ئارانیانی، خواپەرستی شەرمنانی تەنیایی دارستان
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
ئارانیانی خواپەرستی نەریتی ویدییە.
بانووی شەرمنی تەنیایی دارستان لە ریگ‌ویدا. ئارانیانی خواپەرستی شەرمنانی تەنیایی دارستانە و خواپەرستی ژنانەی ویدی بۆ دارستانە.
ئارانیانی خواپەرستی ویدی دارستانە، خواپەرستی دارستان و ئاژەڵانی دارستان و هەروەها بانووی شەرمن و نادیاری تەنیایی دارستان. ئەو دوور دەکەوێتەوە لە شارۆچکەکان، دوور لە شارستانیەت نە ترس و نە تەنیایی نازانێت، و مرۆڤ و ئاژەڵ خۆراک دەداتێ، هەرچەندە کێڵگە نەگیرێت.
ستایشی تاکەتاکی خۆی لە ریگ‌ویدا 10.146دا هەیە، ئارانیانی‌سوکتا. کەم دەبینرێت، تەنها بە دەنگی زەنگۆڵەکانی پێی هەست پێی دەکرێت؛ ئەو نوێنەری ژیندارییەکی وردوترسناک و جوانی تەنیایی دارستان لە کاتی هاتنی شەودایان.
جۆر: خواپەرستی ویدی دارستان و ئاژەڵانی دارستان
سەرچاوە: باکووری هیندستانی ویدی
دەقەکان: ریگ‌ویدا 10.146 (ئارانیانی‌سوکتا)، تایتیریا برهمانا
سەردەم: سەردەمی ویدی، ئێستا پەرستنی نزیک بە نەمابوو
دیمەن: بانووی نادیار و شەرمنی تەنیایی دارستان، هەروەها وەک سەماوان
مێژووی دەق
سەردەمی دەقەکان
ئارانیانی تاکە ستایشی تاکەتاکی خۆی لە ریگ‌ویدا 10.146دا هەیە، ئارانیانی‌سوکتا لە دواترین بەشی ریگ‌ویدا؛ ستایشەکە لە تایتیریا برهماناش دووبارە دەکرێتەوە و لێی شیکراوە.
بواری باڵاوبوونەوە
باکووری هیندستانی ویدی. لە هینددوئیزمی دواتردا پەرستنی ئارانیانی کەمرەنگ بووەوە؛ ئێستا نزیکە لە نەمابوو.
دۆخی سەرچاوەکان
سەرچاوەکان باشن، بەڵام تەنها پشت بە یەک ستایش دەبەستن، لەگەڵ دووبارەکردنەوە و لێکدانەوەیان لە تایتیریا برهمانا.
ناو و شێوازەکان
سانسکریت: ناوەکە لە aranyaوە هاتووە، واتە دارستان یان کێویان: ئارانیانی، ئەوەی هی دارستانە. لە سوکتاکەدا داواکار پرسیار دەکات بۆچی ئەو لە گوندەکان دوور دەکەوێتەوە و چۆن دوور لە شارستانیەت نە ترس و نە تەنیایی دەناسێت.
دیمەن و ڕەفتار
دیمەن
ئارانیانی نادیار و شەرمنە، هەندێک جار وەک سەماوان بیر لێدەکرێتەوە. زەنگۆڵەی دەنگدار لە پێیدایە؛ کەم دەبینرێت، تەنها بە دەنگی زەنگۆڵەکانی هەست پێی دەکرێت. ستایشەکە خەیاڵاوی هەواری خۆرئاوابوون، کریکریلیوکان، دەنگی دواگرتنەوە و ئەو دەنگانەی وا دەردەکەون کە بانگی مرۆڤانن دەروانێتەوە.
کاریگەری
ئارانیانی بانووێکی چاکخواز و شەرمنە: بێ ترس بە شوێنە دووری دارستانان دەگەڕێت، لە شارۆچکەکان دوور دەکەوێتەوە و مرۆڤ و ئاژەڵ خۆراک دەداتێ بەبێ کێڵان، ئەمەیش داواکار وەک گەورەترین موعجیزە ستایشی دەکات. هەندێک جار وەک بانووی داری ئارەزوو دادەنرێت.
پرۆفایل: ئارانیانی
سەرەکیترین لایەنەکانی خواژنی داربەست بە یەک نەزەر.
خواپەرستی سروشتی ویدی خاوەن ستایشی تایبەت لە دواترین بەشی ریگ‌ویدا؛ نموونەیەکی دەگمەن لە خواپەرستێکی سەربەخۆی دارستان لە ویداکاندا.
بۆ ئەو مرۆڤەی تەنیایی دارستان تاقیدەکاتەوە: سوکتاکە دەربڕی ئازموونی ئەو کەسەیە کە لە کاتی خۆرئاوابوون بە تاکێتی لە دارستاندا وەستاوە.
بە کەمی دەبینرێت: کەسایەتییەکی نادیار و شەرمن، هەروەها وەک سەماوان بیر لێدەکرێتەوە، تەنها بە دەنگی زەنگۆڵەکانی پێی ناسراو.
بانووی دارستان و ئاژەڵانی دارستان؛ مرۆڤ و ئاژەڵ خۆراک دەداتێ بەبێ کێڵان، و نوێنەری ژیندارییەکی تەنیایی دارستانە.
بانگهێشتی ویدی لەلایەن سوکتاکە؛ دواتر کەمرەنگ بووەوە. نموونەیەکی دەگمەن لە پیرۆزگا پیرۆزگای ئارانیا دیوی لە ئارراهە.
ئارتێمیسی یۆنانی و دیانای رۆمی وەک بانووانی کێویان؛ لە ناخی هیندستان لەگەڵ بۆنبیبی، ڤانادیڤاتا و ڤانادورگا خزمن.
