ئانچیمایێن، ئاگری هەڵخەڵەتێنەر بە فەرمانی کالکو

ئانچیمایێن روحـێکە لە بیروباوەڕی گەلی ماپوچە.

منداڵێکی مردوو وەک ئاگری هەڵخەڵەتێنەر لە خزمەتی جادووگەرێک.

ڕۆحمایوچە

ئانچیمایێن

ئانچیمایێن روحێکی بچووکی خزمەتکاری گەلی ماپوچەیە کە وەک منداڵێکی بریسکەدار یان وەک تۆپی ئاگری فڕۆکەیی بەناو تاریکایی و شەودا دەگەڕێت. لە تەرمی منداڵێکی مردوو دروستکراوە و خزمەتی کالکو دەکات، جادووگەرێکی خراپ، و بە فەرمانی ئەو زیان دەگەیەنێت.

وەک تۆپێکی ڕووناک بە شەودا دەگەڕێت، ئاسنگیرەکان دەترسێنێت و هەندێک جار لەسەر ئەسپ لادەیانداتەوە، شتێک وەکوو چرای تاڵانکاری، و منداڵان سەرلێشێواو دەکات کە دوای ڕووناکییەکە بۆ لار بەشی دارستان دەکەون.

بە کۆتایی: ئانچیمایێن

جۆر: روحی خزمەتکار لە منداڵێکی مردوو بە فەرمانی کالکو
سەرچاوە: جیهانی روحی خۆجێیی گەلی ماپوچە لە باشووری چیلی و ئارجەنتین
دەق: زارەکی گەلی ماپوچە، تۆمارکراوە لە کۆکراوەکانی ئەفسانە
ماوە: باسکردنی زارەکی هەتا سەردەمی ئێستا
دەرکەوتن: منداڵێکی بریسکەدار یان تۆپی ئاگری فڕۆکەیی

پێناسەی ڕوایەت

سەردەمی دەقەکان

باوەڕی زارەکی گەلی ماپوچە کە لە کۆکراوەکانی ئەفسانە تۆمارکراوە و هەتا سەردەمی ئێستا، لەنێو شت لە یاری ڤیدیۆییدا، بەردەوامی هەبووە.

بواری باڵاوبوونەوە

ناوچەکانی گەلی ماپوچە لە باشووری چیلی و ئارجەنتین، بەتایبەت گوندەکانی نزیک دارستان، کە دەگوترێت ڕووناکییەکە شەوانە لە نزیکیانەوە دەردەکەوێت.

دۆخی سەرچاوەکان

کەم بەڵام بەردەوام: هیچ بەرهەمێکی تایبەت لەبارەی ئانچیمایێن نییە، بەڵام لیتراتووری زەمینەیی سەبارەت بە ئایینی ماپوچە، بۆ نموونە لای لاتچام و گێڤارا، بەهێزە.

ناو و شێوازەکان

ماپودونگون: ناوەکە لە زمانی ماپودونگون سەرچاوەی هەیە، زمانی گەلی ماپوچە؛ شێوازی ئیسپانی ئانچیمالێن (Anchimallén) دەبێت.

شێوە و کاریگەری

دەرکەوتن

منداڵی بریسکەدار و تۆپی ئاگری فڕۆکەیی وێنەیەکی بێتاوانی لەگەڵ هەڕەشەیەک تێکەڵ دەکەن؛ ڕووناکییەکە لە تاریشەودا هەم هۆکاری هەڵخەڵەتاندنە و هەم پیشاندەرێکی خراپەیە.

کاریگەری

وەک تۆپێکی ڕووناک، ئانچیمایێن بە شەودا دەگەڕێت، ئاسنگیرەکان دەترسێنێت و هەندێکجار لەسەر ئەسپ لادەیانداتەوە، شتێک وەکوو چرای تاڵانکاری، و منداڵان سەرلێشێواو دەکات. وەک ئامرازی کالکو، خواستی خراپی ئەو دەخات بەکار و نەخۆشی دەگەیەنێت.

