Larvae، ڕۆحێک لە نەریتی ڕۆمانی
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
Larvae ڕۆحێکی نەریتی ڕۆمانییە.
ڕۆحی مردووی ترسناک، ماسکی مردنی خراپ.
Larvae جۆرێکی بەدکاری ڕۆحی مردووی ڕۆمانین. لە کاتێکدا Lemures هێشتا لە سێبەرێکدا دەوەستن لەنێوان مەترسیدار و ئارامکردنەوە، Larvae بە تەواوی دوژمنکارن. ئەوان وەک شێوەیەکی سێبەری و ترسناک دەرکەوتن و شێتی، نەخۆشی و بەڵا دەهێنن. وشەی لاتینی هەروەها بە واتای «ماسک»ی، ئەمە ئاماژەیەکە بۆ ئەوەی کە وەک ڕوخساری پێکەنین و بۆشی خۆشدەبیندرا.
لە ئەدەبیاتدا لە لای Plautus، Seneca و Apuleius دەردەکەون. دواتر Larvae و Lemures لە بەکارهێنانی زماندا تێکەڵ دەبن؛ نووسەرانی مەسیحی larvae بەکاردەهێنن وەک زاراوەیەکی گشتی بۆ ڕۆحی بەدکار. لە وێنەکانی خوان و خواردنیشدا هەندێک جار پەیکەرۆکەکانی Larvae دەردەکەون، پەیکەرۆکی ئێسقان کە یادی نەمانی دەخەنە بیر.
پوختەی خێرا: Larvae
جۆر: ڕۆحی مردووی بەدکار
سەرچاوە: مردووی تاوانبار، بکوژان، دانەنێژراوان، ئەوانەی بە توندوتیژی مردوون
دەقەکان: Plautus، Seneca، Apuleius، ئاوگوستینوس
سەردەم: کۆماری ڕۆما تا کۆنی دوایین
بڵاوبوونەوە: ئیتاڵیا، ئیمپراتۆریەتی ڕۆما
بەرگری: ڕێوڕەسمی پاکژکردنەوە، دووبارە دانەنژان، ئاپۆترۆپایا
پێناسە
سەرەتا لە کۆمیدیای ڕۆمانیدا شایەت لێی هاتووە (Plautus، سەدەی ٣./٢. پ.ز.). تراژیدیاکانی Seneca و Metamorphosenی Apuleius (سەدەی ٢. ز.) بیرۆکەکە ڕوونتر دەکەنەوە. ئاوگوستینوس (سەدەی ٤./٥. ز.) ئەم زاراوەیە بەکاردەهێنێت لە شێوەیەکی مەسیحییانەدا وەک هاوواتای «دیمۆن».
ناوچەی کولتووری ئیتاڵی و پارێزگاکانی ڕۆما. لە کۆنی دواییندا زیاتر وەک بەشێک لە دیمۆنۆلۆژیای مەسیحی گەشەسەندووی دەناسیت.
سەرچاوەی ئەدەبی لە کۆمیدیا، تراژیدیا، ڕۆمان و پاتریستیک. بە شێوەی وێنەیی، پەیکەرۆکەکانی Larvae-Konviva (پەیکەرۆکی ئێسقان لە خوانەکاندا) کە لەنێو شوێنەکانی وەک Pompeji و Herculaneum گەیشتوونەتە ئێمە. بێجگە لەوە کەمتر بە شێوەی وێنۆچرافی دیاریکراوە.
ناو و شێوازەکان
لاتینی: Larva (تاک)، Larvae (کۆ).
واتای وشە: «ماسک»، لەبەرئەوە هەروەها دەربڕینێکە بۆ ماسکی ئەکتەر. Larva ڕوخساری پێکەنین و بۆشی مردن خۆیەتی.
پەیوەندی لەگەڵ Lemures: خزمایەتییەکی نزیک، زۆرجار هاوواتا.
دووواتاییەکەی «ماسک / ڕۆحی مردوو» تایبەتمەندییە. ئەوە هەستی ڕۆمانییان ڕادەگرێت کە ڕوخساری مردن ڕوخساری کەسێک نییە، بەڵکوو خواردنی ماسکانەیەکە. پەیکەرۆکەکانی Larvae-Konviva، ئێسقانی بچووکی جوڵاو کە لە خوانەکاندا دەگۆزرانەوە، ئەم واتایە بەکاردەهێنن: بیر دەخەنەوە کە ژیان چێژ لێ بگرن پێش ئەوەی Larva بێت.
