ڤایاو، پاسەوانی دەریاچەی پیرۆزی کانیاوی

ڤایاو خواژنێکە لە داب و نەریتی هاوایی.

دەریاچەکە لە لوتکەدا پیرۆزە، بەڵام خواژنەکەی نزیکەی لەبیرکراوە.

خواپەرستهاوایی

ڤایاو

ڤایاو خواژنی هاوایی‌ی Lake Waiau ـە، دەریاچەیەکی بچووکی پیرۆزی کانیاوی لە نزیک لوتکەی مائونا کیا لە بەرزیی نزیکەی 3970 مەتری. ئەو یەکێکە لە چوار خواژنی کەوای بەفراویی، خوشکی پۆلیعاهووە و بەتەواوی لەگەڵ ئەو دەریاچە بریسکەدارە بەرزە یەکخراوە، کە بۆیانی ناوی داوە و پاسەوانی ئەیە.

شوێنەکە باشتر لە کەسەکە بەڵگەدار کراوە: دەریاچەکە یەکێکە لە پیرۆزترین شوێنەکانی مائونا کیا، لە کاتێکدا چیرۆکی خواژنەکە هەر لە ساڵی 1916 وا هەژمار دەکرا کە نزیکەی لەبیرکراوە. وێستەرڤێلت بە ڕوونی گریمانەی ئەوەی کرد کە ئەفسانەیەکی هێشتا نەدۆزراوەتەوە هەیە کە کچی خواژنی ڤایاو بە دەریاچەکەوە دەبەستێتەوە.

بە کوورتی: ڤایاو

جۆر: خواژنی دەریاچە و پاسەوانی Lake Waiau
سەرچاوە: ئەفسانەی هاوایی، کۆکراوەتەوە لەلایەن وێستەرڤێلت و بێکویس
دەقەکان: وێستەرڤێلت 1916، بێکویس 1940
ماوە: کۆکراوەتەوەی کلاسیکی نەقلی هاوایی
دیمەن: کچێک بە کەوای سپی

ناوچەی سەرچاوە و سەرچاوەکان

سەردەمی دەقەکان

تێبینییەکان دەربارەی خواژنەکە لە کۆکراوەتەوە کلاسیکییەکانی وێستەرڤێلت 1916 و بێکویس 1940دان؛ چیرۆکێکی تەواوکراو نەماوەتەوە.

بواری باڵاوبوونەوە

مائونا کیا لە هاوایی، بە تایبەتی Lake Waiau لە نزیک لوتکەکە: دەریاچەیەکی بچووکی کانیاوی لە بەرزیی نزیکەی 3970 مەتری.

دۆخی سەرچاوەکان

لاواز، بەڵام بە تایبەتمەندییەکی جیاواز: شوێنەکە زۆر باشتر لە کەسەکە بەڵگەدار کراوە؛ پیرۆزیی دەریاچەکە دووپاتکراوەتەوە، بەڵام ئەفسانەی خواژنەکە بەدواوە نییە.

ناو و شێوازەکان

هاوایی: Wai-au واتای ئاوێکە کە قووڵ بێت بۆ مەلە کردن یا ئاوێکی گیرچاو، لە wai، ئاوی سویری، و au، جۆشان یا گیرچاوی. وێستەرڤێلت ناوەکە بە واتای قووڵ بۆ حەمامی خواژنەکە شی دەکاتەوە.

وەسف

دیمەن

ڤایاو وەک کچێک بە کەوای سپی دەردەکەوێت و بەتەواوی لەگەڵ دەریاچەی چیایی کە ناوی لەسەرە یەکخراوە.

کاردانەوە

ئەو خواژنی پاسەوانی دەریاچە پیرۆزەکەیە. دەریاچەکە هەندێک جار وا هەژمار دەکرا کە بێ بنیاتی و تا ناخی چیاکە دەگاتەوە؛ بەڵام لە ڕاستیدا تەنها چەند مەترێک قووڵییەکەی هەیە و ڕاژەکانی قووڵی زۆر جیاوازن.

کارتی ناسنامه‌ی: ڤایاو

پاسەوانی دەریاچەی چیایی بە کورتی.

کۆنتێکستی کەلتووری

یەکێک لە چوار خواژنی کەوای بەفراویی و خوشکی پۆلیعاهوو؛ کەسایەتییەکەی کەم گەشەکردووە، بەڵام دەریاچەکە زیاتر پیرۆزە.

بەرپرسیارە بۆ

Lake Waiau لە نزیک لوتکەی مائونا کیا: ئەو بۆیانی ناوی داوە و پاسەوانی دەریاچە بچووکی کانیاوییەکەیە.

دەرکەوتن

کچێک بە کەوای سپی، کە بەتەواوی لەگەڵ دەریاچە بریسکەدارە چیاییەکە یەکدەگرێتەوە.

کارکرد

خواژنی پاسەوانی دەریاچە پیرۆزەکە؛ ئەفسانەی دەریاچەی بێ بنیات کە تا ناخی چیاکە دەگاتەوە، سەر بە شوێنەکەیەتی.

چۆنیەتی مامەڵەکردن

ئایین و قوربانییەکان لەسەر دەریاچەکە؛ بەپێی نەریت لەوێ دەناڵی مناڵی نۆزاد، بەناوی piko، دادەنرا.

هاوتاکان

لە ڕوانگەی جۆرەکانی، خواژنی دەریاچە و کانیاوێکە، بەراوردکراو بە نیمفەکانی دەریاچەی چیایی لە کولتوورەکانی تر؛ نزیکترین خزمی پۆلیعاهوویە.