کارتی ناسنامەیی: ئانچیمایێن

سەرەکیترین ڕەگەزەکانی روحی ڕووناک بە یەک نەزەر.

کۆنتێکستی کەلتووری

ڕەگەزێک لە جیهانی روحی خۆجێیی گەلی ماپوچە، بەشێک لە کۆمەلگای وەکوفە (wekufe) واتا بوونەوەرەکانی روحی زیانبەخش لە خزمەتی کالکوکان.

پەیوەست بە

منداڵانی کە دوای ڕووناکییەکە بۆ دارستان دەکەون، و ئاسنگیرانی شەوانە کە لەسەر ئەسپ دەیانداتەوە یان سەرلێشێواوی دەکات.

دەرکەوتن

منداڵێکی بریسکەدار یان تۆپی ئاگری فڕۆکەیی، کە هەندێک جار شێوازی منداڵ تێیدا دیارە.

بواری کاریگەری

هەڵخەڵەتاندن، ترساندن و نەخۆشی بە فەرمانی کالکو: مەترسیدار سەرەکی وەک ئامرازی خواستی کەسانی تر.

چۆنیەتی مامەڵەکردن

وریایی کۆمەڵگا کە منداڵان لە ڕووناکییەکەی شەوانە دووردەخاتەوە، و بەربەرەکانێ لەگەڵ کالکو لەلایەن ماچیی چاکسازی نەخۆشی.

پەیوەندیدار

کالکو، ئەوەی ئانچیمایێن خزمەتی دەکات، و ویل-ئۆ-دی-ویسپ (Will-o’-the-wisp)ی ئەورووپی وەک هاوشێوەیەکی چرای تاڵانکاری.

لە تەرمی منداڵێکەوە

ناوەکە لە ماپودونگون سەرچاوەی هەیە؛ شێوازی ئیسپانی ئانچیمالێن (Anchimallén) دەبێت. بەپێی باوەڕ، بوونەوەرەکە لە تەرمی منداڵێکی مردوو دروست دەکرێت و دەخرێتە ژێر فەرمانی کالکوێک وەک روحی خزمەتکار.

ئانچیمایێن بە تەواوی لە جیهانی روحی خۆجێیی گەلی ماپوچە دامەزراوە، کۆسمۆسی وەکوفەی زیانبەخش. وەک ئامرازی کالکو، خواستی خراپی ئەو بۆ ناو شەو دەبات، پابەندکراوە بە گەورەیەکەوە کە بە خواستی خۆی خزمەتی نەیدەکات.

وەرگیران لەگەڵ چۆنچۆن

ئانچیمایێن لە پرۆژە هەمینەکانی ئەفسانەی ماپوچەدا بەرچاوە، لەنێویاندا لە یاری ڤیدیۆیی کە تێیدا کالکو ئەوی وەک خزمەتکار هەیە. وەرگیرانی ئەو لاوازترە لە چۆنچۆنی خزمی.

لە ڕوانگەی زانستی ئایین، ئانچیمایێن ڕەگەزێکی جیهانی روحی خۆجێیی گەلی ماپوچەیە: روحێکی خزمەتکار کە لە تەرمی منداڵێک دروستکراوە، لە خزمەتی کالکوی جادووی خراپ و بەشێک لە کۆمەلگای وەکوفەی بوونەوەرەکانی روحی زیانبەخش. لە ڕووی ئەرکییەوە لە چرایەکی تاڵانکاری شەوانە دەچێت، بەڵام بەتەواوی لە ناو جیهانی کالکو و وەکوفەی گەلی ماپوچەدا دەمێنێتەوە.