تایبەتمەندییەکان
دیمەن
شێوەی ترسناک و زۆرجار وەک ئێسقان، لە وەسفەکاندا بە چاوی چاڵ، ددانی پێکەنین و پێستی مۆمینی. لاروا (Larva) کەمتر لە مرۆڤ دەچێت، زیاتر وەک ماسکێکی چڵکاوە.
ڕەفتار
لە لموورەس (Lemures) دوژمنکارتره. لاروا بە چالاکی مرۆڤ تەنگ دەکاتەوە، شێت بوون، خەونی ترسناک و نەخۆشی دەهێنێت. پەیوەندییان بە ئازاری دەروونییەوە هەیە، وشەی ڕۆمانی larvatus («تووشی لاروا بووە») مانای «شێت» دەدات.
بواری کاریگەری
ماڵی تاوانبار یان خێزانەکەی، شوێنی مردنی توندوتیژانە، زیندان، مەیدانی جەنگ. هەروەها ئاهەنگی خواردنەوە، کە تێیدا مۆتیڤی یادی مردن بە ئاگایی پیشان دەدرێت.
سەرچاوەی ئەفسانەیی
سەرچاوەی خوداوەندی نییە. لاروا لە مرۆڤانێک دروست دەبن کە مردن یان ژیانیان پێوەری ئەخلاقی-ئایینی ئاسایی پێشێل کردووە. ئەوان ئاوێنەی تاریکی مانێس (Manes) ن.
ئاپولێیوس و زانستی ئارواح لە De deo Socratis
ئاپولێیوس لە De deo Socratis (نزیکەی ساڵی ١٧٠ زایینی) نووسینێکی سیستماتیکی دەربارەی ئارواح و ڕۆحەکان نووسی. ئەو لاروا وەک جۆرێکی لاوەکی ئارواح باس دەکات، بە تایبەت وەک ڕۆحی مرۆڤانی مردوو کە پێشوازیان لێ نەکراوە بۆ جیهانی ئەوبەرەوە، چونکە بە ململانێی زەمینییەوە گیرابوونەتەوە.
ئاپولێیوس جیاوازی دەخاتەڕوو: مردووی چاک دەبنە لارێس (Lares، ڕۆحی پارێزەر)، مردووی خراپ یان ئەوانەی بە شێوەیەکی ناتەواو مردوون دەبنە لاروا. ئەم دووانەیی ئەخلاقی-کارکردییە دواتر لەلایەن مەسیحیەتەوە وەرگیراوە و کراوەتە پیرۆز/تاوانبار.
ڕوانگە سیستماتیکییەکەی ئاپولێیوس وای کرد کە لاروا ببێتە دیاردەیەکی چەمکی جێگیر، کە شیکاری و پۆلێنکردنی بۆ گونجاو بوو. کاریگەرییەکەی لەسەر بیرمەندە ئایینی-سەردەمی ناوەڕاستەکان زۆر گەورە بوو، بە تایبەت لەسەر نووسەرانێک کە دەیانویست مێتافیزیکای مەسیحی و ئەفلاتونی بگونجێنن.
کارتی ناسنامە: لارڤا (Larvae)
گرنگترین ڕووخسارەکانی لارڤا لە یەک نیگادا. وردەکارییەکانی سەبارەت بە ناو، وەسف، بەرگری و هاوشێوەکان لە بەشەکانی خوارەوە دەبینرێن.
لە مردووانی خراپ، بکوژان، ئەوانەی نانێژراون، قوربانییانی مردنی توند پەیدا دەبن. وێنەی تاریکی manesن.
مرۆڤانی تاوانبار، تاوانبار خۆیان، خێزانانی خاوەن مردنی چارەسەرنەکراو. هەروەها میوانانی خوانی گشتی، کە لارڤا وەک مێمێنتۆ مۆری دەردەکەوێت.
ئێسقانمانند، ماسکمانند، ڕووی چۆڵ. وشەی لاتینی هەروەها مانای «ماسک» دەگرێتەوە، لارڤا ڕووخساری کێشراوی مردنە.
