کول، گەورەی بێدەنگی ماسییان لە سابمی
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
کول ڕۆحێکی کۆنینەی سامییانە.
گەورەی ماسییان، بە مۆسیقا ڕاکێشراو، بەپێی سەرچاوەکان ژەهراوی. گەورەی بێدەنگی ماسییان لە سابمی، بەپێی کۆنینە بە مۆسیقا ڕادەکێشرێت. کول ڕۆحی ئاو و ماسی سامییانە و دڵدراوی مۆسیقایە.
کول ڕۆحی ئاو و ماسییەکی کۆنینەی سامییانە، گەورەی ماسییان، ژەهراوی و بەلای مۆسیقاوە ڕاکێشراو.
ئەو لە چوارچێوەی خودای ئاو چاهچئالمایدا جێی هەیە؛ بارودۆخی سەرچاوەکان لەبارەی کولدا لاوازترینە لەنێو ڕۆحەکانی ئاوی باکووری.
جۆر: ڕۆحی ئاو و ماسی، گەورەی ماسییان
سەرچاوە: کۆنینەی زارەکی سامییانی سابمی
دەق: بەڵگەی کوورتی کەم
سەردەم: پێش سەردەم، بە شێوەی مەسیحی گۆڕدراو
ڕوانگە: شێوەیەکی جێگیر بەندی زۆر نییە
دەستەبەندی مێژوویی
سەردەمی دەقەکان
بە زارەکی گواستراوەتەوە و بەشێوەیەکی بەرچاو مەسیحی گۆڕدراوە.
بواری باڵاوبوونەوە
سابمی و لاپلاند: ئاوەکانی ناوچەی نیشتەجێبووی سامییان.
دۆخی سەرچاوەکان
کەم: تەنها بەڵگەی کوورتی چڵ.
ناو و شێوازەکان
سامی: وشەی kul لە زاراوەی سامی و فینو-ئوگری بۆ ماسی بەکاردێت، لەبەر ئەوە کول وەکوو ڕۆحی ماسی دادەنرێت؛ ئەم لێکدانەوەیە گریمانەیی و ھەڕەشەیی نییە، بەڵام بەشێوەیەکی وردی سەرچاوەیی پشتڕاست نەکراوەتەوە.
کەسایەتی و کارکرد
ڕوانگە
شتی دیاریکراو زۆر نییە؛ وێنا لە ڕۆڵی وەکوو گەورەی ماسییان دروست دەبێت.
کاریگەری
ژەهراوی و بەلای مۆسیقاوە ڕاکێشراو. ڕەزامەندی ئەو بەشداری دەکات لە بڕیاردانی گرتنی ماسی.
کارتی ناساندن: کول
سەرەکیترین لایەنەکانی ڕۆحی ماسی بە کوورتی.
ڕۆحی ئاو و ماسی لە سیستەمی ڕۆحی سرووشتی شامانیانەی سامییان.
گرتنی ماسی و ڕاوکردن، لەژێر ڕایی خودای ئاو چاهچئالمای.
هیچ شێوەیەکی جێگیر بەندی نییە؛ وێنا تەنها لە ڕۆڵ و کاریگەری دەبیندرێت.
بە مۆسیقا ڕادەکێشێت، وەکوو ژەهراوی دادەنرێت، بەشدارە لە بڕیاردانی گرتنی ماسی.
قوربانی بۆ خودای ئاو و مێرووی ئاو، لەناو سیستەمی سیئیدیی سامییان.
ئستالۆ، دیوی چیا و دارستان، بەشێکە لە ڕۆحی سامییان بەڵام نەک لە ڕۆحەکانی ئاو.
لەنێوان مۆسیقا و ژەهر: سەرچاوەی کول
کول لە کۆنینەی سامییاندا ڕۆحی ئاو و ماسییە، بە ژەهراوی و حەزکردن بە مۆسیقا ناسراوە؛ وشەی kul بە واتای ماسییە، لەبەر ئەوە وەکوو گەورەی ماسییان دادەنرێت، لە چوارچێوەی خودای ئاو چاهچئالمایدا. دینی سامییان شامانیانەیە؛ ڕۆحەکانی سرووشتی جوگرافیا وەک سیستەمی هالتیجای فینلاندی ڕێکدەخنێت.
شێوەیەکی لاوازی کۆنینەی سامییان
کول زیاتر لە پوختەکانی زانستی مۆسیقای سامییاندا دەردەکەوێت؛ وەرگرتنی گشتیی سەربەخۆی خۆی نییە بەڵگە کراو. ئەو بەشێکە لە سیستەمی ڕۆحی سرووشتی سامییان، خزمی بنەمای هالتیجای فینلاندی. ڕوونکردنەوە: بەڵگەکان کەمن، کارتی ناساندن ورد و وریاکارانەیە.
قوربانی لەجیاتی ڕێوڕەسمی جێگیر
بەراوردی ڕۆحەکانی ئاوی باکووری
پرسیارە زۆر تکراوەکان لەبارەی کول
ئایا کول خوداوەندێکە یان ڕۆحێک؟
زیاتر ڕۆحێکە؛ خودای ئاو چاهچئالمای لە پلەی بەرزتردایە.
بۆچی بارودۆخی سەرچاوەکان ئەوەندە لاوازە؟
کۆنینەی سامییان زارەکی بووە و بەشێوەیەکی مەسیحی گۆڕدراوە.
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
سەرچاوەی زیاتری بنەڕەتی لە پێرستی سەرچاوەکان.
ئەوانەی بەدوای کول سامی دەگەڕێن یان دەیانەوێت بزانن ڕۆحی ئاوی سامی بۆ ماسیگیران چیت، هەمان شێوەی وریاکارانە پاراستراو دەبینن: گەورەیەکی ماسییان، کە مۆسیقا ڕایدەکێشێت.