قووڵ بۆ حەمامی خواژنەکە: ناوەکە

Wai-au واتای ئاوێکی قووڵ بۆ مەلە کردن یا ئاوی گیرچاو، پێکهاتووە لە wai، ئاوی سویری، و au، جۆشان یا گیرچاوی؛ وێستەرڤێلت ناوەکە بە واتای قووڵ بۆ حەمامی خواژنەکە شی دەکاتەوە. ڤایاو بۆیانی ناوی داوە و پاسەوانی Lake Waiau لە نزیک لوتکەی مائونا کیا لە بەرزیی نزیکەی 3970 مەترییە.

بەڵگەکان تەنها لە وێستەرڤێلت 1916 و بێکویس 1940دان. چیرۆکێکی تەواوکراوی خواژنەکە نەماوەتەوە؛ وێستەرڤێلت بە ڕوونی گریمانەی ئەفسانەیەکی هێشتا نەدۆزراوەتەوەی کرد کە کچەکە بە دەریاچەکەوە دەبەستێتەوە.

ئەفسانەیەکی نزیکەی لەبیرکراو

هەر لە ساڵی 1916 نەقلەکە وا هەژمار دەکرا کە نزیکەی لەبیرکراوە؛ وێستەرڤێلت گریمانەی ئەوەی دەکرد کە ئەفسانەیەکی ونبووی هێشتا نەدۆزراوەتەوە دەربارەی کچی ڤایاو و دەریاچەکەی هەیە.

لە ڕوانگەی زانستی-ئایینییەوە، ڤایاو خواژنێکی دەریایی خۆشەویستە کە کەسایەتییەکەی کەم گەشەکردووە؛ ئەوەی دووپاتکراوەتەوە بەتایبەتی پیرۆزیی دەریاچەکەیە، نەک ئەفسانەیەکی دەوڵەمەند دەربارەی کەسەکە. دوو ڕوونکردنەوە گرنگن: دەریاچەی بێ بنیات ئەفسانەیە، نەک جوگرافیا، دەریاچەکە بێچمە. هەروەها ڤایاو هاوتای دەریاچەکە نییە، بەڵکو پاسەوانی ئەفسانەیی ئەوەیە، کە چیرۆکی وردی ونبووە.

ئایینەکان لە Lake Waiau

Lake Waiau تا ئێستا یەکێکە لە پیرۆزترین شوێنەکانی مائونا کیا، شوێنی ئایین و قوربانیدانەوە؛ بەپێی نەریت لەوێ دەناڵی مناڵی نۆزاد، بەناوی piko، دادەنرا. لەبەرامبەریدا، کولتێکی تایبەت بۆ ڤایاو وەک خواژن کەم بەڵگەدار کراوە: پیرۆزییەکە بۆ شوێنەکەیە، نەک بۆ خواژنەکە. خواژنەکە لە پشت دەریاچەکەوەیە، نەک لە پێشیدا.

بەراوردکردنی خواژنانی دەریاچە و کانیاو

ڤایاو جۆرێکی خواژنی دەریاچە و کانیاوە، بەراوردکراو بە نیمفەکانی دەریاچەی چیایی لە کولتوورەکانی تر. لە ناو هاوایی، ئەو لەگەڵ خوشکەکانی پۆلیعاهوو، لیلینۆئێ و کاهوپۆکانێ ڕادەوەستێت، کە یەکتری چیا بەرزەکانی دووگاناکان لەنێو خۆیاندا دابەش دەکەن.

پرسیارە باوەکان دەربارەی ڤایاو

ڤایاو کێیە؟

خواژنی هاوایی‌ی دەریاچە پیرۆزی کانیاوی Lake Waiau لە مائونا کیا و خوشکی پۆلیعاهوو.

ئایا دەریاچەکە بێ بنیاتە؟

نەخێر. ئەوە ئەفسانەیە؛ لە ڕاستیدا دەریاچەکە تەنها چەند مەترێک قووڵییەکەی هەیە، هەرچەندە ڕاژەکانی قووڵی زۆر جیاوازن.

خواژنەکە چەند باش بەڵگەدار کراوە؟

لاواز. ئەوەی دووپاتکراوەتەوە بەتایبەتی پیرۆزیی دەریاچەکەیە؛ چیرۆکی خواژنەکە وا هەژمار دەکرێت کە ونبووە.

لینکی زیاتر

لینکی ناوخۆیی پێشنیارکراو:

پۆلیعاهوو – خوشک و خانمی مائونا کیا
لیلینۆئێ، کاهوپۆکانێ – خوشکانی دیکەی دووگانا
تیلیسم، مۆمی پاسەوانی، خوێ – ئامرازی پاسەوانی نەقلکراو
قوتبنمای پاسەوانی – ئامرازی پاسەوانی بە کورتی

دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)

کتێبی ستاندارد زیاتر لە لیستی سەرچاوەکان.

وایاو (Waiau) نموونەیەکە بۆ ئەوەی چۆن شوێنێک دەتوانێت لە بانووی خۆی درێژتر بژیێت: گۆمی کراتەرەکە پیرۆز ماوەتەوە، لەگەڵ ئەوەی چیرۆکی خواژنی گۆمی کراتەرەکە لەناوچووە؛ ئەو وەک خوشکی پۆلیاهو (Poliahu) بەتایبەتی لە ناو کۆمەڵەی چوار خواژنی کەوای بەفراوی زیندووی ماوەتەوە.