شێتی، خەونی ترسناک، نەخۆشی، تەنگاوکردنی بەردەوام. لە لیموریسەکان چالاکتر و دوژمنکارترن.
نێژرانی دواکەوتوو، ئایینی پاکژکردنەوە، قوربانی بۆ دی ئینفیری (di inferi). لە دواکۆنینەدا، فۆرمولی دەرکردنی جن لە مەسیحیدا لە دژی لارڤاکان بوونی هەبووە.
لیموریس (خزمی نزیک)، ئێدیمو (Edimmu)، کێرێس (Keres)، ڕۆحی برسی (hungry ghosts)، گەڕاوەی مردوو.
پراکتیکی پارێزراوی
ئایینەکانی بەرگری
ئاهەنگی لیموریا (Lemuria) هەروەها لارڤاکان دەگرێتەوە، سنووری نێوانیان نادیارە. هیچ ئایینێکی تایبەت بۆ لارڤا نییە؛ ئایینەکانی گشتی مردووان (نێژران، پارینتالیا، لیموریا) بەشی بەرگری بەسە.
بانگهێشتنەکان
هیچ ئاڕاستەیەکی سەربەخۆی بانگهێشتن نییە. لە دیفیکسیۆنەکان (نامەی نەفرەت) دەکرێت لارڤا بانگهێشت بکرێت بۆ ئەوەی بنێردرێت بەرەو دوژمنی کەسی. لە پاتریستیکدا وەک جن بانگهێشت دەکرێن و دەردەکرێن.
تیلیسم و هێمای بەرگری
ئاپوترۆپایای گشتی ڕۆمانی، فاسکینومی فالوس، بولا بۆ منداڵان، تیلیسمی چاو. پەیکەرەی بچووکی لارڤا کۆنڤیڤا لە خواندا بەرگری نییە، بەڵکو مێمێنتۆ مۆرییە، بەرکەوتنی ئایینی لەگەڵ لارڤادا لە چوارچێوەیەکی سەلامەتدا.
لارڤا، هاوشێوەکان لە کولتوورەکانی تر
مێزۆپۆتامیا و یۆنان: ڕۆحی مردووی وەک ئێدیمو؛ کێرێس وەک شێوەکانی مەیدانی جەنگ؛ لە هەردوو نەریتەکاندا بابەتی مردووی ئارامنابوو وەک ئاگادارکردنەوەیەک بۆ زیندووان.
وەرگرتنی مەسیحی
ئاگۆستینوس وشەی لارڤا بەکاردەهێنێت بۆ جن بە مانای نوێ. لەوێوە ئەم چەمکە دەگوازرێتەوە بۆ ئایینناسیی جنۆکەیی سەردەمی ناوەڕاست و بۆ زمانی زانستی زیندەزانی (لارڤای مێروولە، «ماسک»ی پێش شێوەی گەوران).
باوەڕی گەلی و سەردەمی نوێ: ماسکی مردن، کاسەسەری لەسەر مێمێنتۆ مۆری، ماسکی هەلۆوین، هەموو لە بابەتی لارڤاوە وەرگیراون. نموونەی بنەڕەتی «ماسک وەک ڕووی مردن» بەردەوام دەمێنێتەوە.
لیموریس و ئاهەنگی لیموریا
ڕۆمانییەکان جیاوازییان لەنێوان لارڤا و لیموریس دەکرد، دوانگیرییەک کە لە ئەدەبیاتی مۆدێرندا زۆرجار تێکەڵ دەکرێت. لیموریس مردووی خراپ یان مەترسیدارن، لارڤا لەمانیش دوژمنکارتر دادەنرێن. ئاهەنگی لیموریا (٩، ١١ و ١٣ی مایس) ئایینێکی گرنگ بوو بۆ دەرکردنی لیموریس و پاراستنی خانووبەرە.
باوکی خانوو ئایینێکی بەڕێوە دەبرد، لۆبیای ڕەشی فڕێدەدا بۆ دوورخستنی ڕۆحی خراپ، و فۆرمولی هێمنکردنەوەی بە کزی دەووت. ئەمە دەریدەخات کە کۆمەڵگای ڕۆمانی ئەم دیاردەیەیان بەوردی وەردەگرت و ڕێگای بەرەنگاربوونەوەی بۆ داهێنابوون.
