دالگیال-گویشین، نێردراوی بێ‌ڕوخسارِ لەبیرکردنەوە
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
دالگیال-گویشین روحێکی داستانی کۆرەیی یە.
هێلکەیەکی نەرم و بێ‌ڕوخسار، کە تەنها دیدنیایی مەرگ لێ دەکەوێت. لە ناوەڕاستدا نێردراوی لەبیرکردنەوەیە لەگەڵ هێلکە مەرگ‌بارەکەی.
دالگیال-گویشین روحی هێلکەیی بێ‌ڕوخسارِ داستانی کۆرەیی یە: لەشێکی نەرم و بێ‌تایبەتمەندی بە شێوەی هێلکە، بێ چاو، لووت یان دەم. جیاواز لە روحی تۆڵەسەندنەوە، هێرش نەدەکات، تەنها بینینی خۆیی وەک مەرگ‌بار دادەنرێت.
ئەم شێوەیە داستانێکی شارستانی مۆدێرنە بە ڕەگی کۆنتر، بەتایبەت وەک چیرۆکی قوتابخانە و ترسناک لە سەرانسەری کۆریا باڵاو بووەتەوە. دۆخی سەرچاوەکان لاواز و کەمە: توێژینەوەیەکی تایبەت بۆ ئەم روحە بوونی نییە.
جۆر: روحی هێلکەیی بێ‌ڕوخسار کە تەنها بینینی خۆی وەک مەرگ‌بار دادەنرێت
سەرچاوە: باوەڕی گەلی کۆرەیی، داستانی شارستانی مۆدێرن بە ڕەگی کۆنتر لە کوڵتی باپیرانی دەوروبەری مردووی بێ‌منداڵ
دەقەکان: هیچ توێژینەوەیەکی تایبەت نییە، دۆخی سەرچاوە لاوازە و پشت بە چوارچێوەی گشتی گویشین دەبەستێت
ماوە: داستانی شارستانی مۆدێرن بە ڕەگی کۆنتر
دیمەن: لەشێکی نەرم و بێ‌ڕوخسار بە شێوەی هێلکە، بێ چاو، لووت و دەم
داستانێکی مۆدێرن بە ڕەگی کۆن
سەردەمی دەقەکان
وەک داستانێکی شارستانی مۆدێرن بە ڕەگی کۆنتر باڵاو بووەتەوە: بیرۆکەی بنەڕەتی مردووی بێ‌منداڵ و بێ‌ناو دەگەڕێتەوە بۆ کوڵتی کۆنی باپیران، بەڵام شێوەی دالگیال-گویشین بەخۆی زیاتر دیاردەیەکی چیرۆکی ترسناکی ئێستایە.
بواری باڵاوبوونەوە
کۆریا، زیاتر وەک چیرۆکی قوتابخانە و ترسناک لەنێو گەنجان و لە کوڵتووری چیرۆکی دیجیتالیدا باڵاو بووەتەوە.
دۆخی سەرچاوەکان
لاواز: توێژینەوەیەکی تایبەت بوونی نییە، وردەکاری لەسەر سەرچاوە ئینسایکلۆپیدیا و گشتی و چوارچێوەی گشتی باوەڕی گویشین بنیات نراوە.
ناو و شێوازەکان
کۆرەیی: ناوەکە پێکهاتووە لە دالگیال، بە واتای هێلکە، و گویشین، بە واتای روح. بە تەواوی وەسفی دروستکراوە، بەگوێرەی ڕووکاری نەرم و هێلکەییی لەش، و هیچ تایبەتمەندییەکی تر جگە لەم شێوەیە ناخاتە ڕوو.
دیمەن و واتا
دیمەن
لەشی دالگیال-گویشین نەرم و بێ‌تایبەتمەندییە، بە شێوەی هێلکە شێوەدراوە، بێ چاو، لووت یان دەم. بێ‌ڕوخساری بەتەواوی نوێنەری لەدەستدانی تەواوی تایبەتمەندی کەسیی یە.
کاریگەری
جیاواز لە روحی تۆڵەسەندنەوەی توڕە، دالگیال-گویشین هێرش نەدەکات. بەگوێرەی داستان، تەنها بینینی خۆی مەرگ دەهێنێت، لەوانەیە مەرگی نیشتەجێی، تای مەرگ‌بار یان نەخۆشی لاوازکردنی جەستە. وەک نیشانەیەکی چارەنووسی ناچارکراو کار دەکات، نەک وەک تاوانبارێکی چالاک، و بەشێوەیەکی چالاک قوربانییەکانی خۆی ناچەقێت.
کارتی ناسنامە: دالگیال-گویشین
گرنگترین لایەنەکانی ئەم روحی هێلکەیی بە یەک نیگا.
لە چوارچێوەی کوڵتی باپیرانی کۆرەیی خوێندراوەتەوە، وەک مردووێکی بێ‌منداڵ بێ‌نەوە و بێ ئایینی مردووان.
هەرکەسێک بیبینێت: روحەکە قوربانیی خۆی بەشێوەیەکی تایبەت هەڵنابژێرێت، تەنها بینین خۆی بەسە.
لەشێکی نەرم و بێ‌ڕوخسار بە شێوەی هێلکە، بێ چاو، لووت و دەم.
نیشانەی مەرگی ناچارکراو: لە ڕێگەی بینینی خۆی کار دەکات، نەک لە ڕێگەی چاودێریکردنی چالاک.
هیچ نەریتێکی تایبەتی خۆی نییە، پەیڕەوی بەشێوەی گشتی خزمەتکردنی مردووان و کاری موداڵ (Mudang) دەکرێت.
چیۆنگاک-گویشین لەناو کۆریادا و ژاپۆنی بێتۆبێتۆ-سان وەک روحێکی تری نائاسایی چالاکسیک.
