واناکاوری، شوێنی کاتێک ئایار ئوچو بووە بەرد

ئاپو واناکاوری خودای کێوی نەریتی کیچوایە.

کێوی سەرەتای ئینکاکان، ئەو شوێنەی باپیرەیەک تێیدا بووەتە بەرد.

خوداکوێچوا

ئاپو واناکاوری

ئاپو واناکاوری، کە بە هواناکائوری‌شی ناو دەبردرێت، کێوێکی پیرۆزە لە باشووری ڕۆژاوای کوسکو و یەکێکە لە گرنگترین هواکاکانی ئیمپراتۆریەتی ئینکا. ئەو ناوەندی سەرەکی ئەفسانەی سەرەتای ئینکاکانە، چونکە لێرەدا برای ئایار، ئایار ئوچو، بووە بەردێکی شکلی دووک و بووە هواکایەکی ڕێزلێنراو.

بەپێچەوانەی لووتکە بەفرگیراوەکانی ئاندز، واناکاوری کێوی ئەفسانە و بنەماڵەیە: ڕەچەڵەکی بنەماڵەی فەرمانڕەوایی یاسایی کردووە و لە کاتی ئایینەکانی گەنجینەبووندا هاوڕێی گەنجانی خانەدانی ئینکا بووە.

بە کوێرەیەک: ئاپو واناکاوری

جۆر: هواکای سەرەتایی، پاسەوانی کاتی ئایینەکانی گەنجینەبوون و شەڕ
سەرچاوە: لە نزیک کوسکو، هەرێمی کوسکو
دەقەکان: کرۆنیکەی کۆلۆنیاڵی، سیێزا دی لیۆن، کۆبۆ، سارمیێنتۆ
کاتی رۆژگار: سەردەمی ئینکا، بەگوێرەی کرۆنیکەکان گەیشتووەتە ئێمە
دەرکەوتن: باپیرەیەکی بووە بەرد وەک هواکایەکی بەردین شکلی دووک

مێژووی دەق

سەردەمی دەقەکان

ئایینەکە سەردەمی ئینکایە؛ زیاتر لە ڕێگەی کرۆنیکەی کۆلۆنیاڵی سەدەی شازدە و حەڤدەهەم گەیشتووەتە ئێمە.

بواری باڵاوبوونەوە

کێوەکە نزیکەی بیست و پێنج کیلۆمەتر لە باشووری ڕۆژاوای کوسکو، لە نزیک تەوەری پاکاریتامبۆ، لە دڵی ناوچەی سەرەکی ئیمپراتۆریەتی ئینکادا هەڵکەوتووە.

دۆخی سەرچاوەکان

باش: سیێزا دی لیۆن، کۆبۆ و سارمیێنتۆ دی گامبۆا بە شێوەیەکی بەرباڵاو و سەربەخۆ لە یەکتری ئەفسانە و ئایینی کێوەکەیان گەیاندووەتە ئێمە.

ناو و شێوازەکان

کیچوا: سەرچاوەی ناوی واناکاوری ناڕوونە؛ زۆربەی کات تەنها وەک ناوی تایبەتی کێوی هواکا بەکار دەهێنرێت. نووسینی هواناکائوری فۆرمی باوی کۆلۆنیایی ئەم ناوەیە.

وەسف

دەرکەوتن

واناکاوری وەک برا و باپیرەیەکی بووە بەرد دەردەکەوێت: هواکایەکی بەردین، واوکی یان دووبارەیەکی بەردین کە پەیوەندیدارە بە بنەماڵەی فەرمانڕەوایی.

کارتێکردن

وەک هواکا، واناکاوری ڕەچەڵەکی بنەماڵەیی ئینکاکانی یاسایی کردووە و پاسەوانی کاتی ئایینەکانی گەنجینەبوون و شەڕ بووە؛ لە سیستەمی سیکی کوسکودا شوێنی جێگیری خۆی هەبووە.

