یی نالدلووشی، جادووگەر لە شێوەی ئاژەڵ
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
یی نالدلووشی کەسایەتییەکی جادووگەرە لە داستانی ناڤاژۆ.
جادووگەری مرۆیی کە شێوەی ئاژەڵ وەردەگرێت. یی نالدلووشی لە داستانی ناڤاژۆدا وەک گۆڕەری چەرمی ئاژەڵ باس دەکرێت.
یی نالدلووشی گۆڕەرێکی چەرمی بەدکاری دینه‌یە، جادووگەرێکی مرۆیی کە دەتوانێت شێوەی ئاژەڵ وەربگرێت. ئەو جۆرێکە لە ناو پۆلی جادووگەران و تەنها لە داستانی دینه‌دا هەیە؛ وشەی ئینگلیزی Skinwalker وەرگێڕانێکی ئازادانەیە.
مردن و جادووگەری لە کولتووری دینه‌دا بە توندی تابوون. ئەم پەڕەیە بۆیە بە ئاگایانە دوورە و هیچ تەکنیکی گۆڕانکاری میراتی ناخاتەڕوو.
جۆر: جادووگەری مرۆیی بەدکار کە توانای گرتنی شێوەی ئاژەڵی هەیە
سەرچاوە: کۆمەڵگای باوەڕی دینه، بەشێک لە پۆلی جادووگەران
دەقەکان: بەڵگەنامەکردنی ئیتنۆگرافی لە دەیەی ١٩٢٠ەوە، بەتایبەت کلاکهۆن
ماوە: ڕیشەی لە داستانی دینه‌دا هەیە، ئیتنۆگرافیایی لە دەیەی ١٩٢٠ەوە
ڕوونمایی: مرۆڤ لە شێوەی ئاژەڵدا، زۆرجار کویۆتی، گورگ، کوندەپەپوو، ڕاوی یان قەلەڕەش
مێژووی دەق
سەردەمی دەقەکان
ئەم کۆمەڵگا باوەڕییە تەنها بۆ داستانی دینه‌یە و لەلایەن کلاید کلاکهۆنەوە بە توێژینەوەی مەیدانی لە دەیەی ١٩٢٠ەوە بەڵگەنامەکراوە.
بواری باڵاوبوونەوە
نەتەوەی ناڤاژۆ لە باکووری ڕۆژاوای ویلایەتە یەکگرتووەکان.
دۆخی سەرچاوەکان
بە باشی بەڵگەنامەکراوە لە ڕێگەی توێژینەوەی مەیدانی کلاکهۆن، هەروەها بریدی سەبارەت بە چیرۆکەکانی منداڵان و ڕایچارد سەبارەت بە ئایینی دینه. سەرچاوە گەلاوژە باوەکان بنچینەیەکی متمانەپێکراو نییە.
ناو و شێوازەکان
ناڤاژۆ (دینه بیزاد): yee naaldlooshii، لە yee، بەمانای بەهۆیەوە، و naaldlooshii، ئەوەی بە هەر چوار پێیانەوە دەڕوات، بە وشەیی نزیکەی «لەگەڵیدا بە هەر چوار پێیانەوە دەڕوات»، ئاماژەیەکە بۆ جوڵانەوەی ئاژەڵانە. وشەی ئینگلیزی Skinwalker وەرگێڕانێکی ئازادانەیە.
کەسایەتی و کارکرد
ڕوونمایی
یی نالدلووشی جادووگەرێکی مرۆیی بەدکارە کە توانای گرتنی شێوەی ئاژەڵی هەیە، زۆرجار کویۆتی، گورگ، کوندەپەپوو، ڕاوی یان قەلەڕەش. تایبەتمەندی سەرەکی ئەوەیە کە بە ئارەزووی خۆی کار دەکات و مەبەستی بەدکارانەی هەمیشە دەمێنێتەوە؛ ئەو کەسێکی بێ خۆشییان نەگیراوی نەفرەت نییە.
