تاهکویتز، شەهابی ڕاوی گیان
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
تاهکویتز ڕۆحی سەرچاوەی کاهویلای ئەمریکای باکووریە.
دزی گیان کە وەک شەهاب بەسەر ئاسمانی شەودا تێدەپەڕێت.
تاهکویتز، هەروەها ناسراو بە تاکویش، ڕۆحێکی خراپی بەهێزی کاهویلایە لە شاخی سان جاسینتۆ لە باشووری کالیفۆرنیا. بە دزی گیان دادەنرێت کە وەک شەهاب بەسەر ئاسمانی شەودا تێدەپەڕێت، گیانی دزراو دەبەرێتە ناو کێوی خۆیەوە و لەوێ دەیخوات.
لەگەڵ ئەوەشدا، دووڕوویانەیە: دەتوانێت ڕۆحی پاراستن و هێزی شامانەکانیش بێت، نەک تەنها شەیتانی، بەڵکوو سەرچاوەیەکی هێزی مەترسیدار. لە ڕووی ئیتنۆگرافیدا، ئەم شێوەیە لە ساڵی 1908ی دوبوا و 1920ی هووپەرەوە بە باشی بەڵگەدار کراوە.
جۆر: ڕۆحی خراپی دزی گیان، هەروەها سەرچاوەیەکی هێزی دووڕوویانەی شامانەکان
سەرچاوە: سەرچاوەی کاهویلا، پەیوەستە لەگەڵ لویسینیۆ و کومییای
دەقەکان: بەڵگەنامەکردنی ئیتنۆگرافی لە ساڵی 1908ەوە، دوبوا، هووپەر و بین
ماوە: سەرچاوەی کاهویلا، ئیتنۆگرافی لە 1908ەوە
دیمەن: شەهاب، تۆپی ئاگر یان شێوەیەکی لە مرۆڤ نزیک
پێوەندی سەرچاوەکان
سەردەمی دەقەکان
سەرچاوەی سەرەکی کاهویلایە و پێشتر لە ساڵی 1908 لەلایەن سی. جی. دوبوا و لە ساڵی 1920 لەلایەن لووسیل هووپەرەوە بە شێوەی ئیتنۆگرافی تۆمار کراوە؛ لۆوێل جۆن بین بەڵگەنامەکردنەکەی قووڵتر کرد.
بواری باڵاوبوونەوە
شاخی سان جاسینتۆ و دۆڵی تاهکویتز لە باشووری کالیفۆرنیا؛ سەرچاوەی پەیوەندیدار لەلای لویسینیۆ و کومییای بەدی دەکرێن.
دۆخی سەرچاوەکان
بە باشی بەڵگەدار کراوە: هووپەر 1920 و بین، لەگەڵ توێژینەوە دەربارەی شامانیزمی کالیفۆرنیا. نەک بنیاتنانێکی ئینتەرنێتی، بەڵکوو ئیتنۆگرافیایەکی جێگیر.
ناو و شێوازەکان
کاهویلا و لویسینیۆ: ناوەکە بە چەندین شێوازی نووسین بوونی هەیە؛ شێوازی ئێستایی باوی تاهکویتز تەنها لە ساڵی 1897ی پێوانەی زەوی ئەمریکاوە ستانداردکرا. لە لویسینیۆدا، تاکویش بە واتای تۆپی ئاگری کارەبایی یان شەهاب بەکاردێت.
شێوەی دەرکەوتن
دیمەن
تاهکویتز وەک شەهاب، تۆپی ئاگر یان بروسکەی گۆل لەسەر ئاسمانی شەو دەردەکەوێت، لەلای بین وەک شەهاب یان بە شێوەیەکی لە مرۆڤ نزیک کە بریسکەی شین لێ دەکەوێت. هەروەها گرمە، تریشقە، بومەلەرزە و ڕووخانی بەرد لە چیاکاندا پێی دراون.
