کاکوس، مۆنستەری کێوی ئاڤێنتین
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
کاکوس دیوی نەریتی ڕۆمانییە.
ئاژداهای گورگی ئاگرڕشتووی ئاڤێنتین کە هێرکولێس کوشتی. کاکوس مۆنستەری کێوی ئاڤێنتینە.
کاکوس لە ئەفسانەی ڕۆمانیدا ئاژداهایەکی گورگ و ئاگرڕشتووە کە لە ئەشکەوتێک لە ئاڤێنتین نیشتەجێیە و دەوروبەری تۆقاند دەکات. لە هێرکولێس بەشێک لە گای گەریۆن دزی و پاشان لەلایەن قارەمانەکە کوژرا.
چیرۆکەکەی لای ڤێرگیل، لیڤیۆس و ئۆڤید بە ڕوونی گەشە کراوە و هۆکاری یەکێک لە کۆنترین شوێنە پیرۆزەکانی ڕۆمایە: پەرستنی هێرکولێس لە ئارا مەکسیما لە فۆرۆم بۆئاریۆم. وەک کوڕی خودای ئاگر ڤولکانوس، کاکوس نوێنەرایەتی ئاگری چڵ و وێرانکەر دەکات، بەرامبەر بە ئاگری بنمالەیی و پارێزراوی خوشکەکەی کاکا.
جۆر: ئاژداهای گورگی ئاگرڕشتووی ئەفسانەی سەرچاوەیی ڕۆمانی
ڕەچەڵەک: ڕۆمای سەرەتایی، ئەشکەوت لە ئاڤێنتین
دەقەکان: ئینەیدی ڤێرگیل، لیڤیۆس، فاستی ئۆڤید
سەردەم: ئەفسانەی کۆنی ڕۆمانی، بە ئەدەبی گەشە کراو لە سەدەی یەکەم پ.ز.
دیمەن: مۆنستەرێکی گورگ و نیوە ئاژەڵ کە ئاگر و دووکەڵ دەڕشێت
مێژووی دەق
سەردەمی دەقەکان
ئەفسانەکە کۆنی ڕۆمانییە و لای ڤێرگیل لە ئینەیدی، لای لیڤیۆس و لای ئۆڤید لە فاستی بە ڕوونی گەشە کراوە.
بواری باڵاوبوونەوە
ڕۆمای سەرەتایی: شوێنی ڕووداوەکە ئەشکەوتەکەیە لە ئاڤێنتین، خاڵی پەیوەندی کولتی هێرکولێس لە فۆرۆم بۆئاریۆمە.
دۆخی سەرچاوەکان
باش: چیرۆکەکە لە نەریتێکی ئەدەبی جێگیردا هەیە لە ڤێرگیل تا لیڤیۆس و ئۆڤید.
ناو و شێوازەکان
لاتینی: کاکوس (Cacus). ناوەکە زۆر جار بە یۆنانی kakos، واتا خراپ، پەیوەندی پێوە دەبردرێت، بەڵام لەوانەیە ڕەچەڵەکێکی کۆنتر و ئیتالیای هەبێت. کاکا ناوی هاوتای مێینەیەتی، خوشکەکەیەتی.
دیمەن و ڕەفتار
دیمەن
کاکوس وەک مۆنستەرێکی گورگ و نیوە ئاژەڵ باس دەکرێت کە لە قووتاڵ ئاگر و دووکەڵ دەڕشێنێت. ئەشکەوتەکەی بە کاسکە و لاشی ئەوانەی کوژراوی هاڵاوتووە.
کاریگەری
کاکوس گا دەدزێت و ڕێبوارەکان دەکوژێت. کاتێک هێرکولێس بەگای گەریۆنەوە تێدەپەڕێت، بەشێک لە ئاژەڵەکان دەدزێت و بەپاشەوە بۆ ئەشکەوتەکە دەیانبات بۆ ئەوەی شوپای پێی تێکبدات؛ بەڵام قیقاڕی گاکان ئاشکرای دەکات، و هێرکولێس دەیکوژێت.
پرۆفایل: کاکوس
گرنگترین ڕوخساری ئاژداهای گورگی ئاگرڕشتوو بە یەک نیگا.
پەیکەرێکی ئەفسانەی سەرچاوەیی ڕۆمانی، نوێنەرایەتی ئاگری چڵ و وێرانکەر دەکات؛ لە ڤێرگیلەوە بە توندی لە ئەدەبیاتدا جێگیر بووە.
ڕێبوار و خاوەن ئاژەڵانی دەوروبەر، کە دەیاندزێت و دەیانکوژێت؛ لە ئەفسانەکەشدا لە کۆتاییدا هێرکولێس بەخۆی.
گورگ و نیوە ئاژەڵ، ئاگر و دووکەڵ دەڕشێنێت؛ ئەشکەوتەکەی بە کاسکەی کوژراوان هاڵاوتووە.
دزینی گا، کوشتن و تۆقاندن لە ئاڤێنتین، هەتا هێرکولێس مۆنستەرەکە دەکوژێت و ڕێکخستن دووبارە دادەمەزرێنێت.
کاکوس بەخۆی هیچ کولتێکی نییە؛ مردنی بووە هۆکاری پەرستنی هێرکولێس لە ئارا مەکسیما لە فۆرۆم بۆئاریۆم.