وریایی لە جیاتی بەرگری تاکەکەسی

لە چیرۆکەکانی ئاگاداریدا، سەرەکی وریایی کۆمەڵگایە کە منداڵان دووردەخاتەوە لەوەی دوای ڕووناکییەکە بۆ دارستان بکەون. ئامرازی بەرگری تاکەکەسی و ڕیتوالیکراوی دیاریکراو بۆ ئانچیمایێن تەنیا بە شێوازێکی لاواز بەڵگە هەیە؛ بەرگری ڕاستەقینە زیاتر لە بەربەرەکانێ لەگەڵ کالکوی پشتەوەیدایە لەلایەن ماچیی چاکسازی نەخۆشی. وەک بەرگری گشتی لە ڕێگای شەوانە مۆمی پارێزەر باوە، کە ڕووناکی خۆی بەرامبەر بە ئاگری هەڵخەڵەتێنەری فرێودەر دەبینرێت، هەروەها تیلیسمێکی هەڵگیراو وەک نیشانەی پارێزەر و پیرگیا، هەروەک ماچی بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ وەکوفەکان بەکاریدەهێنێت.

چرای تاڵانکاری و روحی خزمەتکار بەراورد کراون

ئانچیمایێن (Anchimayen) بە ئاشکرا وەک بوونەوەرێکی مرۆڤ-چرا (ئاگرینی شەوانە) وەسف دەکرێت، بەمەش لەگەڵ ویل-ئۆ-دا-ویسپ (Will-o’-the-wisp)ی ئەورووپایی، ئەو چرا-ڕۆحییە شەوانەیە کە ڕێبواران لە ڕێگا وێڵ دەکات، دەگونجێت. لەبەر ئەوەی وەک ڕۆحی خزمەتکار لە منداڵێکی مردوو دروستکراوە و لەژێر فەرمانی جادووگەرێکدایە، هاوکات یەکسانییەکی ڕاستەوخۆیە لەگەڵ تۆیۆل (Toyol)ی مالایی، کە ئەویش خزمەتی گەورەیەکی زیندوو دەکات، هەرچەندە وەک دز نەک وەک ئاگری وێڵکەر. لەناو جیهانی ڕۆحی گەلی ماپوچەدا، ئەو لەتەنیشت چۆنچۆنی خزمی خۆیدایە و لەژێر فەرمانی کالکوودایە.

پرسیارە باوەکان دەربارەی ئانچیمایێن

ئانچیمایێن چییە؟

روحێکی خزمەتکاری بچووکە کە وەک منداڵێکی بریسکەدار یان تۆپی ئاگر دەردەکەوێت و خزمەتی کالکوێک دەکات.

لە چی دروست دەبێت؟

بەپێی باوەڕ، لە تەرمی منداڵێکی مردوو.

ئایا هەمان چرای تاڵانکارییە؟

لە ڕووی ئەرکییەوە هاوشێوەیە وەک چرای هەڵخەڵەتێنەری شەوانە، بەڵام لەناو جیهانی کالکو و وەکوفەی گەلی ماپوچەدا دەمێنێتەوە.

لینکی زیاتر

لینکی ناوخۆیی پێشنیازکراو:

کالکو – جادووگەرەکە کە ئانچیمایێن خزمەتی دەکات
تۆیۆل – روحی خزمەتکاری مالایی منداڵێکی مردوو
ویل-ئۆ-دی-ویسپ (Will-o’-the-wisp) – هاوشێوەی چرای تاڵانکاریی ئەورووپی
مۆمی پارێزەر، تیلیسم، پیرگیا – ئامرازی پارێزەری باوکراو

دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)

سەرچاوەی سەرەکی زیاتر لە لیستی سەرچاوەکان.

ئانچیمایێن (Anchimayen)، کە بە ئانچیمالێن (Anchimallén) ناسراوە، خوپەرستێکی کالکو (Kalku) دەمێنێتەوە، وەک منداڵێکی گڕگرتوو بەناو دارستانەکانی ماپوچەدا دەگەڕێت و بە ڕووناکییەکەیدا منداڵ و گەڕۆکان دەخاتە ناو مەترسییەوە.