێوەی یاب-یوم: هاوسەرەکەی دیپتاچاکرا. ڕوەکی پیرۆز: هیچ جۆرێکی تایبەت نییە. مانترای پیرۆز: Om Vajra Kili Kilaya Sarvabighân Vâm Hūm Phat.
پادماسامبهاڤا (بوداییزم، پراکتیزەکاری سەرەکی)، ماهاکالا (بوداییزم، شێوەی تووڕەی پەیوەندیدار)، یامانتاکا (بوداییزم، ییدامی تووڕەی پەیوەندیدار)، هایاگریڤا (بوداییزم، شێوەی تووڕەی پەیوەندیدار)، بهایراڤا (هیندویزم، چەمکی ڕەگیز). لە ڕوانگەی کارگێری بەتەنها بەهۆی هێمای پورپاوە، کەرەستەی کوتانی ناوخۆیی وەک تایبەتمەندی سەرەکی. هێمای دیرک/پیت بۆ لابردنی ئەستەمی لە چەندین نەریتدا هەیە، بەڵام لەگەڵ قوڵی و تایبەتمەندی ڤاجراکیلایا بەتەنهایی دەمێنێتەوە.
ڕێوڕەسمەکانی پێزانین
ڤاجراکیلایا (بە تیبەتی دۆرجی پوربا) یەکێکە لە تووڕەترین خواناسانی ییدامی ڤاجرایانای تیبەتی، بەتایبەت گرنگ لە خولی نینگما، بەڵام هەروەها لە ساکیاشدا پێزانراوی دەکرێت. پادماسامبهاڤا (گورو رینپۆچێ، سەدەی ٨) وەکو باڵاوکەرەوەی سەرەکی ئەم مەشقە لە تیبەت دادەنرێت.
سادهانای ڤاجراکیلایا دەبڵاوکردنی ئاڵنگارییەکانی پورپای بەرباڵاو، دەستپێکردنی گۆزە (بومپا) و مانگاسازییی تانترایی لەخۆدەگرێت. ڕۆژانی سەرەکی مەشق دەیەم و بیست و پێنجەمین ڕۆژی مانگی مانگدارییە (tshes-bcu) (بەراورد بکە بوۆرد، The Cult of the Deity Vajrakila).
مانترا
مانترای سەرەکی ڤاجراکیلایا “Om Vajra Kīli Kīlaya Sarva-Vighnan Bam Hūm Phaṭ” بۆ لابردنی ئەستەمییەکان دووبارە دەکرێتەوە. سادهانای ڕەگیزی لە ڤاجراکیلایا-مولا-تانتراوە دێت. ڕێنماییی مەشقی ڤاجراکیلایای پادماسامبهاڤا لە کۆکراوەی خاندرۆ نینگتیگ دەقی ستانداردە.
تیلیسم و هێمای پاسەوانی
پورپا (دیرکی ئایینی سێ باڵ، ٨-٣٠ سم) لە برۆنز/ئاسن/دار، ئاڵاتی سەرەکی ئایینی. تیلیسمی پاسەوانی تیبەتی (srung-ba) بە مانترای ڤاجراکیلایای پێچراو لە سیلندری بریندا لە گەروودا هەڵدەگیرن. ڤاجراکیلایای تووڕە وەکو خواوەندیەکی سێ سەر شەش دەست لەسەر لەشی دیوگیرییی زێدەخوارلێدراو.
نەریتی جوولەکە: فریشتەی سەرکردە ئوریئل بە شمشێری گڵۆپدار و بیرۆکەی دروستکەری گۆلێم لەگەڵ ڤاجراکیلایا هاوبەشییان لە کارکردی پاسەوانی تووڕانە و کوتانی دیوگیرییدایە.
جیهانی یۆنانی-ڕۆمانی: ئاڕێس وەکو خوای جەنگ و ئاپۆلۆن وەکو دووربخەرەوەی دەرد ڕۆشنایی توانای تووڕانە دەگرنە خۆ، بەڵام نەک هەمان پێکهاتەی مێدیتاسیۆنی-سیحرباز وەکو ڤاجراکیلایا.
نەریتی جەرمانی: دۆنار/تۆر بە چەکووچەکەیدا و ڤالکیرەکان بە ڕمیانەوە لایەنەکانی چەک وەکو لەناوبردنی ئەستەمی هاوبەشیان دەبینن، بەڵام لە بواژۆیەکی کەمتر تانترایی-ناوخۆییدا.
هیندویزم: کالی، بهایراڤا و چاموندا وەکو شێوەی تووڕە هێزی تووڕانەی هاوشێوە بۆ لەناوبردنی ئەستەمی لە نەریتەکانی تانترای هیندویدا نمایش دەکەن.
ناوی وایراکیلایا (Vajrakilaya)، بە زمانی تیبەتی دۆرجێ پوربا (Dorje Phurba)، لە دوو وێنە پێکهاتووە. وایرا (Vajra)، بە تیبەتی دۆرجێ (dorje)، مانای گۆپاڵی داماسی هەیە، سیمبولی ئەو مێشک و کۆشکییە بەرزە کە شکاندنی نییە.