دزینی گا لە ئاڤێنتین
ناوی کاکوس زۆر جار بە یۆنانی kakos، واتا خراپ، پەیوەندی پێوە دەبردرێت، بەڵام لەوانەیە ڕەچەڵەکێکی کۆنتر و ئیتالیای هەبێت. ئەفسانەکە لای ڤێرگیل لە ئینەیدی، لای لیڤیۆس و لای ئۆڤید لە فاستی بە ڕوونی گەشە کراوە. کاکوس وەک کوڕی خودای ئاگر ڤولکانوس دادەنرێت، ئەمەش سرووشتی ئاگرینی ڕوون دەکاتەوە.
چیرۆکەکەی بەخۆی سادە و کاریگەرە: کاتێک هێرکولێس بەگای گەریۆنەوە تێدەپەڕێت، کاکوس بەشێک لە ئاژەڵەکان دەدزێت و بەپاشەوە بۆ ئەشکەوتەکەی دەیانبات، بۆ ئەوەی شوپاکان لە شاراوەگا وەرلابدرێن. قیقاڕی گاکان ئاشکرای دەکات، هێرکولێس دەیکوژێت، و لە جێی تۆقاندنەوە ڕێکخستن دێتە پێش: مردنی کاکوس بووە هۆکاری پەرستنی هێرکولێس لە ئارا مەکسیما، یەکێک لە کۆنترین شوێنە پیرۆزەکانی ڕۆما.
لە ڤێرگیل تا دووبارە زیندووبووی ئەدەب
ئەفسانەی کاکوس بە هۆی ڤێرگیل و ئۆڤیدەوە بە توندی لە ئەدەبیاتدا جێگیر بووە و لە هونەر و پەیکەرتاشیی سەردەمی دووبارە زیندووبووی ئەدەب و باروک سەرلەنوێ وەرگیراوەتەوە، بۆ نموونە لە فلۆرانس. کاکوس لەوێ وێنایەکی چڵییەیە کە قارەمانەکە زاڵ بووە بەسەریدا.
لە بواری زانستی دینەوە، کاکوس نموونەیەکی سەرەکییە بۆ ئاگری وێرانکەر وەک مۆنستەرێک کە پاڵەوانی کولتوری زاڵ بووەتە بەسەریدا. چیرۆکەکە ئاگری چڵ دەخستە ژێر ڕێکخستن و ئەمەش پەیوەستی دەکات بە دامەزراندنی شوێنێکی پیرۆز؛ دوانێکی کاکوس و کاکا سرووشتی دووانی ئاگر دەریدەخات.
هیچ کولتێک بۆ مۆنستەرەکە نییە
کاکوس بەخۆی هیچ کولتێکی نییە؛ ئەو دوژمنی زاڵکراوە. بەڵام مردنی بووە هۆکاری پەرستنی هێرکولێس لە ئارا مەکسیما لە فۆرۆم بۆئاریۆم، یەکێک لە کۆنترین شوێنە پیرۆزەکانی ڕۆما. ئەفسانەکە وەک چیرۆکی سەرچاوەیی بۆ ئەم کولتە و بۆ ئەو ڕێکخستنە کاری کرد کە هێرکولێس لە جێی تۆقاندنەوە دانا: ئەوەی دەپەرسترێت مۆنستەرەکە نییە، بەڵکوو زاڵکەرەکەیەتی.
مۆنستەری ئاگر و زاڵکەرانیان
پرسیارە باوەکان دەربارەی کاکوس
کاکوس کێ بوو؟
ئاژداهایەکی گورگی ئاگرڕشتووی ئەفسانەی ڕۆمانی، کوڕی ڤولکانوس، کە لە ئەشکەوتێک لە ئاڤێنتین نیشتەجێ بوو و دەوروبەری تۆقاند دەکرد.
چۆن مرد؟
هێرکولێس دەیکوژێت، پاش ئەوەی کاکوس بەشێک لە گای گەریۆن دزیبوو؛ قیقاڕی ئاژەڵەکان شاراوەگاکەی ئاشکرا کردبوو.
پەیوەندی لەگەڵ کاکا چییە؟
کاکا خوشکییەتی و خواپەرستێکی بنمالەیی پارێزەرە؛ ئەو بەرامبەری ئاگری وێرانکەرەکەی دەبنەوە.
لینکی زیاتر
هەروەها بخوێنەوە:
- رۆما – هەموو بوونەوەرەکانی ئایینی ڕۆمانی
- کاکا (Caca) – خوشکی چاودێر
- وولکانووس (Vulcanus) – خودای ئاگر و باوکی ئەفسانەکە
- ئاسن، خوێ، تیلیسم – کەلوپەلی پارێزەری میراتگیراو
- قوتوپاسی پاراستن – گشتبینییەک بۆ کەلوپەلی پارێزەری
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
سەرچاوەی سەرەکی زیاتر لە لیستی سەرچاوەکان.
وەک ئەو ڕیزە ئاگر بەرکە‌ی ڕۆما و دوژمنی هێرکولیس، کاکووس (Cacus) وا دەمێنێتەوە وەک وانەیەکی ئەفسانەیی: ئاگری وەحشی شوێن بۆ ڕیزبەندی بەجێدەهێڵێت، و شوێنی تۆقاندن دەبێتە یەکێک لە کۆنترین شوێنی ئایینی شارەکە.