پرۆفایل: ئاپو واناکاوری

هواکای سەرەتایی ئیمپراتۆریەتی ئینکا بە کوێرەیەک.

کۆنتێکستی کەلتووری

یەکێک لە گرنگترین هواکاکانی ئیمپراتۆریەتی ئینکا، کە لە سیستەمی سیکی کوسکو و لە ئەفسانەی سەرەتای بنەماڵەکەدا بووە بەشێک.

پەیوەست بە

بنەماڵەی فەرمانڕەوایی، کە هواکاکە ڕەچەڵەکی ئەوانی یاسایی کردووە، هەروەها گەنجانی ئایینەکانی واراچیکووی.

دەرکەوتن

هواکایەکی بەردین شکلی دووک، برای ئایاری بووە بەرد؛ وەک واوکی، دووبارەیەکی بەردین، لە پرۆسیۆنەکاندا لەگەڵ خۆیان دەبردرا.

کارکرد

یاساییکردنی ڕەچەڵەکی بنەماڵەیی، پاسەوانی لە کاتی ئایینەکانی گەنجینەبوون و شەڕ، پەیوەندی بە بەرهەمداریی لە ئایینەکانی ئیمپراتۆریەتی ئینکا.

پەرستن

قوربانی زۆر لە ئایینەکانی واراچیکووی، بەگوێرەی کرۆنیکەکان بەخشینی لە شێوەی کاپاکۆچاش؛ ئێستا شێوازە گشتییەکانی پاگۆ.

جیاکردنەوە

نەک وەرزۆکانی بەرزی چیایی لەگەڵ مومیایی بەفراوی وەک ئاپو سارا سارا، بەڵکو کێوی باپیرە و ئەفسانەی دڵی ناوچەکەیە.

ئایار ئوچو و تەوەری پاکاریتامبۆ

واناکاوری نزیکەی بیست و پێنج کیلۆمەتر لە باشووری ڕۆژاوای کوسکو، لە نزیک تەوەری پاکاریتامبۆ هەڵکەوتووە. لە ئەفسانەی سەرەتای برایانی ئایار لە پاکاریتامبۆدا، لێرەدا ئایار ئوچو بووە بەرد؛ کێوەکە بەم شێوەیە بووە یەکێک لە پیرۆزترین شوێنەکانی ئیمپراتۆریەتی ئینکای سەرهەڵدەر. سەرچاوەی خودی ناوەکە ناڕوونە و زۆربەی کات تەنها وەک ناوی تایبەتی بەکار دەهێنرێت.

لە ئایینی ئیمپراتۆریدا، واناکاوری لە سیستەمی سیکی کوسکودا بووە بەشێک و ڕۆڵێکی سەرەکی گێراوە لە ئایینەکانی بەرهەمداری و شەڕدا، بەڵام زیاتر لە ئایینەکانی گەنجینەبوونی واراچیکووی، کە گەنجانی خانەدانی ئینکای پێوە دەگاشتنە پلەی پیاوێتی.

کێوی کرۆنیکەنووسان

واناکاوری بەشێکی سەرەکی ئەفسانەی دامەزراندنی ئینکایە و بەشێوەیەکی بەرباڵاو لە کرۆنیکەکانی سیێزا دی لیۆن، کۆبۆ و سارمیێنتۆ دی گامبۆا گەیشتووەتە ئێمە.

لە ڕوانگەی زانستی ئایینەوە، ئاپو واناکاوری سەرەتا کێوێکی هواکا و باپیرەییە کە پەیوەندیدارە بە ئەفسانەی سەرەتاوە، نەک وەرزۆکێکی بەرزی چیایی لەگەڵ مومیایی بەفراو. ڕوونکردنەوەیەکی گرنگ: برا بووە بەرد زۆربەی کات ئایار ئوچوە، نەک مانکۆ کاپاک خۆی کە بووە یەکەم فەرمانڕەوا؛ بەڵام سەرچاوەکان لە وردەکارییەکاندا جیاوازن.