کاریگەری
یی نالدلووشی بەشێکە لە جادووگەری ناڤاژۆ؛ کلاکهۆن گۆڕەرانی شێوەی ئاژەڵ دەخاتە ناو Witchery Way. کاریگەری پێدراو هەمیشە زیانبەخشە، نەخۆشی، شوومی و مردن، و وەکوو پێچەوانەکردنی مەراسیمە چاکبووکارییەکان سەیر دەکرێت کە هارمۆنی دووبارە بەرپا دەکەنەوە. مەرج و ماددەکانی کارە زیانبەخشەکە بە ئاگایانە لێرەدا نەهاتوونەتەوە.
کارتی ناسنامە: یی نالدلووشی
گرنگترین لایەنەکانی گۆڕەرەکەی چەرم بە یەک نەزەر.
جۆرێک لە ناو پۆلی جادووگەرانی دینه، تەنها لە ناو ئەم داستانەدا؛ ئیتنۆگرافیایی لە دەیەی ١٩٢٠ەوە بەڵگەنامەکراوە.
کۆمەڵگا: کاریگەری زیانبەخشی پێدراو تووشی تەندروستی، خۆشی و ژیانی هاوڵاتیان دەکات.
مرۆڤێک لە شێوەی ئاژەڵدا، زۆرجار کویۆتی، گورگ، کوندەپەپوو، ڕاوی یان قەلەڕەش؛ بە ئارەزووی خۆی کار دەکات، مەبەستی بەدکارانە دەمێنێتەوە.
نەخۆشی، شوومی و مردن لە ڕێگەی جادووگەریدا؛ لە بیرکردنەوەی دینه‌دا پێچەوانەکردنی مەراسیمە چاکبووکارییەکانە.
گەورەترین وریایی لە قسەکردندا؛ تەکنیکی بەرگری لە ڕوانگەی ڕێزلێنانەوە وەکوو ڕیسەت پێشان نەدراون.
نییە چیندی: پێویستە روحی مردووان بە ڕوونی لە جادووگەری زیندووەوە جیابکرێتەوە؛ گورگ-مرۆڤ و ناگوال ژیریش پابەندی یاسایانی جیاواز دەبن.
جۆرێک لە جادووگەرانی داستانی دینه
وشەی ناڤاژۆ yee naaldlooshii پێکهاتووە لە yee، بەمانای بەهۆیەوە، و naaldlooshii، ئەوەی بە هەر چوار پێیانەوە دەڕوات، بە وشەیی نزیکەی «لەگەڵیدا بە هەر چوار پێیانەوە دەڕوات»، ئاماژەیەکە بۆ جوڵانەوەی ئاژەڵانە. یی نالدلووشی جۆرێکە لە ناو پۆلی جادووگەرانی دینه و تەنها لە ناو ئەم داستانەدا هەیە؛ ئەم کۆمەڵگایە لەلایەن توێژینەوەی مەیدانی کلاکهۆنەوە لە دەیەی ١٩٢٠ەوە بەڵگەنامەکراوە.
دینه‌ی داستانی بە گەورەترین وریایی سەبارەت بەم بابەتە قسە دەکەن: لەبەر ترسی ئەوەی قسەکردن سەرنج و مەترسی ڕادەکێشیت، لەبەر پەیوەندی لەگەڵ مردن و زیانی کۆمەڵگا و لەبەر قورسی هەموو تۆمەتێکی جادووگەری. ئەم وریاییە بەشێکە لە بابەتەکە خۆی و لێرەدا ڕێزی لێ دەگیرێت.
کولتووری گشتی، خۆگرتنی نامۆ و پێناسەکردن
پێویستە داستان و کولتووری گشتی لە یەکتری جیا بکرێنەوە: کولتووری گشتی ئێستای Skinwalker سەبارەت بە Skinwalker Ranch، بەرنامەی تەلەفیزیۆن و چیرۆکی ئینتەرنێت مادده‌کانی جیاوازی سەرەتایی تێکەڵ دەکات، بوونەوەرەکە دەکاتە ئۆپۆنێنتێکی گۆڕدرای مۆنستەر و لە چوارچێوەی خۆی دەریدەهێنێت؛ دەنگی خۆجێییان ئەمە بە خۆگرتنی کولتووری دەبینن.