هێلکە، ناو و ترسی لەبیرکردنەوە
ناوەکە تەواو وەسفییە: دالگیال واتای هێلکە، گویشین واتای روح، بەیەکەوە واتە روحی هێلکەیی، بەگوێرەی ڕووکاری نەرم و هێلکەییی لەشی ناودراوە. لە چوارچێوەی هان و باپیران، ئەم شێوەیە هەندێک جار وەک روحی بێ‌منداڵ خوێندراوەتەوە، وەک مردووێک بێ نەوە و بێ ئایینی مردووان.
بەم شێوەیە، دالگیال-گویشین سڕینەوەی تەواوی ناسنامە نمایش دەکات، مردنێک بێ یادکردنەوە، ناو یان نەوە. لەکاتێکدا چیۆنگاک-گویشینی کۆرەیی لە هانی تاڵی و ئاسوودەیی بێ‌ئارام دەمێنێتەوە، دالگیال-گویشین هیچ کینەیەکی نییە: شێوەکەی تەنها نیشانەی چارەنووسییە، نەک شکایەت.
ترسی کەمینەخوازی سەردەم
دالگیال-گویشین بەشێکی جێگیری کوڵتووری ترسناکی مۆدێرنی کۆرەییە، لە فیلم، وێبتوون، دراما و کۆمەڵگای فۆلکلۆری دیجیتالیدا دەردەکەوێت. دیزاینی کەمینەخوازانەی بۆ ترسی دەروونی گونجاوترە نەک ترسی خوێناوی.
لە ڕوانگەی زانستی دین، دالگیال-گویشین چڕبووی ترسی کوڵتی باپیرانە: لەدەستدانی ڕووخسار، ناو و نەوە بە واتای هەڵوەشانی تەواو لە ڕیزبەندی ڕۆحی و کۆمەڵایەتییە.
خزمەتکردنی مردووان لە جیاتی نەریتی تایبەت
نەریتێکی تایبەت و بە سەرچاوە پشتڕاستکراوە دژ بە دالگیال-گویشین بوونی نییە، ئەمە ڕوونکردنەوەیەکی گرنگە سەبارەت بەم روحە. بەشێوەیەکی گشتی، هەموو ڕێوشوێنی دژ بە گویشین بەکاردێت: خزمەتکردنی ڕێکی مردووان و کاری موداڵ (Mudang). لەگەڵ ئەمانە بخوورکردن و قوربانی لە چوارچێوەی خزمەتکردنی گشتی مردووان، تیلیسمێکی هەڵگیراو وەک نیشانەی پاراستن و ئاوی پیرۆزی تەرکیزکراو وەک نیشانە لە مامەڵەکردن لەگەڵ مردووی بێ‌ڕوخسار. هیچ نەریتی پاراستنی جێگیر و تایبەت بۆ ئەو گێڕدراوە نییە.
بەراوردکردنی روحی بێ‌ڕوخسار
نزیکترین هاوتا نۆپێرا-بۆی ژاپۆنییە، روحی بێ‌ڕوخسار بە ڕووی نەرم و بێ‌تایبەتمەندی، بەشێوەیەکی گشتی دالگیال-گویشین بەشێکە لە دیاردەی جیهانی روحی بێ‌ڕوخسار. لەناو کۆریادا چیۆنگاک-گویشین لە بەرامبەریدا دەوەستێت: ئەمە روحی کینەی کۆکراوە و ئاسوودەییە، لەکاتێکدا دالگیال-گویشین بێ کینەیە و تەنها لە ڕێگەی دەرکەوتنی خۆی کار دەکات.
پرسیارە باوەکان سەبارەت بە دالگیال-گویشین
بۆچی شێوەی هێلکەیی هەیە؟
ناوەکە بە سادەیی ڕووکاری نەرم و بێ‌تایبەتمەندی روحەکە وەسف دەکات، لە ڕوانگەی زمانەوانی هیچی تر لەپشتیدا نییە.
ئایا دالگیال-گویشین بەشێوەیەکی چالاک دەکوژێت؟
نەخێر، تەنها بینینی خۆی وەک مەرگ‌بار دادەنرێت. وەک نیشانە کار دەکات نەک وەک هێرشکار، و کەس ناچەقێت.
ئایا ئەو روحی تۆڵەسەندنەوەیە؟
نەخێر، جیاواز لە روحی کلاسیکی تۆڵەسەندنەوە، سڕینەوە و لەبیرکردنەوە نمایش دەکات، نەک کینە.
لینکی زیاتر
هەروەها بخوێنەوە:
- کۆریا – هەموو بوونەوەرەکانی داستانی کۆرییی
- چیۆنگاک-گویشین (Cheonggak-gwishin) – ڕۆحێکی خزمی کۆریا
- بێتۆبێتۆ-سان (Betobeto-san) – ڕۆحێکی ژاپۆنی هەمان جۆر کە بێچالاکە
- بخوورکردن، تیلیسم، ئاوی پیرۆز – ئامرازە پارێزەرەکانی گەڵاڵەوە
- کۆمپاسی پاراستن – کۆبینینی گشتی ئامرازەکانی پاراستن
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
سەرچاوەی زیاتر لە لیستی سەرچاوەکان.
وەکو ڕۆحی هێلکەی کۆرییی، دالگیال-گویشین (Dalgyal-gwishin) بەشێوەیەکی سەرەکی ڕۆحێکی بێ چاوپیشانە دەمێنێتەوە: نە تۆڵەسێنەرە و نە هێرشکارە، بەڵکوو نیشانەیەکە کە ڕوانینی بەتاڵی بیر دەخەیتەوە بۆ ترسی لەبیرکردنی بێ شوێن.