ستایشێکی تاک: ئارانیانی‌سوکتا
ناوەکە سانسکریتییە لە aranyaوە، واتە دارستان یان کێویان: ئارانیانی، ئەوەی هی دارستانە. تاکە ستایشی تاکەتاکی خۆی لە ریگ‌ویدا 10.146دا هەیە، ئارانیانی‌سوکتا لە دواترین بەشی ریگ‌ویدا؛ تایتیریا برهمانا ستایشەکە دووبارە دەکاتەوە و لێی شیدەکاتەوە.
سوکتاکە وەک بانگهێشتنێک بۆ خواپەرستی شەرمن بنیاتنراوە: داواکار دەپرسێت بۆچی ئەو لە گوندەکان دوور دەکەوێتەوە و چۆن دوور لە شارستانیەت نە ترس و نە تەنیایی دەناسێت. خەیاڵاوی هەواری خۆرئاوابوون، کریکریلیوکان، دەنگی دواگرتنەوە و دەنگەکانی وا وەک بانگی مرۆڤ دادەنرێن ستایش دەکات، و وەک گەورەترین موعجیزە ستایش دەکات کە ئارانیانی خۆراک دەداتێ بەبێ کێڵان.
دووبارە دۆزینەوە و دەستنیشانکردن
ئارانیانی یەکێکە لە هەڵبژاردەترین خواپەرستە سروشتیانی هۆنراوەیی ریگ‌ویدا و لە گفتوگۆی ژینگەییدا وەک خواپەرستێکی لەبیرکراوی دارستان دووبارە دۆزراوەتەوە. وەک نموونەیەکی سەردەمانە بۆ خواپەرستکردنی سروشت لە ویداکاندا لە کاتی گواستنەوە لە شێوازی ژیانی گەشتیارانە بۆ نیشتەجێبوون.
لە بواری زانستی ئایینیدا، ئارانیانی خواپەرستێکی سروشتی ویدییە و کەسایەتیکراوی تەنیایی دارستانە. لەسەر پێستی گواستنەوە لە پەرستنی سروشتی رامنەکراو بۆ کولتووری نیشتەجێبووی وەستاوە و نموونەیەکی دەگمەنە لە خواپەرستێکی سەربەخۆی دارستان لە ریگ‌ویدا.
بانگهێشتن نەک بەرگری
ئەوەی سەرچاوەیی چەسپاوە بانگهێشتی ویدی لەلایەن ئارانیانی‌سوکتاوە. لە هینددوئیزمی دواتردا پەرستنی ئەو کەمرەنگ بووەوە؛ نموونەیەکی دەگمەن لە پیرۆزگا پیرۆزگای ئارانیا دیوی لە ئارراهە. جگە لەوە، لە خواپەرستانی دارستانی خزمداردا بەردەوامە. لەبەر ئەوەی ئارانیانی خواستخوازانەیە، لە پەرستنیدا مەسەلە بانگهێشتنە نەک بەرگری: ئەوەی دارستان دەچووەتێ، لە جیاتی بەرگریکردن لە دژی بانوو، بۆ لای ئەو ڕوو دەکاتەوە.
بانووانی کێویان: هاوشێوەیی‌کان
ئارانیانی هاوتای ئارتێمیسی یۆنانی و دیانای رۆمییە، بانووانی کێویان و ئاژەڵانی دارستان، هەروەها خواپەرستانی دارستان بەگشتی. لە ناخی هیندستان لەگەڵ بۆنبیبیی سوندارباناندا، خواپەرستە درەخته‌کانی بەناوی ڤانادیڤاتا و ڤانادورگا خزمی هەیە.
پرسیارە باوەکان دەربارەی ئارانیانی
ستایشەکەی لەکوێدایە؟
لە ریگ‌ویدا 10.146، مانداڵای دەیەم. ئارانیانی‌سوکتا تاکە ستایشی تایبەتی خۆیەتی و لە تایتیریا برهمانا دووبارە دەکرێتەوە و لێی شیدەکرێتەوە.
چۆن ئارانیانی هەستپێدەکرێت؟
بە دەنگی زەنگۆڵەکانی پێی و بە دەنگەکانی دارستان لە کاتی خۆرئاوابووندا؛ بە کەمی دەبینرێت.
ئایا هێشتا پەرستراوە؟
بەکەمی؛ پەرستنی ئەو نزیکە لە نەمابوو. پیرۆزگایەکی ناسراو ئارانیا دیویە لە ئارراه.
لینکی زیاتر
هەروەها بخوێنەوە:
- هینددوئیزم – هەموو بوونەوەرەکانی جیهانی باوەڕی هینددوئیزم
- بۆنبیبی، ڤانادیڤاتا – خواپەرستانی دارستانی خزمی هیندستان
- ئارتێمیس – بانووی یۆنانی کێویان
- ئاگنی – خوداوەندی ویدی لە هەمان چڵگای دەقی
- زەنگۆڵە، بخوورکردن، پێچە – ئامرازی بەرگری و ئایینی گوازراوە
- قوتوپاسی بەرگری – ئامرازەکانی بەرگری بەگشتی
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
سەرچاوەی زیاتری بنچینەیی لە لیستی سەرچاوەکان.
وەک خواژنی دارستانی ڤیدیک (Vedic) کە تەنها یەک هیمنی هەڵبەستی چڕی هەیە، ئارانیانی (Aranyani) بە خانمی تەنیایی دارستان دەمێنێتەوە: خواژنێک کە نابینرێت، بەڵکو تەنها بە دەنگی زەنگۆڵەکانی پێ و دەنگەکانی دارستانی سەر بەیان هەستی پێ دەکرێت.