لە ڕوانگەی زانستی ئایینییەوە یی نالدلووشی ئیتنۆگرافیایی کۆمەڵگایەکی جادووگەریی خاوەن ئەرکی کۆمەڵایەتییە. ڕوونکردنەوەی گرنگ: کەمکردنەوەی بۆ مۆنستەر یان بوونەوەری UFO چەواشەکارییە. کپبوونی دینه سەرەکی سنووردانانی کولتووری و پاراستنی خۆیانە، نەک بەڵگە بۆ شتی سەرسامکار. و کولتووری گشتی ئێستا دوورە لە داستان.
بۆچی دینه بێدەنگن
دینه‌ی داستانی بە گەورەترین وریایی سەبارەت بە یی نالدلووشی قسە دەکەن، لەبەر ترسی ئەوەی قسەکردن سەرنج و مەترسی ڕادەکێشیت، لەبەر پەیوەندی لەگەڵ مردن و زیانی کۆمەڵگا و لەبەر قورسی هەموو تۆمەتێکی جادووگەری. لە ڕوانگەی ڕێزلێنانەوە لێرەدا هیچ تەکنیکی بەرگری وەکوو ڕیسەت پێشان نەدراوە؛ ئەوەی دەیەوێت لەگەڵ میراتەکەدا بەربکەوێت، باشترین ڕێگا لە ڕێگەی ئیتنۆگرافیای بڵاوکراوەوەیە.
گورگ-مرۆڤ، ناگوال و جیاوازییە دیارییەکان
ماده‌ی گۆڕانی شێوە لە هەموو جیهاندا هەیە، بەڵام جیاوازییەکان گرنگن: گورگ-مرۆڤی ئەوروپی زۆرجار نەفرەت یان چارەنووسێکی بێ خۆشییان نەگیراوە، ناگوالی میسۆئەمریکا چوارچێوەیەکی خۆی هەیە، بەڵام یی نالدلووشی هەڵبژاردنێکی بە ئارەزووی خۆیەتی و لە ڕوانگەی مۆرالی زۆر ناشیرین لە بیرکردنەوەی دینه‌دا. لە ناو کولتوورەکەدا پێویستە بە ڕوونی لە روحی مردووان چیندی جیابکرێتەوە.
پرسیارە باوەکان دەربارەی یی نالدلووشی
یی نالدلۆشی چییە؟
گۆڕاوێکی خراپی پێستی گەلی دینێ (Diné)، جادووگەرێکی مرۆیی کە شێوەی ئاژەڵ وەردەگرێت، زۆرجار کویۆتی، گورگ، کوندەپەپوو، ڕۆیو یان قەلەڕەش.
ئایا هەمان چیندییە؟
نەخێر، چیندی ڕۆحی مردووەکانە؛ یی نالدلۆشی جادووگەرێکی زیندووە.
ئایا کولتووری گەلی سکینوۆکەر ڕەسەنە؟
نەخێر، لە نەریت دووردا ماوەتەوە، چەمکی جیاواز تێکەڵ دەکات و وەسفەکە لە دەقی دینێ لادەبات؛ دەنگی خۆجێیان ئەمە بە دەستکەوتی کولتووری هەڵدەسەنگێنن.
لینکی زیاتر
هەروەها بخوێنەوە:
- چیندی – ڕۆحی مردووی گەلی دینێ، بە ڕوونی لە جادووگەرەکە جیاکراوەتەوە
- تاهکویتز – دزینەری ڕۆحی گەلی کاهویلا
- تیلیسم، بخوور کردن، خوێ – ئامرازی پارێزەری نەریتی
- قوتبنمای پاراستن – کۆبینینێک لەسەر ئامرازی پارێزەری
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
سەرچاوەی سەرەکی زیاتر لە لیستی سەرچاوەکان.
وەک گۆڕاوی پێستی ناڤاهۆ (Navajo)، یی نالدلۆشی گەیشتووەتە کولتووری گشتی؛ بەڵام لە نەریتی خۆی گەلی دینێدا، ئەو بەشێکە لە بابەتی جادووگەری و بۆیە لەو شتانەیە کە بە هۆکارێکی باش تەنها بە وریایی زۆرەوە قسەیان لەسەر دەکرێت.