کاریگەری
تاهکویتز ڕۆحێکی خراپی مردنبەخۆدایە و دزی گیانە؛ شەهابەکە بە تاهکویتز لەسەر ڕاوی گیان دادەنرێت. گیانی دزراو دەبەرێتە کێوی خۆی لە سان جاسینتۆ و لەوێ دەیخوات. لەگەڵ ئەوەشدا دەتوانێت ڕۆحی پاراستن و هێزی شامانەکانیش بێت، سەرچاوەیەکی هێزی مەترسیدار، نەک تەنها شەیتانی.
کارتی ناسنامە: تاهکویتز
گرنگترین لایەنەکانی دزی گیان بە یەک نیگا.
سەرچاوەی کاهویلا لە شاخی سان جاسینتۆ، پەیوەستە لەلای لویسینیۆ و کومییای؛ لە ساڵی 1908ەوە بە شێوەی ئیتنۆگرافی بەڵگەدار کراوە.
ئەو کەسانەی گیانیان دزراوە، هەروەها شامانەکان کە دەتوانن سەرچاوەیەکی هێزی مەترسیداری بۆیان بێت.
شەهاب، تۆپی ئاگر یان بروسکەی گۆل لەسەر ئاسمانی شەو؛ لەلای بین بە شێوەیەکی لە مرۆڤ نزیکیشە کە بریسکەی شین دەردەبڕێت.
دزی گیان و مردن، هەروەها گرمە، تریشقە، بومەلەرزە و ڕووخانی بەرد لە چیاکاندا کە بە کاری ئەو دادەنرێن.
دووربووە لە دۆڵی تاهکویتز؛ لە کاتی بومەلەرزەدا سەما دەکرا، و تەنها شامانی شارەزا توانای پەیوەندیکردنی لەگەڵی هەبوو.
ڕۆحی بایەکانی هەمان کۆمەڵگەی چیرۆک، کە ئەوانیش گیان دەدزن وەک تاهکویتز، هەروەها بوونەوەری شەهابیی چاووپ لەلای لویسینیۆ و دییگوینیۆ.
لە چیای کاهویلاوە بۆ نەخشەی کالیفۆرنیا
سەرچاوەی سەرەکی تاهکویتز کاهویلایە، پەیوەستە لەلای لویسینیۆ و کومییای، و لە شاخی سان جاسینتۆ و دۆڵی تاهکویتزدا نیشتەجێ کراوە. بە شێوەی ئیتنۆگرافی پێشتر لە ساڵی 1908 لەلایەن سی. جی. دوبوا و لە ساڵی 1920 لەلایەن لووسیل هووپەرەوە تۆمار کراوە؛ لۆوێل جۆن بین دواتر ئەم شێوەیەی لە چوارچێوەی توێژینەوەی خۆی سەبارەت بە کاهویلا وەسف کرد. ناوەکە بە چەندین شێوازی نووسین بوونی هەیە، شێوازی ئێستایی باو تەنها لە ساڵی 1897ی پێوانەی زەوی ئەمریکاوە ستانداردکراوە.
لە لویسینیۆدا تاکویش بە واتای تۆپی ئاگری کارەبایی یان شەهاب بەکاردێت؛ هەر ئەم نیشانەی ئاسمانییە تا ئێستا سەرچاوەکە هەڵدەگرێت. هەرکەسێک شەهابێکی بەسەر سان جاسینتۆدا بینیبێت، تاهکویتزی بەسەر ڕاوی گیاندا بینیوە، و هەرکەسێک گرمەی چیاکەی بیستبێت، کاری ئەوی بیستووە.
ناوی شوێن، ئەدەبیات و ڕێکخستن
تاهکویتز ناوبەخشی تاهکویتز پیک، تاهکویتز ڕۆک، دۆڵ و فۆڵزە هەروەها ڕێگایەک لە پاڵم سپرینگزە و بە شێوەی ئەدەبی لەلای لووئیس لامۆر دەردەکەوێت؛ ئێستا دۆڵەکە لەلایەن ئاگوا کالینتی باندی هیندییانی کاهویلاوە چاودێری دەکرێت.