واراچیکووی: گەنجینەبوون لە کێوی سەرەتا

قوربانی زۆر لە ئایینەکانی واراچیکووی، کە گەنجانی خانەدانی ئینکای پێوە دەگاشتنە پلەی گەنجینەبوون، بەڵگەیی کراوە؛ بەگوێرەی کرۆنیکەکان کێوەکە بەخشینی لە شێوەی کاپاکۆچاشیشی وەرگرتووە. هواکای بەردین خۆی لە پرۆسیۆنەکاندا لەگەڵ خۆیان دەبرا. ئێستا ئایینەکە بەگوێرەی شێوازە گشتییەکانی پاگۆ دەکرێت، کە تیایدا گەڵای کۆکا، چەوری لاما و چیچا بەخشین بۆ کێوی باپیرەیی پێشکەش دەکرێن.

هواکاکان، بەردی باپیرەیی و دووگای خۆر

واناکاوری پەیوەندیدارە بە دووگای خۆر لە دەریاچەی تیتیکاکا وەک شوێنی سەرەتای بنەماڵەیی، و بە شێوەیەکی گشتی بە ڕێزگرتنی هواکا و باپیرەیی ئاندزەوە. وەک ئاپو، لەگەڵ ئاچاچیلای ئایمارا هاوشێوەیە و پەیوەندیدارە بە دایکی زەوی پاچاماماوە؛ لە نزیکیدا کێوی ئایینی ئاپو پاچاتوسان هەڵکەوتووە.

پرسیارە باوەکان دەربارەی واناکاوری

بۆچی واناکاوری پیرۆزە؟

چونکە لێرەدا برای ئایار، ئایار ئوچو، بووە بەرد و بووە هواکای گرنگی ئەفسانەی سەرەتای ئینکاکان.

ئەو چ ڕۆڵێکی هەبووە لە ئیمپراتۆریەتی ئینکادا؟

ڕەچەڵەکی بنەماڵەیی یاسایی کردووە و پاسەوانی کاتی ئایینەکانی گەنجینەبوون و شەڕ بووە، بەتایبەتی لە ئایینەکانی واراچیکووی.

ئایا واناکاوری وەرزۆکە؟

نەخێر. ئەو کێوێکی پیرۆزی باپیرەیی و هواکایە، نەک وەرزۆکێکی بەرزی چیایی لەگەڵ مومیایی بەفراو.

لینکی زیاتر

بەستەرە ناوخۆییە پێشنیارکراوەکان:

ئاپو پاچاتوسان – کێوی دراوسێ لە دەوروبەری کوسکو
پاچاماما – دایکی زەوی ئاندز
ئاچاچیلا – کێوی باپیرەیی ئایمارا
بخوور، تلیسم – شێوازەکانی پاراستن بەبەراورد
قوتوپاسی پاراستن – کوێرەیەک لەسەر شێوازەکانی پاراستن

دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)

بەرهەمی سەرەکی زیاتر لە لیستی سەرچاوەکان.

واناکاوری وەک کێوی پیرۆزی کوسکو نەک لووتکەیەکی تۆمارە بەرزی، بەڵکو شوێنی سەرەتاییەکە: لە ئەفسانەی سەرەتای ئینکاکاندا لێرەدا برایەک بووە بەرد، و لەم بەردەوە بنەماڵەیەکی تەواو یاسایی خۆی وەرگرتووە.

پۆلێنکردن & پاراستن

Iئاست

پشکنەری پاراستن ئەم بوونەوەرە دەخاتە ئاستی کاریگەری I – کاریگەری کەم.

بۆ بەربەرەکانی لەگەڵ کاریگەرییەکەی، نەریت لە کولتوورەکانی جۆراوجۆر ئەم پارێزەرانە دەناسێنێت:

لە پشکنەری پاراستندا بەراوردی بکە ←