پەیوەندی ڕەگەزناسانەی نێوان وشەی لاتینی lemures و وشەی ئینگلیزیی مۆدێرن lemur (ئاژەڵەکە) سەیرکارییەکی مێژووی سرووشتییە؛ کارل لینایۆس ئەم ئاژەڵانەی سەربازووی نامیان لێنا لیمور، چونکە سیفەتی شەوانە و بێدەنگی ئەوان بە هەمان جۆر جنۆکەیی بینیبووی وەک ڕۆحی کۆن.
لارڤا و لیموریس: مردووانی زیانبەخش لە باوەڕی ڕۆمانیدا
بیرکردنەوەی ڕۆمی جۆرەکانی جۆراوجۆری ڕۆحی مردووان لە یەکتری جیا دەکردەوە. لە کاتێکدا di manes بۆ مردووانی بە شێوەیەکی کۆمەڵایەتی و بە گشتی بە چاکخواز بیرکراوان بەکار دەهات، larvae و lemures نوێنەری مردووانی ئارامنەگر، زیانبەخش یا سەرگەردان بوون. سەرچاوەکان زۆرجار هەردوو زاراوە بە هاوواتا بەکار دەهێنن، بەڵام گرێدانێک دەتوانرێت بدرێتە پێش.
lemures زیاتر وەکوو ڕۆحی شەوانەی ترسناک دەردەکەون کە ماڵ دەکاڵێننەوە. بەڵام larvae زیاتر وەکوو شێوەی خراپ و ترسناک باس دەکرێن کە زیندووان ڕاو دەنێن، بەرەو شێتیی دەبردن یان ئازار دەدەن.
زاناکار ئاگوستینوسی هیپۆ لە De civitate Deiدا دەستەبەندییەکی دێرینی گێڕاوەتەوە، کە بەپێی ئەو مردووی چاک دەبووە lares، خراپ دەبووە larvae، و نادیار دەبووە manes. بەڵام ئەم سێبەشکردنە پێدەچێت بونیادێکی دواتری ڕێکخستنکارانە بووبێت.
پلاوتوس لە کۆمیدییەکانیدا larva بەکار دەهێنێت وەکوو دووڕوونی و دەربڕینی کەسێک کە وەکوو ژیرگیراوی ڕۆحێکی خراپ یان شێت دیار دەبێت؛ دەستەواژەی larvatus کەسێک باس دەکات کە لەلایەن Larvae ئازار درابێت.
لەمەوە دەردەکەوێت کە Larvae لە هزری ڕۆژانەدا بەتاڵقی وەکوو هۆکاری سەرلێشێوانی مێشکی و ترسی شەوانە دانراون. توێژینەوەکان جەختدەکەنەوە کە هیچ فێرکردنێکی یەکگرتووی ڕۆمانی سەبارەت بە ڕۆح نەبووە، بەڵکوو بۆشاییەکی جوڵاوی زاراوەکان بووە کە بەپێی نووسەر و سەردەم جۆراوجۆر تێکەلگیراوە.
لیمووریا: جەژنی دووربخستنەوەی مردووانی ئارامنەگر
گرنگترین بەڵگە بۆ چۆنیەتی مامەڵەکردنی ڕیتوواڵی لەگەڵ مردووانی زیانبەخش، وەسفکردنی Lemuriaیە کە لە Fastiی شاعیر ئۆویددا هاتووە. ئەم جەژنە لە سێ ڕۆژدا لە مانگی مایس بەڕێوە دەچووە، لە ٩، ١١ و ١٣، و بۆ هێمنکردنەوە و دووربخستنەوەی ڕۆحی سەرگەردان لە ماڵ بەکار دەهات.
ئۆوید ڕیتوواڵەکە بە وردی وەسف دەکات: باوکی ماڵ لە نیوەشەودا هەڵدەستایەوە، بەپێی بەربات دەگەڕا و بە پەنجەکانی نیشانەیەکی دیاریکراو دروست دەکرد بۆ ئەوەی تووشی ڕۆح نەبێت.