کیلایا (Kilaya)، بە تیبەتی پوربا (phurba)، خەنجەرێکی ئایینی سێگۆشەیی یا مێزێکە. بەم شێوەیە ناوەکە هێمای ڕۆشنبیرییەکی نالەرزاو دەبەستێتەوە بە ئامرازێکەوە کە دەست دەگرێت، جێگیر دەکات و دەردەکات.
ئەم بەستنەوەیە بۆ تێگەیشتن لە وایراکیلایا بنەڕەتییە. خواوەندەکە لە ئامرازی ئایینییەکەیدا بیر لێکراوەتەوە. خەنجەری سێگۆشەیی، پوربا، لە بوداییزمی تانترایی بەکاردێت بۆ ئەوەی هێزە زیانبەخشەکان لە شوێنێک ببەسترێنەوە و لەوێدا ژێردەست بکرێن.
سێ لای تیغەکە بە پێچەوانەکردنی سێ ژەهراوی ڕەگ لێک دەدرێتەوە، واتە ئارەزوو، ڕق و گومڕایی. وایراکیلایا بە شێوەیەک خواگەرینەوەی ئەم ئامرازە و ئەرکەکەیەتی: نمایشی هێزی ڕۆشنبیرییەکی هەڵدەستوو کە بیرۆکە و مەیلی وێرانکار دەردەکات و جێگیر دەکات.
وایراکیلایا یەکێکە لە گرنگترین خواوەندە قینئاسایانی بوداییزمی تیبەتی، بەتایبەتی قوتابخانەی نینگما، بەڵام هەروەها نەریتی ساکیا. ئەو یەکێکە لە هەشت هێروکای کاگیێ (Kagye)، کۆکراوەیەک لە هەشت فێرکردنی سادانا، کە بۆ پادماسامبهاوا دەگەڕێتەوە.
گرنگی ئەو لەوەدایە کە پراکتیزەکردنی وا بۆ بەربەستی گران بەکارا دادەنرێت. لە نەریتێکدا کە بەربەستەکان نافشکێنێت، بەڵکو بە توانا کاردانەوەیان لەگەڵ دەکات، وایراکیلایا شوێنێکی چەسپاوی هەیە لەنێو پراکتیسی پاراستنی بەهێز.
نەریتی تیبەتی وایراکیلایا بە توندی دەبەستێتەوە بە پادماسامبهاواوە، مامۆستای هیندی سەدەی هەشتەم، کە بەگوێرەی گەیشتنی نەریتی بوداییزمی لە تیبەت جێگیر کرد. بەگوێرەی هەواڵدان، پادماسامبهاوا پراکتیسی وایراکیلایا لە نیپالی ئێستادا کرد، لە ئەشکەوتێکدا لەتەنیشت ئەشکەوتی ئاسورا نزیک پارپینگ، و بەیارمەتی ئەم پراکتیسە بەربەستی گرانی سەرکەوت کردن کە لەبەردەم چالاکییەکەیدا بوون.
ئەم چیرۆکە تەنها ئەفسانەیەکی پیرۆزانە نییە، بەڵکو دەسەڵاتی هەموو گەیشتنی نەریتی وایراکیلایا لە تیبەت دیاری دەکات. پادماسامبهاوا فێرکردنەکانی بۆ نزیکترین قوتابییانی گواستووەتەوە، لەوانە کچی پاشای تیبەتی و مامۆستا یەشێ تسۆگیال، کە لە نەریتی نینگمادا وەک پارێزەر و گەیشتووی زۆر فێرکردن دادەنرێت.
لە ڕێگای ئەم هێڵ و لە ڕێگای دەقی گەنجینەی دواتر دۆزراوەتەوە، تێرما (Terma)، پراکتیسەکە بووە بە زۆر هێڵی گەیشتنی جیاواز.
لێکۆڵینەوە لەبارەی مێژووی دینی تیبەتی، وەک کاری رۆبێرت مایەر و کاتی کانتوێل، مێژووی دەقی تانترای وایراکیلایا بەوردی لێکۆڵیوەتەوە. ئەوان دەریدەخن کە گەیشتنی نەریتی بۆ ناوکێکی هیندی دەگەڕێتەوە، بەڵام لە تیبەتدا زۆر گەشەی سەندووە و بووەتە یەکێک لە دەوڵەمەندترین کۆکراوەی ئەدەبیاتی ئایینی.
ئەم لقاوبوونە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی نکۆنە تەنها یەک شێوەی وایراکیلایا نییە، بەڵکو زۆر شێوە هەن کە لە وردەکاری وێنەناسی و سادانا جیاوازن. ئەوانەی سەبارەت بە خواوەندی قینئاسای پەیوەندیدار بایەخ پیدەدەن، دەتوانن لە دوورگەی قوتابخانە تیبەتییەکان نموونەی زیاتری ئەم قوڵایی گەیشتنی نەریتی بدۆزنەوە.
