نێکن و ئەو کەمانەی که بۆ ناو ئاو ڕادەکێشێت
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
نێکن ڕۆحێکە لە نەریتی جەرمانی/نۆردیکدا.
کەمانژه‌نی ئەو دڵ دەبڕێت و مەلەوانان بەرەو قوڵایی ڕادەکێشێت. نێکن بە کەمانەی خۆی مەلەوانان بۆ ناو ئاو ڕادەکێشێت.
نێکن، ئەو روحی ئاوی ئیسکاندیناڤیایە، ئێوارانی لەسەر ڕووبار و بەنداوان دادەنیشێت و بەشێوەیەکی دڵڕفێن کەمان لێدەدات، تا ئەوەی گوێگران بۆ ناو ئاو دەچن.
لەگەڵ ئەوەشدا، ئەو مامۆستای مۆسیقاژه‌نانیشە: لە بەرامبەر پێشکەشکراوێک، فێری کەمانژه‌نیان دەکات.
جۆر: روحی ئاوی کەمانژه‌ن
سه‌رچاوه: ئیسکاندیناڤیا، خزمی وشەیی nykr
دەقەکان: چیرۆکەکان لە سەرەتای سەده‌ی 19ەوە
ماوه: له نۆردیکی کۆن تا ئێستا
ڕوونمانی: کەمانژه‌نێکی ڕوت، هه‌روه‌ها وه‌ك ئه‌سپی خۆڵه‌مێشی
پاشخانی مێژووی
سەردەمی دەقەکان
لە نۆردیکی کۆندا تۆمار کراوه، چیرۆکەکانیش لە سەرەتای سەده‌ی 19ەوە نووسراونه‌ته‌وه.
بواری باڵاوبوونەوە
سویدن، نۆرویج، دانمارک.
دۆخی سەرچاوەکان
بواره: چیرۆکه‌کان و مۆسیقای گه‌ل.
ناو و شێوازەکان
زمان: بە نۆردیکی کۆن nykr، بە ئه‌له‌مانی کۆن nihhus: که تیایدا نێکن، نۆکن، نۆکه و نیکسی ئه‌له‌مانی لێ دروست بووه.
شێوە و کاریگەری
ڕوونمانی
پیاوێکی ڕوت لە ناو ڕووباردا لەگەڵ کەمان، هه‌روه‌ها وه‌ك ئه‌سپێکی خۆڵه‌مێشی (له باشووری سویدن به Bäckahäst ناسراوه).
کاریگه‌ری
کەمانه‌که‌ی بۆ ناو قوڵایی ڕادەکێشێت؛ سه‌ماکه‌ران تا ئه‌و کاته‌ی ژیره‌کان نه‌بڕدرێن، پشوو نادرێن.
کارتی ناسنامه: نێکن
گرنگترین ڕووخسارەکانی ئه‌و روحی ئاوی کەمانژه‌ن به یه‌ک تیشکدانه‌وه.
شێوازی ئیسکاندیناڤی خزمی وشەیی nykr ی جه‌رمانی.
مه‌له‌وانان وه‌ك مه‌ترسی، مۆسیقاژه‌نان وه‌ك قوتابی.
کەمانژه‌نێکی ڕوت له ناو ڕووباردا، هه‌روه‌ها وه‌ك ئه‌سپێکی خۆڵه‌مێشی.
ڕاکێشان و مه‌ترسی خنکان، هه‌روه‌ها مامۆستای مۆسیقا.
پۆلا له ناو ئاودا، بانگکردنی ناو وه‌ك به‌ربه‌ست.
له نێکیی فینلاندی به کەمانه‌که جیاواز دەبێته‌وه.
له نایکر بۆ کەمانژه‌نی ڕووبارەکان
یاکۆب گریم لە ساڵی 1835 خزمی نایکر وه‌ك دیارده‌یه‌کی گشتی جه‌رمانی ده‌رخست. چیرۆکه‌کان له سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی 19 تۆمار کران، له نۆرویج به‌ده‌ستی فایه، له سویدن به‌ده‌ستی هیلته‌ن-کاڤالیوس. یه‌ک چیرۆک باسی ڕزگاربوونی ده‌کات: پیاوێکی دینی بانگی نێک ده‌که‌ن که پێش ئه‌وه‌ی ڕۆحه‌که ڕزگاری ببێت، شه‌مشه‌ره‌که‌ی سه‌وز ده‌بێته‌وه؛ شه‌مشه‌ره‌که سه‌وز ده‌بێته‌وه، نێک به شادییه‌وه ده‌ستری ده‌دات.
له ستاگنێلیوس تا شاژنی سه‌هۆڵ
ڕۆمانتیزم نێکنی کرد به کارتێری هونه‌ری: شیعری ستاگنێلیوس ناوی نێکن (1821) و په‌نتاره‌ی کیته‌لسه‌ن ناوی نۆکن (1904) وێنه‌که‌یان دیاری کرد. ئه‌و به‌رجه‌سته‌ی مه‌ترسی خنکان له ئاسیاوه‌کان و هونه‌ری نیوه ترسناکی مۆسیقاژه‌نی ده‌که‌ن.
پۆلا له ناو ئاودا و ناوی ڕاست
نێکن، نێکی و هێزه ئاویه‌کانی ئه‌وروپای باکور
پرسیاره زوزاوه‌کان له باره‌ی نێکن
ئایا نێکن هه‌مان نیکسه‌یه؟
له ڕووی زمانی سه‌رچاوه‌یه‌کیانه، ه‌ه‌ردووکیان ڕه‌گه‌زی وشه‌یی جه‌رمانی هاوبه‌شن؛ نێکن به تایبه‌تمه‌ندی کەمانه‌که ناسراوه.
پۆلسکای نێکن چیه؟
جۆرێک ئاواز له مۆسیقای گه‌لی سویدییه، که به گوێره‌ی چیرۆک نه‌کراوه به ڕاوه‌ستان بکرێت.
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
سه‌رچاوه ستانده‌رده زیاتر له پێڕستی سه‌رچاوه‌کان.
وه‌ك ڕوحی ئاوی نێکن، هه‌رگیز له‌بیرنه‌چوو: کەمانژه‌نی مه‌له‌وانان بۆ ناو قوڵایی ڕادەکێشێت، ئه‌وه‌ی لێی فێر بێت، ئاوازی نایاب وه‌رده‌گرێت. ئایا وه‌ك نۆکنی نۆرویج یان نێکنی سویدن، هه‌ر کراوه‌یه که خود ڕۆحه‌که ڕزگاری بدۆزێته‌وه.