ئەو دەستانی لە ئاوی کانی دەشووشت، لۆبیای ڕەش دەخستە ناو دەم و بەبێ گەڕانەوە بۆ پشتی دەگووشتنی، لە کاتێکدا نۆ جار دەیوت: His ego mitto, his redimo meque meosque fabis، بە واتا، بەم لۆبیایانە خۆم و کەسانی خۆم ئازاد دەکەم.
پاشان دووبارە خۆی دەشووشت، لەسەر کەلوپەلی بڕۆنز دەدا و نۆ جار داوای لە ڕۆحەکان دەکرد کە ماڵ بەجێبهێڵن.
لۆبیا لە کولتی مردووانی ڕۆمی چەندین جار ڕۆڵی خۆی دەبینی و بە ڕووەکێکی پەیوەندیدار بە مردووان دانراوە. فڕێدانی بەبێ سەیرکردن، بێدەنگی و دووبارەکردنەوەی ژمارەی پیرۆزی نۆ لە تایبەتمەندییە کلاسیکییەکانی ڕیتوواڵێکی دووربخستنەوەن.
توێژینەوەکان لە لیمووریادا ڕیتوواڵێکی پاکردنەوە دەبینن کە ماڵ لە مردووانی بەگۆڕنەنراو یا کۆتاییپێنەهاتوو دووردەخستنەوە، بەپێچەوانەی ڕیتوواڵانی زیاتر چاودێرانەی Parentalia لە مانگی شوبات.
لارڤا وەکوو ماسک: واتایەکی دووەمی وشەکە
وشەی لاتینی larva دووواتاییەکی بایەخدار هەڵدەگرێت. جگە لە ڕۆحی مردووی زیانبەخش، هەروەها ماسک، بەتایبەتی ماسکی ترسناک یا کۆیلکراو، پێی دەوترێت. ئەم واتایە بە شێوەیەکی گەشە لە ئەدەبیاتی ڕۆمی بەڵگەدار کراوە و بە شێوەیەکی سازگار لە واتای یەکەم دەردێت: ماسکێکی ترسناک نوێنەرایەتی مردوویەک یا ڕۆحێکی ترسناک دەکات و دەتوانرێت خۆیشی larva بانگ بکرێت.
لە پێوەندی شانۆدا، larva وەکوو ماسکی سەحنە ناسراوە. چیرۆکێکی بەناوبانگ لەلای سووئتۆن و کەسانی تر سەبارەت بە نۆرمی خواردنخانەیی هەیە، کە تیایدا پەیکەرۆکی سکەلیت جوڵاوی بچووک، بەناوی larvae conviviales، دەگیرا و دەگۆڕدرا، بۆ ئەوەی میوانان بیربخرێنەوە بە کاتیبووندا. پترۆن لە Satyriconی خۆیدا وەسفی گۆرگۆرکێی زیوینی لەم شێوەیە دەکات لە خواردنخانەی تریمالکیۆدا.
لە ڕووی مێژووی زماندا، ئەم واتای دووەمە دەرکردەیەکی زۆری هێناوە. بە ڕێگای لاتینی ناوەڕاست، larva گەیشتووەتە زاراوەنامەی زانستی سەردەمی نوێ. کارل ڤۆن لینه له سەدەی ١٨ ئەم زاراوەیه هێناوه بۆ زیندەزانی بۆ ناوی قۆناغی مرنداڵیی مێروولانه، که شێوه‌ی دواتری وه‌کوو ماسکێک شاردووه‌ته‌وه.
وشەی نوێی لارڤا لە واتای زیندەزانیدا بەم شێوەیە ڕاستەوخۆ لە ڕۆحی مردووی ڕۆمانییەوە سەرچاوەی گرتووە. هەروەها وشەی ئەلمانی Larve بە واتای ماسک، دووواتایی کۆنی پاراستووە.
ئەدەبیاتی توێژینەوە
سەرچاوەی زیاتری ستاندارد لە لیستی ئەدەبیات.
پراکتیکی پاراستنی باسکراو لێرە، دیارخستنێکی زانستی-ئایینییە بۆ نەریتە مێژووییەکان. iWell Guard پەیوەندی بەم هێڵە مێژوویی-کولتوورییەوە دەگرێت کە تایبەتمەندی بوونی ئامرازی پاراستنی هەڵگیراوە، و شێوازێکی هاوچەرخی ئەم نەریتەیە پێشکەش دەکات. زیاتر لەبارەی iWell Guard →