لە ڕووی زانستی-ئایینیدا تاهکویتز دزی گیانی خراپ و سەرچاوەیەکی هێزی دووڕوویانەیە. ڕوونکردنەوەی گرنگ: بە شێوەیەکی ئیتنۆگرافی جێگیر بەڵگەدار کراوە، نەک بنیاتنانێکی ئینتەرنێتی. سەرچاوە گەلییەکان بۆی دەکەنە شەهابێکی مرۆڤخۆری بێ زیاتر و بنبڕایی شامانیانە پشتگوێ دەخەن. هەروەها ئەو چیرۆکە داخراوەیەی سەبارەت بە یەکەم شامان کە خراپ بووە و دوورخراوەتەوە، سەرەکی لە پێشاندانی گەشتیاری هاوچەرخوە سەرچاوەی گرتووە.
دووربووە، سەما و پەیوەندی شامانی
دۆڵی تاهکویتز دووردەخرایەوە؛ لە کاتی بومەلەرزەکاندا، کە بە کاری ئەو دادەنرا، سەما دەکرا، و تەنها شامانی شارەزا لەگەڵ تاهکویتز پەیوەندییان دەگرت. هیچ ئامولیتی بەرگری تایبەت بەڵگەدار نیوا. هەمیشە مامەڵەکردن لەگەڵ ئەم ڕۆحە بۆیە کاری تاکەکەس نەبوو، بەڵکوو کاری پیشەگەران بوو: ئەوەی شامان نەبووایە، لێی دووردەکەوتەوە.
دزی گیان لەسەر ئاسمانی شەو: بەراوردکردنەوە
لە هەمان کۆمەڵگەی چیرۆکدا ڕۆحی بایان هەن، کە وەک تاهکویتز گیان دەدزن؛ لە ڕووی ناوچەیی بوونەوەری شەهابیی چاووپی لویسینیۆ و دییگوینیۆ نزیکترین بەراوردیانە. لە ڕووی جۆرناسیدا تاهکویتز ڕۆحی دزی گیانی شەو و ئاسمانیشە: شێوەیەک کە دیمەنی ئاسمانی و مەترسی مردن یەکدەخات.
پرسیارە دووبارەبووەکان دەربارەی تاهکویتز
تاهکویتز کێیە؟
ڕۆحێکی خراپی بەهێزی کاهویلایە لە شاخی سان جاسینتۆ لە باشووری کالیفۆرنیا، دزی گیانێک.
نیشانەکەی چییە؟
شەهاب و تۆپی ئاگر لەسەر ئاسمانی شەو، بەوجۆرەی تاهکویتز لەسەر ڕاوی گیان تێبگرین؛ هەروەها گرمە، بومەلەرزە و ڕووخانی بەرد بە کاری ئەو دادەنرێن.
تەنها خراپە؟
نەخێر، دووڕوویانەیە و دەتوانێت ڕۆحی پاراستن و هێزی شامانەکانیش بێت، سەرچاوەیەکی هێزی مەترسیدار.
لینکی زیاتر
هەروەها بخوێنەوە:
- چیندی – ڕۆحی مردووانی دینی
- یی نالدلۆشی – گۆڕانکاری پێستی جادووی دینی
- ئامولیت، خوێ، بخوورکردن – ئامرازی بەرگری سەرچاوەیی
- قوتوپاسی پاراستن – ئامرازی بەرگری بە کوورتی
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
کارە بنەڕەتیی زیاتر لە لیستی سەرچاوەکان.
وەکو ڕۆحی تاهکویتز لە گەلی کاهویلا و پەیوەندیدار بە کێوی سان یاسینتۆ، شانۆی ئاسمانی و ترس بە یەکتری دەبەستێت: دزی گیانی ناو مێتیۆرەکە هەروەها سەرچاوەیەکی هێزی شامانەکان بوو، و هەر ئەم دوو ڕۆڵە یەکتردا جیایدەکاتەوە لە بوونەوەرێکی ترسناکی سادە.