لە هونەری تیبەتیدا وایراکیلایا وەک شێوەیەکی زۆر قینئاسا دەردەکەوێت، زۆربەی کات شینی تاریک، بە چەند سەر، شەش قۆل و باڵ. ناوچەی خواروی جەستەیشی زۆرجار بە شێوەی خەنجەری سێگۆشەیی کۆتایی پێدێت، بۆیە خواوەندەکە و ئامرازەکەی بە وێنە یەکبگرن.
لە دەستەکانیدا وایرا، گڕ و پوربا هەڵدەگرێت. لەسەر شێوەکانی کوژراو یا لادراو ڕادەوەستێت یان دەڕوات، کە نمایشی بەربەستی ژێردەست کراون. زۆرجار لەگەڵ هاوسەرەکەیدا وەک یەکخستن پیشان دراوە، کە لە تێگەیشتنی تانترایی وێنە دیاری نایینزاری شێواز و دانایی دەکات.
شێوازی قینئاسا بەگوێرەی خۆتێگەیشتنی نەریتییەکە نیشانەی ڕق نییە. ئەوە وەک شێوەی چالاک، هەڵدەستووی بەزەیی لێکدرایەوە، کە لەوێ دەخرێتەڕوو کە ئامرازی نەرم بەسنووری نییان.
ترسناکی ئەم شێوەیە بەرامبەر ژیانلاداری نییە، بەڵکو بەرامبەر هێزە ناوخۆییەکانە، ئارەزوو، ڕق و گومڕایی، کە ڕێگا بۆ ئازادی دادەبڕن. ئەم لێکدانەوەیە گرنگە، چونکە خواوەندی قینئاسای بوداییزمی تیبەتی لە دەرەوە بە ئاسانی خرابن تێگەیشتن.
پراکتیسی ئایینی وایراکیلایا وێنەکردن، گوتنی مانترا و بەکارهێنانی پوربا لەخۆ دەگرێت، هەندێک جار ئایینی گەورەتری مۆنستری بە سەما و پێشکەشکراویش. بەگوێرەی تێگەیشتنی نەریتی، ئەمە پێویستی بە ڕایتیدانێک لەلایەن مامۆستایەکی شارەزا و پێداچوونەوەیەکی گونجاو هەیە.
گەیشتنی نەریتی مادی لە نەخشکردنی تانگکا تا پەیکەری بڕۆنز و تا خەنجەرە ئایینییەکانی بەخۆیان دەگرێتەوە، کە لە مادن، دار یان ئێسک دروستکراون و لە مۆنستریدا وەک شتی پیرۆز دادەنرێن. پەیوەندی نزیکی خواوەند، وێنە و ئامراز وایراکیلایا دەکاتە نموونەیەکی ڕوونکەرەوە بۆ تێگەیشتنی تانترایی لە شتی ئایینی.
سەرچاوەی زیاتر لە لیستی سەرچاوەکان.
پارێزەری پێشنیارکراو
سادەترین پارێزەری ئەم کۆکراوەیە: 41 چین لە زێڕی ڕاستەقینەی 999، پلاتینیوم، زیو و سیلیکون، دروستکراو لە ڕوهلا/تورینگیا. پێویست بە چالاککردن نییە، بە هیچ کەسێک نەبەستراوەتەوە و لە بازنەیەکی نزیکەی 50 مەتردا کاریگەری هەیە، تەنانەت بەبێ لەبەرکردنیش.
بوونەوەرەکانی پەیوەندیدار

یەکشا و یەکشی، روحی دوپاڵی هیندستان. سەرچاوە، پاراستنی درەخت و گەنجینەکان، پێکهاتەی شالابهانجیکا ...

سری یانترا نەخشەیەکی ئەندازیارییە کە لە سێگۆشەی تێکەڵبوو و ئەڵقەی نیلوفەرەکان پێکهاتووە. واتا، پ...

خیوهتیکوتلی، خودای کۆنی ئاگر لەلای ئازتیکەکان، خاوەنی چوگ و کات. سەرچاوە، ئاگری نوێ هەموو ٥٢ ساڵ ...

ئێا خودای ئاکادیی داناییی، ئاوی شیرین، جادوو و پیشەگەرانە. لادانی بابلیی هاوتای ئێنکیی سومەریی. ئ...

ئارونی، روحی نهێنی داری یۆروبا. سەرچاوە، سەری کوتر و یەک قاچی، فێرکردنی پزیشکی گیایی و شوێنی خۆی.

پینکویا، ژنی دەریایی خواستخوازی ئەفسانەی چیلۆتێ. سەرچاوە، سەماکەی وەک فاڵی بەروبووم و شێوازەکانی ...